PlusExclusief

Zweden en Finland zetten deur naar de Navo steeds verder open

Sinds de Russische invasie van Oekraïne staat in zowel Finland als Zweden de vraag over mogelijke Navo-toetreding plotseling boven aan de agenda. Je zult het de bewindslieden niet met zoveel woorden horen zeggen, maar: ze voelen zich kwetsbaar.

Anne Grietje Franssen
Zweedse militairen patrouilleren op het Zweedse eiland Gotland, augustus 2020. 
 Beeld Bezhav Mahmoud/AFP
Zweedse militairen patrouilleren op het Zweedse eiland Gotland, augustus 2020.Beeld Bezhav Mahmoud/AFP

‘Een gewapende aanval tegen een of meer van de partijen in Europa of Noord-Amerika zal als een aanval tegen hen allen worden beschouwd.’ Elke centimeter van het Navo-grondgebied moet koste wat kost worden verdedigd, benadrukt secretaris-generaal van het militair bondgenootschap Jens Stoltenberg.

Daarbij geldt, is nu gebleken, het tegenovergestelde evenzeer: een land dat niet bij de club hoort kan op het moment suprême er alleen voor komen te staan.

Lange tijd hebben Finland en Zweden baat gehad bij die officiële status van militaire non-alliantie of niet-gebondenheid. De gedachte is, of was, dat een militair neutrale zone in de Baltische regio stabiliteit en veiligheid zou bewerkstelligen.

Die opvatting blijkt aan een heroverweging toe.

Referendum

Dinsdagavond kwamen Finse partijleiders bijeen om te bespreken hoe te reageren op een burgerinitiatief dat een referendum over Navo-lidmaatschap eist. Het initiatief verzamelde binnen een paar dagen de benodigde 50.000 handtekeningen.

Die roep om een referendum werd nog meer kracht bijgezet door het nieuws dat voor het eerst een meerderheid van de bevolking (53 procent) aangeeft voorstander te zijn van toetreding tot de Atlantische alliantie, aldus een peiling die vorige week maandag door de publieke omroep Yle naar buiten werd gebracht. Ook in Zweden neemt het aandeel Navo-pleitbezorgers toe. Volgens de omroep SVT lag het aandeel vrijdag op 41 procent (35 procent is tegen).

Geen overhaaste beslissingen

De Finse premier Sanna Marin benadrukte woensdag dat de regering niet van plan is haar militaire strategie af te laten hangen van de publieke opinie of een burgerinitiatief, noch zal het land zich ‘overhaast aansluiten bij de Navo’. En Magdalena Andersson, haar Zweedse evenknie, liet zich een paar weken geleden al ontvallen dat de discussie over mogelijk lidmaatschap het land op dit moment niet ten goede komt. “In de ernstige situatie waarin we ons bevinden dienen stabiliteit en voorspelbaarheid Zweden op dit moment het meest.”

Toch lijkt in zowel Finland als Zweden de deur tot Navo-toetreding op een steeds wijdere kier te komen staan.

Beide landen zijn al sinds halverwege de jaren negentig ‘partners’ van de alliantie. In die hoedanigheid nemen ze bijvoorbeeld deel aan militaire oefeningen. Die samenwerking wordt nu, sinds de Russische aanval op Oekraïne, uitgebreid met ‘informatie-uitwisseling, overleg en gecoördineerde activiteiten’, aldus de Zweedse minister van Defensie Peter Hultqvist.

Wapens

Finland en Zweden zijn inmiddels ook welkom aan tafel bij de Noord-Atlantische Raad, het hoogste besluitvormende orgaan van de Navo, maar alleen waar het de oorlog tussen Rusland en Oekraïne betreft, en alleen als waarnemers. Vorige week vrijdag woonden de twee landen een Navo-top bij. Diezelfde dag waarschuwde het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken dat toetreding door de Noordse staten ‘serieuze politieke en militaire repercussies’ van het Kremlin zou ontlokken.

Een andere, voor beide landen uitzonderlijke zet, is de levering van wapens aan een conflictgebied. “Maandag besloot een grote meerderheid in het Zweedse parlement het Oekraïense leger met militaire middelen te steunen,” meldde Andersson vorige week maandag in een televisietoespraak. “Zweden heeft zoiets niet meer gedaan sinds de Sovjet-Unie in 1939 Finland binnenviel.”

“Mijn regering neemt in deze situatie een duidelijk standpunt in: sancties tegen Rusland, steun aan Oekraïne en de versterking van Zweden,” vervolgde ze. “Als premier is mijn eerste en laatste vraag voor elke beslissing: wat is het beste voor de veiligheid van Zweden?” Die vraag zal ook leidend zijn bij een eventueel besluit over toetreding tot de Navo.

De Finse minister van Buitenlandse Zaken, Pekka Haavisto, en zijn Zweedse collega Ann Linde, begin februari. Beide landen zijn al sinds halverwege de jaren negentig ‘partners’ van de Navo. Beeld Anders Wiklund/AP
De Finse minister van Buitenlandse Zaken, Pekka Haavisto, en zijn Zweedse collega Ann Linde, begin februari. Beide landen zijn al sinds halverwege de jaren negentig ‘partners’ van de Navo.Beeld Anders Wiklund/AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden