PlusAchtergrond

Zweeft het coronavirus dan toch door de lucht?

Het coronavirus kan enige tijd in de lucht blijven zweven, menen sommige wetenschappers. Zo is het op ventilatieroosters aangetroffen. Is dit nieuwe onderzoek reden toch een mondkapje te dragen?

Nederland heeft wereldwijd 30 miljoen mondmaskers voor de zorgsector besteld. Ondertussen wassen mensen hun mondkapjes uit, zoals hier in het Spaanse Granada, om ze bij het naar buiten gaan opnieuw te gebruiken.Beeld EPA

Zou het coronavirus zich toch door de lucht kunnen verplaatsten? Die vraag speelt telkens op als groepjes mensen bij elkaar komen, op voldoende afstand blijven en toch ziek worden, zoals gebeurt met leden van zangkoren of bezoekers van kerkdiensten.

Zowel de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) als het RIVM stelt dat het virus zich niet door de lucht verplaatst. Daarom is hoesten en niezen in de elleboog en anderhalve meter ­afstand houden genoeg. Eerder is wel een ­onderzoek uitgevoerd, waarbij wetenschappers het ­virus op bijvoorbeeld ventilatieroosters aantroffen. Dat wijst op verplaatsing via de lucht. Toch overtuigde dat onderzoek de WHO niet. Halverwege maart verscheen in het New Engeland Journal of Medicine een onderzoek dat meer discussie losmaakt.

Kleine druppels

Vast staat dat het virus zich verspreidt via kleine druppels van een besmet persoon. Deze druppeltjes vallen snel op de grond, waardoor zij onschadelijk zijn – tenzij net een kind voorbij kruipt en daarna de handen in de mond steekt. Want dat is de tweede manier van besmetting: via contact met oppervlakten.

Het onderzoek in het New England Journal of Medicine laat zien dat het virus zich ook kan verplaatsen in nog kleinere druppels, de zogeheten aerosolen. Deze druppels zijn zo klein dat ze snel verdampen, waardoor het virus in de lucht blijft zweven. Om te zien hoe dat met het coronavirus gaat, bliezen onderzoekers in een laboratorium besmette aerosolen in de lucht. Drie uur lang bleven de virussen zweven en bleven zij actief.

Dat onderzoek bootst niet de werkelijkheid na, omdat de krachtige machine die de kleine deeltjes de lucht in blies vele malen sterker is dan een hoestende patiënt, reageerde de WHO. Of besmette personen inderdaad actieve virussen in ademhalingsdruppeltjes kunnen verspreiden, wordt onderzocht.

Lage dosis

Maar dan nog, stel dat het virus blijft zweven, dan is de vervolgvraag: kunnen mensen er ziek van worden? Er lijkt een verband te zijn tussen de hoeveelheid virus die iemand binnenkrijgt en de ernst van de ziekte. Onbekend is evenwel hoeveel deeltjes van het virus iemand binnen moet krijgen voordat een infectie ontstaat. Het kan dus goed zijn dat een lage dosis van het ­virus in een aerosol niet leidt tot ziekte.

Stel nu dat het virus inderdaad urenlang in de lucht kan blijven zweven, dan is een mondmasker zo gek nog niet, is de gedachte. Voor medisch personeel is dat inderdaad het geval, maar zij staan bloot aan grote hoeveelheden van het virus, bijvoorbeeld als een patiënt begint te hoesten als die aan de beademing wordt gelegd.

De maskers die ic-artsen en -verpleegkundigen dragen zijn fijnmaziger dan de gewone chirurgische maskers. De vraag is of deze gewone mondmaskers nut hebben voor mensen op straat of in supermarkten als zij koste wat kost geen zwevend virusdeeltje willen inademen – als die deeltjes al aanwezig zijn.

Ondertussen wordt het mondmasker net als in Aziatische landen steeds vaker gezien in Europa. In Oostenrijk is het verplicht een masker te dragen in de supermarkt, in Tsjechië en Slowakije zijn maskers verplicht en ook Frankrijk staat voor een verandering van beleid. Dat heeft niets te maken met zwevende virussen. De maskers moeten voorkomen dat personen die niet weten dat zij het virus bij zich dragen anderen besmetten als de anderhalvemeterregel niet mogelijk is, bijvoorbeeld in winkels.

‘Volstrekte bonanza’

In Nederland zijn 4,5 miljoen mondkapjes per week nodig om mensen in de zorgsector te beschermen tegen het coronavirus. Nederland heeft er 30 miljoen besteld op de wereldmarkt. Daar is het ‘een volstrekte bonanza’ met allerlei louche toestanden, zei minister Martin van Rijn (Medische Zorg) maandagavond bij Op1.

Volgens Van Rijn zoekt Nederland in alle uithoeken van de wereld naar mondkapjes en andere beschermingsmiddelen. Daar is nog steeds een tekort aan, waardoor er gevaar op besmetting is. Het is een enorme logistieke operatie. Nederland haalt de ladingen met spullen ook zelf met vliegtuigen op in het buitenland, zei Van Rijn, die nu twee weken in functie is als opvolger van Bruno Bruins.

Behalve de inkoop van mondkapjes worden ook mogelijkheden ontwikkeld om kapjes te steriliseren, zodat ze opnieuw kunnen worden gebruikt.

Ook de productie van de kapjes in Nederland gaat omhoog. Tegelijk moet volgens de minister goed worden gekeken naar slim gebruik van de mondkapjes, omdat ze niet bij alle handelingen opgezet hoeven te worden. Van Rijn kan niet zeggen wanneer de tekorten zijn opgelost.

 
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden