PlusNieuws

Zweden en Finnen bijten van zich af na ‘NAVO-verbod’ Poetin

President Poetin wil niet dat Finland en Zweden lid worden van de NAVO. Die eis is daar verkeerd gevallen. ‘Dat maken we zelf wel uit.’

Het Parool
Een Oekraïens soldaat in Donetsk, Oekraïne. Beeld AP
Een Oekraïens soldaat in Donetsk, Oekraïne.Beeld AP

De kwestie over een eventueel NAVO-lidmaatschap van de twee Scandinavische landen speelt zich af in de schaduw van de huidige Oekraïne-crisis. Rusland zet met zijn troepenmacht aan de grens met die voormalige Sovjetrepubliek (inmiddels zo’n 100.000 soldaten) een enorme druk op de internationale verhoudingen. We moeten wel, aldus de Russische president Vladimir Poetin, want we willen niet dat onze veiligheid bedreigd wordt.

Hierover wordt deze week gesproken door de Russen, de NAVO, de Amerikanen en de Organisatie voor Veiligheid en samenwerking in Europa. Poetin wil zijn troepen best terughalen, maar daar moet iets tegenover staan: geen raketten in Europa die Rusland kunnen bereiken, geen troepen of wapens in voormalige Sovjetrepublieken (zoals Oekraïne en Georgië) en geen nieuwe NAVO-leden. “Die laatste eis gaat eigenlijk vooral over Oekraïne, Georgië en Moldavië,” zegt Dick Zandee van Instituut Clingendael. Hij is deskundige op het gebied van internationale veiligheid. “Maar Moskou noemde ook met name Zweden en Finland.”

Neutraal

De twee landen landen hebben al sinds de Tweede Wereldoorlog een bijzondere relatie met de Sovjet-Unie, en later met Rusland. Zandee: “Zweden was toen neutraal en is als een van de weinige Europese landen die positie tijdens de Koude Oorlog blijven koesteren. En Finland heeft vanwege de bekende Winteroorlog weer een iets andere geschiedenis.” Die oorlog met de Russen duurde iets meer dan 3 maanden, van eind 1939 tot begin 1940. Tot ieders verrassing wisten de Finnen het machtige Rode Leger niet alleen te weerstaan, maar zelfs zware verliezen toe te brengen. De gevechten eindigden in een staakt-het-vuren. “De relatie tussen Helsinki en Moskou is er sindsdien altijd eentje geweest van zoveel mogelijk samenwerken en tegelijkertijd de nationale verdediging op orde hebben. Helsinki hoorde daardoor lange tijd niet bij het Oosten, maar ook niet bij het Westen.”

Finland en Zweden zijn nu beide lid van de Europese Unie, maar niet van de NAVO. Al betekent dat laatste in de praktijk dat ze wel zoveel mogelijk samen optrekken. Ze zijn een trouw en prominent lid van het Partnerschap voor Vrede, een club van solidaire niet-NAVO-leden. “Daadwerkelijk toetreden tot de NAVO-rangen is echter nog steeds een stap te ver,” zegt Zandee. “Dat wil de bevolking ook helemaal niet, de neutraliteit bevalt ze goed. Uit peilingen blijkt dat een derde van de Zweden een lidmaatschap niet ziet zitten, met nog eens een derde dat het niet weet. In Finland is dat de helft en een kwart.”

Kustbatterijen

Toch blijven beide landen de grote buurman uit het oosten scherp in de gaten houden. Finland heeft een grens van 1600 kilometer met de Russen, en die wordt goed bewaakt. Ook zijn er af en toe incidenten in de Oostzee, als een Russisch schip de territoriale wateren weer eens schendt. “Finland heeft niet voor niets nog steeds kustbatterijen langs de Oostzee. Ook is er nog altijd een soort Koude-Oorlogsleger met snel mobilisabele eenheden van zo’n 900.000 reservisten.”

En Zweden heeft sinds de Russische annexatie van de Krim in 2014 het leger een flinke oppepper gegeven. In 2020 ging het parlement nog akkoord met 40 procent stijging van defensie-uitgaven. Ook is het aantal soldaten opgeschroefd van 60.000 naar 90.000.

Beide landen hebben inmiddels fel gereageerd op het door Moskou gewenste verbod op het NAVO-lidmaatschap. Hun boodschap: we maken zelf uit waar we wel en niet lid van worden. Zandee heeft zich verbaasd over de eis van de Russen: “Dat was onnodig provocatief.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden