PlusExclusief

Zweden en Finland maken Navo sterker: ‘Ze hebben moderne tanks die andere Europese landen al hebben wegbezuinigd’

Op de Navo-top in Madrid bereikten de lidstaten overeenstemming over de toetreding van Zweden en Finland. De twee landen hebben hun defensie ‘zeer goed op orde’, zegt defensiespecialist Dick Zandee van Instituut Clingendael.

Jelle Brandsma
Zowel Zweden als Finland heeft een geavanceerde troepenmacht, waar in tegenstelling tot in veel andere Europese Navo-landen de afgelopen jaren niet drastisch op is bezuinigd. Beeld AFP
Zowel Zweden als Finland heeft een geavanceerde troepenmacht, waar in tegenstelling tot in veel andere Europese Navo-landen de afgelopen jaren niet drastisch op is bezuinigd.Beeld AFP

Welk belang heeft de Navo bij toetreding van Finland en Zweden?

“Met de toetreding van Finland en Zweden wordt het noordoostelijke deel van het bondgenootschap sterker. Nu is het nog zo dat de Baltische staten tamelijk geïsoleerd liggen. Dat maakt ze kwetsbaar. Als er een conflict uitbreekt, kan Rusland deze landen vrij makkelijk afsluiten van andere Navo-landen. Als Zweden en Finland straks bij de Navo horen, komen er meer aanvoerlijnen naar de Baltische landen. Troepen en materieel kunnen, als het nodig is, ook via deze landen naar de Baltische staten.

“Er ontstaat bovendien één groot noordelijk blok. Noorwegen en Denemarken zitten al bij de Navo en daar komen nu de resterende twee Scandinavische landen bij. Beide landen hebben een hele lange kust aan de Oostzee en een eventuele Russische aanval is daarvandaan makkelijker te counteren.”

Heeft de Navo militair iets aan Zweden en Finland?

“Jazeker. Omdat zij militair altijd op eigen benen hebben gestaan, is hun defensie goed op orde. De Finnen kunnen heel snel honderdduizenden militairen op de been brengen. Zij hanteren bovendien een total defence-concept. In Nederland hebben politie, douane en de krijgsmacht duidelijk te onderscheiden taken, maar in Finland is het optreden van al deze groepen ook verbonden aan de verdediging van het land. De hele maatschappij is voorbereid op oorlog. Om die reden zijn energiebedrijven en communicatiekanalen adequaat beveiligd.

“Finland beschikt over veel goede artillerie, in allerlei soorten en maten, en heeft grote aantallen pantservoertuigen en tanks. Verder hebben ze moderne tanks die andere Europese Navo-landen al hebben wegbezuinigd. Ze hebben ook een eigen defensie-industrie. Zweden is vooral sterk op het water en in de lucht. Logisch, want ze hebben geen landgrens met Rusland. Beide landen zijn technologisch sterk ontwikkeld.”

Geven de Zweden en Finnen 2 procent van het bruto binnenlands product uit aan hun defensie?

“Beide landen verhogen hun budget. Finland zit al dicht bij de 2 procent en Zweden heeft toegezegd dit zo snel mogelijk te realiseren, uiterlijk in 2028. Binnen de Navo is de afspraak dat iedereen in 2024 op dat niveau zit. Nederland en bijvoorbeeld Duitsland gaan dat halen na de recente stijging van hun budgetten. Onder meer België, Spanje en Italië blijven onderpresteren.”

Wat zijn de nadelen van hun lidmaatschap? Zijn er risico’s?

“Risico’s zijn er altijd. Maar de voordelen overtreffen de nadelen ruimschoots. Er komt een nieuwe grens tussen Rusland en de Navo met een lengte van 1340 kilometer. Dat is militair gezien een zorg. Het betekent dat de Navo-landen ook collectief verantwoordelijk zijn voor de veiligheid langs die grens. Als een lidstaat wordt aangevallen moeten de bondgenoten in actie komen.

“Uiteraard zien de Russen deze uitbreiding als een provocatie. Nu de oorlog in Oekraïne gaande is hebben ze geen mogelijkheden om grote aantallen troepen naar de grens met Finland te brengen, maar als die achter de rug is zullen ze daar wel zo nu en dan oefeningen gaan houden. Dat is niet anders dan in het verleden aan de randen van het Navo-gebied.”

Gaan er troepen van de huidige Navo-landen naar Finland?

“Dat verwacht ik niet. Ooit is met de Russen afgesproken dat er geen permanente militaire Navo-aanwezigheid zal zijn in de nieuwe lidstaten. Daaraan houdt de Navo zich nog steeds door troepen van diverse landen te laten rouleren, zoals Nederland dat doet in Litouwen. Dat zou in Finland ook kunnen, maar ik denk niet dat de Finnen daarom gaan vragen want ze willen de lijnen met Rusland open houden en zij hebben zelf een goed leger.”

Compromis over Kaliningrad

Onderhandelaars van de Europese Unie en Rusland naderen een compromis over de doorvoer van goederen naar Kaliningrad, zeggen ingewijden tegen persbureau Reuters.

Litouwen zei anderhalve week geleden dat Russische goederen die onder EU-sancties vallen niet meer welkom waren op het Litouwse spoor naar Kaliningrad. De Russische exclave is zeer afhankelijk van die spoorlijn, maar Litouwen zei slechts EU-beleid te volgen.

Moskou was woest over de ‘blokkade’ van onder meer bouwmaterialen, ook al bleef vervoer van personen en tal van goederen ongemoeid. Gevreesd werd voor een gewapend conflict, of nog verder afknijpen van Russisch gas naar Europa. Russische hackers pleegden deze week grote aanvallen op Litouwse overheidssites.

Vanaf 10 juli zou ook alcohol geweerd worden. Maar de verwachting is dat er voor die tijd een akkoord is.

Eric Brassem

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden