PlusAchtergrond

Zorg India piept en kraakt: corona-afdeling tussen bouwvallen en open riolen

De coronapandemie heeft India zwaar getroffen. Ziekenhuizen, vaak in een slechte staat, zijn onderbemand, zodat familieleden van patiënten noodgedwongen moeten bijspringen.

Het ziekenhuis in Bihar staat tussen de bouwvallen. Beeld Aletta André

‘Hij kan niet goed opstaan of zitten, dus hij plast en poept in bed,” vertelt Ram Narayan Yadav. Hij verwijst naar zijn broer. Rams schoonzus, Ranju Devi, zit dag en nacht aan het ziekenhuisbed van haar man. Het bed staat op de isolatie-afdeling voor coronapatiënten in het academische ziekenhuis DMCH in Darbhanga, in de oostelijke deelstaat Bihar. Er zijn niet genoeg verplegers om de lakens te verschonen. Dus moet Devi het doen.

Met haar echtgenoot, de 35-jarige Kaushalendra Yadav, gaat het steeds slechter. Hij had al allerlei kwaaltjes, onder meer aan zijn lever, voordat hij positief werd getest op het coronavirus. “Nu is zijn keel opgezwollen, en hij kan nauwelijks ademen, eten of drinken,” vertelt Ram, die de informatie bij de uitgang van de corona-afdeling krijgt van Devi. Haar enige bescherming tegen het virus is een sjaal voor haar mond.

Zwaar vervallen

Ram en een aantal andere familieleden zitten op een matje op de grond in een tent naast het ziekenhuis, ingericht voor begeleiders van patiënten die van ver komen. Ze slapen hier al een week, want dagelijks heen en weer is niet te doen. Hun dorp ligt op drie uur rijden van het ziekenhuis, over een weg die nog deels onder water staat door overstromingen van vorige maand. Alle patiënten met ernstige klachten die gratis zorg nodig hebben, worden vanuit vier districten met miljoenen inwoners doorverwezen naar dit overheidsziekenhuis.

Het is een bijna honderd jaar oud academisch ziekenhuis met een goede naam. Maar wie over de grote campus loopt, ziet bijna alleen maar zwaar vervallen gebouwen, wegen die half onder water staan, een open riool en metershoge bergen van medisch afval waaruit wilde zwijnen hun eten pikken.

De opzichter van het ziekenhuis, Manibhushan Sharma, zit net weer op zijn plek nadat hij vorige maand het coronavirus opliep en thuis in quarantaine zat. Vanachter zijn bureau, dat niet bereikbaar is zonder tot aan je enkels door het regenwater te lopen, erkent hij dat het ziekenhuis zo zijn kuren heeft. “Het is nu eenmaal heel oud, maar langzaamaan wordt het beter.” De tien ic-bedden voor coronapatiënten en zeven beademingsapparaten zijn volgens hem ruim voldoende, net als de omvang van het personeel en de aanwezige beschermende kleding voor hen.

Twijfelachtige kwaliteit

Toch rijdt het ambulancepersoneel zonder mondkapje op rond over het terrein. “Ook als we vermoedelijke coronapatiënten of -doden moeten vervoeren,” zegt Ram Singh, een chauffeur en eerstehulpverlener.

Voor dokters en verplegers op de corona-afdeling zijn er genoeg beschermende pakken, vertelt een arts in opleiding. Hij wil niet met naam genoemd worden – dat is alle artsen van hogerhand verboden – en is de enige die over de werkomstandigheden wil praten. “De kwaliteit van de pakken is twijfelachtig, alsof je plastic draagt. We hebben nergens airconditioning. ‘s Zomers het zo benauwd dat we regelmatig flauwvallen.”

Het ziekenhuis in Bihar staat tussen de bouwvallen. Beeld Aletta André

Bovendien moeten de artsen na een aantal dagen te hebben gewerkt op de corona-afdeling meteen weer aan de slag op andere afdelingen – zonder quarantaineperiode of een coronatest af te hoeven nemen. “Daar hebben we geen tijd voor. We werken 24 uur per dag. Ik woon op de ziekenhuiscampus en ben al bijna een jaar niet thuis geweest.”

Of deze manier van werken wel veilig is, betwijfelt hij. “Op de andere afdelingen wordt geen enkele patiënt getest, en bezoekers worden niet gecheckt op symptomen. Iedereen kan in- en uitlopen en de helft draagt geen mondkapje. Zelf dragen we hier enkel een mondkapje en handschoenen, net als normaal.”

Personeel besmet

Ondertussen is ten minste 10 procent van alle dokters in het ziekenhuis al besmet geweest met het virus – en dat gaat dan alleen om diegenen die symptomen vertoonden. De rest wordt niet getest. De arts haalt zijn schouders op. “We moeten al jaren werken met de beperkte middelen die we hebben – ook vóór de pandemie. Dit gebouw is bijvoorbeeld onveilig. Soms valt het cement van het plafond naar beneden. Dan werken we gewoon door.”

De dokters doen wat ze kunnen, maar voor Kaushalendra Yadav, een vader van vijf kinderen, mocht het niet baten. “Hij kreeg zuurstof, maar dat hielp niet,” vertelt zijn broer Ram aan de telefoon, twee dagen nadat hij bij het ziekenhuis vertelde dat zijn conditie achteruitging. “We hebben de dokters gesmeekt of hij naar de ic-afdeling verplaatst zou kunnen worden, maar niemand luisterde. Hij is overleden.”

Virus houdt huis

India is hard op weg het land met de meeste coronabesmettingen in de wereld te worden. Op de bevolking van 1,4 miljard vallen de aantallen relatief nog mee – momenteel zijn er zo’n 5,5 miljoen besmettingen vastgesteld en 89.000 doden.

Vooral in arme deelstaten als Bihar valt de pandemie zwaar door een gebrekkige zorginfrastructuur. Gemiddeld zijn er daar slechts 0,11 bedden en 0,39 dokters per 100 mensen – ver onder het landelijke gemiddelde. Voor miljoenen mensen op het platteland is de toegang tot kwalitatieve zorg nog beperkter; de helft van alle dokters bevindt zich in 3 van de 38 districten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden