PlusAchtergrond

Zonder Russisch aardgas krijgen we het wel moeilijk

Het Westen schermt met zware sancties als Rusland Oekraïne binnenvalt. Maar de Russen hebben een belangrijk machtsmiddel in handen: de gastoevoer naar Europa. Wat als Moskou de gaskraan naar het Westen dichtdraait?

Tom Kieft
Pijpen die gebruikt zijn voor de Nord Stream 2 waarmee Russisch aardgas naar Duitsland wordt gepompt  Beeld AP
Pijpen die gebruikt zijn voor de Nord Stream 2 waarmee Russisch aardgas naar Duitsland wordt gepomptBeeld AP

Het kan snel gaan. Als Rusland daadwerkelijk de gaskraan naar Europa besluit dicht te draaien, kunnen we het hier nog een paar weken uitzingen met de beperkte gasvoorraden die we hebben, zegt energie-analist Jilles van den Beukel van The Hague Centre for Strategic Studies. Daarna zijn de reserves op.

Alternatieven voor Russisch gas zijn er in zo’n geval op korte termijn weinig. De EU importeert 40 procent van zijn gas uit Rusland. Nu al is de VS met Qatar in gesprek om de leveringen van vloeibaar aardgas (LNG) naar Europa op te schroeven. Maar de capaciteit om LNG via schepen Europa aan te voeren, is volgens Van den Beukel onvoldoende om de tekorten volledig aan te kunnen vullen. Bovendien hangt er een hoog prijskaartje aan.

Direct in de kou zullen we niet komen te zitten. Huishoudens worden zo lang mogelijk buiten schot gehouden, staat opgenomen in het Bescherm- en Herstelplan Gas, dat twee jaar geleden door het Nederlandse ministerie van Economische Zaken werd opgesteld. Eerst zullen grootverbruikers worden opgeroepen hun gasgebruik te temperen, maar als de blokkade enkele weken aanhoudt, kan dat snel opgevoerd worden tot het lamleggen van bepaalde industrieën. Van den Beukel: “Maar ook dan zullen de consumenten het in de portemonnee voelen.”

Betrouwbare gasleverancier

We hebben het hier nu wel over het zwartste scenario, waarbij Rusland alle gasleidingen naar Europa dichtdraait. Dat is nog niet eerder gebeurd, zelfs tijdens de Koude Oorlog niet. Wat wel eerder is voorgevallen: dat Rusland een specifieke gasleiding dichtdraait. Dat deden de Russen bijvoorbeeld enkele weken in 2009 toen het land ook al in conflict was met Oekraïne en in 2012.

“Rusland wil altijd gezien worden als een betrouwbare gasleverancier die zijn contracten nakomt,” zegt Rem Korteweg, Europaexpert van het Clingendael Instituut. Moskou heeft dan ook nooit direct gedreigd de gastoevoer naar West-Europa dicht te draaien. Ook niet nu de VS en Europa zware economische sancties overwegen als het land Oekraïne binnenvalt.

Extra impuls

Volledig uitsluiten dat Rusland dit uiterste middel bij verdere escalatie zal inzetten, durft Korteweg niet. Maar hij vermoedt dat het eerder omfloerst zal gaan. “Rusland heeft er een handje van problemen in de levering van gas te wijten aan dingen als technische mankementen of reparatiewerkzaamheden,” aldus Korteweg. “Als het conflict uitbreekt in Oekraïne zou Rusland zo kunnen claimen dat bijvoorbeeld een gaspijpleiding is geraakt en dat daarom minder gas geleverd kan worden.”

Ook dan zullen we het hier in de portemonnee voelen; Rusland hoeft maar licht aan de gasknoppen te draaien en we merken het. Dat zagen we ook afgelopen najaar al; doordat de toevoer van Russisch gas, al dan niet bewust, in september afnam, schoten de energieprijzen hier subiet omhoog. Korteweg: “Deze crisis zal de EU hopelijk weer een extra impuls geven om sneller te verduurzamen, zodat we minder afhankelijk hoeven zijn van een geopolitieke tegenstander als Rusland.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden