PlusAchtergrond

Zwarte Zee brandpunt in rivaliteit Rusland en Westen

De Zwarte Zee is een brandpunt aan het worden in de rivaliteit tussen Rusland en het Westen. De Russische troepenopbouw baart de westerse bondgenoten grote zorgen.

Een rustig moment in de loopgraven bij Gorlivka, de frontlinie van het Oekraïense leger met de door Rusland gesteunde separatisten in de regio Donetsk. Beeld AFP
Een rustig moment in de loopgraven bij Gorlivka, de frontlinie van het Oekraïense leger met de door Rusland gesteunde separatisten in de regio Donetsk.Beeld AFP

De spanning op en rond de Zwarte Zee loopt op. De Britse krant The Sunday Times meldde gisteren dat het Verenigd Koninkrijk twee marineschepen naar de Zwarte Zee stuurt. Volgens de krant gaat het om een fregat en een torpedobootjager met luchtafweerraketten, die komende maand vanuit de Middellandse Zee naar de Zwarte Zee zullen varen. F35-straaljagers en helikopters zullen op het Britse vliegdekschip HMS Queen Elisabeth klaarstaan om de schepen te ondersteunen in geval van Russische agressie. Het vliegdekschip zelf mag op grond van een verdrag niet door de Bosporus en blijft op de Middellandse Zee.

Groot-Brittannië wil hiermee zijn solidariteit tonen met Oekraïne en zijn westerse medestanders tegenover buurland Rusland. “Het VK en onze internationale bondgenoten zijn onwrikbaar in onze steun voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne”, aldus de Britse regering in de The Sunday Times.

De Zwarte Zee is een brandpunt aan het worden in de rivaliteit tussen Rusland aan de ene kant en Oekraïne en westerse landen aan de andere kant. De Britse marine-inzet komt te midden van oplaaiende schermutselingen in het oosten van Oekraïne tussen regeringsmilitairen en pro-Russische rebellen. Bovendien heeft Rusland de afgelopen weken tienduizenden militairen met tanks, pantservoertuigen en geschut samengetrokken bij de zuidwestgrens met Oekraïne en op het schiereiland de Krim. Ook zijn een tiental kleine marineschepen en twee forse landingsboten naar het zeegebied gestuurd. En op korte termijn volgen nog twee van deze landingsboten, waarmee tanks en pantserwagens aan land kunnen worden gebracht voor amfibische operaties vanaf zee. De Russen hebben verder aangekondigd dat enkele delen van de Zwarte Zee een half jaar lang zullen worden afgesloten voor buitenlandse marineschepen.

‘Groeiende Navodruk’

De Russische troepenconcentratie is de grootste sinds 2014, toen de Russen de Krim annexeerden, die toen nog bij Oekraïne hoorde. Wat deze keer de intenties van Moskou zijn, is nog onduidelijk. Mogelijk wil de Russische president Vladimir Poetin een kuststrook bezetten tussen de Krim en de Oekraïense regio Donetsk, waar pro-Russische rebellen de dienst uitmaken. Maar het is ook mogelijk dat Poetin alleen een signaal van kracht wil afgeven, om de Oekraïeners duidelijk te maken dat ze niet te veel toenadering moeten zoeken tot het Westen. Volgens Moskou gaat het slechts om een oefening ‘als antwoord op groeiende Navodruk’. Afgevaardigden uit Oekraïne en Rusland bespreken maandag in Kiev het conflict in Oost-Oekraïne.

De spanning werd afgelopen weekend verder vergroot door de kortstondige arrestatie van een Oekraïense diplomaat zaterdag in de Russische stad Sint-Petersburg. Volgens de Russische veiligheidsdienst FSB werd de medewerker van het Oekraïense consulaat op heterdaad betrapt toen hij van een Rus geheime informatie probeerde te krijgen uit Russische databases en zal hij worden uitgezet. De Oekraïense regering ontkende dat de medewerker van het consulaat in Sint-Petersburg iets had misdaan en kondigde op haar beurt de uitzetting aan van een Russische diplomaat. Volgens Kiev is de arrestatie ‘een provocatie’.

Uitzetting diplomaten

De Europese Unie, de Navo en de Verenigde Staten hebben gealarmeerd gereageerd op de Russische troepenopbouw. “Het baart grote zorgen,” aldus generaal Tod Wolters, commandant van de Amerikaanse troepen in Europa. De ministers van Buitenlandse Zaken van de EU-lidstaten overleggen maandag over het conflict.

Westerse leiders hopen vooralsnog met een combinatie van weerstand en verzoening de situatie te de-escaleren. Zo kondigde de Amerikaanse president Joe Biden afgelopen week nieuwe sancties aan tegen onder meer Russische individuen en banken – iets waarop de Russen reageerden met de uitzetting van tien Amerikaanse diplomaten. Ook gaan zo’n duizend Navomilitairen, onder wie Amerikanen, deze zomer oefenen in Oekraïne, in de hoop de Russen af te schrikken.

Maar tegelijk nodigde Biden Poetin deze week ook uit voor topoverleg. Bovendien cancelde de Amerikaanse marine de geplande vaart van twee oorlogsschepen naar de Zwarte Zee. Biden zei donderdag te hopen op een ‘stabiele en voorspelbare’ relatie met Moskou.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden