PlusAchtergrond

Zo werd de aanslag bij Charlie Hebdo voorbereid: ‘500 kogels voor een kalasj?’

Dankzij een Mini en een schimmige garage in Charleroi wist justitie de aanslagen op een Joodse supermarkt en Charlie Hebdo in Parijs in januari 2015 te ontrafelen. Alle daders zijn dood, maar veertien handlangers staan vanaf 2 september voor de rechter.

Na de aanslag op Charlie Hebdo gingen mensen de straat op, vaak met de leuze ‘Je suis Charlie’ (Ik ben Charlie).Beeld AFP

Op 19 september 2014 gingen bij autogarage Brienne-Auto in Bordeaux ’s morgens de deuren open. Net als op elke andere dag. In de showroom stonden de Mini’s en BMW’s blinkend te wachten op hun aanstaande eigenaren. Net als op elke andere dag.

En toen kwamen Amedy Coulibaly en zijn partner Hayat Boumeddiene binnen. Ze hadden al eerder gebeld: ze wilden graag die tweedehands Mini Countryman hebben, te koop voor 27.200 euro. Het stel kon zelf een paar duizend euro meteen betalen. Voor de rest werd een lening gesloten, via de garage.

Boumedienne legde haar identiteitspapieren op tafel en liet haar laatste salarisstroken zien. Zij deed de aankoop. Coulibaly bleef op de achtergrond en hield zich stil. ‘Hij leek haar bodyguard wel’, vertelde garagehouder Philippe Dagut later. Maar dat was achteraf, met de kennis die Dagut tóén had.

Op die septemberdag was er geen vuiltje aan de lucht. Het hippe en dure retro-autootje kreeg een nieuwe eigenaar. De deal werd gesloten, iedereen was tevreden.

Vier maanden later veranderde alles. Een medewerker van het bedrijf dat de lening had verschaft, zag een gezicht op televisie. Aan de rand van Parijs was een gijzeling gaande in een joodse supermarkt. De gewapende dader die in beeld verscheen, was Amedy Coulibaly. Die van de autolening. De medewerker belde de garage en die alarmeerde de politie. Dat was het telefoontje waardoor een deel van het netwerk van terrorist Coulibaly kon worden ontrafeld. Want de Mini Countryman liet een spoor achter.

Wapenhandel in garage

In Charleroi in België, niet ver van de Franse grens, sleutelde de van oorsprong Turkse Metin Karasular rond die tijd dagelijks aan auto’s. Hij had een garage in een oude arbeiderswijk. Niet zo’n glimmende met een fraaie showroom, zoals die in Bordeaux, maar eentje waar de politie belastende handgeschreven notities ontdekte. Er werden wapens en munitie op genoemd. ‘AK47’ en ‘mitrailleur Ultimax 100’ stond er bijvoorbeeld. Zelfs de prijzen werden vermeld.

De garage van Metin Karasular was, vermoedden politie en justitie, een rookgordijn voor een levendige en illegale handel in wapens en explosieven. Amedy Coulibaly bezocht de garage in Charleroi ‘vier à vijf keer’, vertelde Karasular later aan agenten. Hij wilde er zijn Mini Countryman ‘verkopen’. Eerst werd een prijs van 12.000 euro overeengekomen, later steeg dat onverklaard tot 22.000 euro.

Maar volgens het officiële onderzoek door justitie, dat uitlekte in de pers, kwam er niet of nauwelijks geld aan te pas. Coulibaly zou de Mini in Charleroi vooral hebben achtergelaten in ruil voor vuurwapens en munitie.

Coulibaly kwam de garage op het spoor dankzij een jeugdvriend, Ali Riza Polat. Die functioneerde als een soort internationale draaischijf voor illegale handelswaar.

De Turks-Franse Ali Riza Polat leerde Coulibaly in 2007 kennen in Grigny, een banlieue ten zuiden van Parijs, waar ze allebei woonden. Volgens de één waren ze boezemvrienden, een ander noemt de Turk ‘de rechterhand’ van Coulibaly. Ali Riza Polat stond lange tijd bekend als kleine crimineel en zou zich in 2014 hebben aangesloten bij een radicale islamitische stroming.

Volgens het justitiedossier regelde hij al in augustus 2014 een wapentransport van Charleroi naar Parijs. Hij had ook meerdere keren telefonisch contact met garagehouder Metin Karasular.

Op een van de briefjes die in 2015 in de garage in Charleroi werden gevonden, zou het handschrift staan van Ali Riza Polat ‘Hoeveel kosten ontstekingsmechanismen?’ staat erop. ‘Hoeveel kosten 3 laders voor een kalasj?’ En: ‘500 kogels voor een kalasj?’

Beeld EPA

Spin in het web

‘Die papieren tonen aan dat Ali Riza Polat de prijzen wilde weten voor de munitie voor kalasjnikovs, voor explosieven, 9-millimetermunitie en ontstekingsmechanismen’, aldus het uitgelekte onderzoeksdossier. ‘Precies het materiaal dat later bij Coulibaly werd aangetroffen, behalve die 9-millimetermunitie.’

Sterker nog, Ali Riza Polat wist dat zijn jeugdvriend de terreurgroep IS steunde, schrijft justitie. ‘Hij wist van tevoren dat een terreurdaad in voorbereiding was’. Ali Riza Polat had een sleutelrol, denken de onderzoekers, maar de garage in Charleroi was de logistieke spin in het web voor de aanslagen van januari 2015 in Parijs.

Eigenaar Metin Karasular en zijn rechterhand Michel Cationo zouden niet alleen de wapens hebben verzorgd voor de gijzeling in de joodse supermarkt. Politie en justitie verdenken de twee Belgen ervan óók wapens te hebben geleverd voor de terreuraanslag op Charlie Hebdo. Dat ging via een ander crimineel netwerk, in Noord-Frankrijk.

Abdelaziz Abbad en Miguel Martinez waren criminelen, werkend vanuit Charleville-Mézières, niet ver van de Belgische grens. Martinez had ook al een garage, maar hield zich eveneens bezig met illegale wapenhandel. Abbad zat in de drugshandel: in 2014 liet hij een rivaliserende drugshandelaar liquideren.

Deze twee mannen stonden naar verluidt ook op de klantenlijst van de Belgische garage in Charleroi. ‘Aanvalsgeweren, automatische pistolen, raketwerpers, munitie en kogelvrije vesten’ die ze zo in handen kregen, werden volgens justitie doorverkocht aan de broers Kouachi, die het bloedbad aanrichtten bij Charlie Hebdo.

Telefoongeschiedenis

Garagehouder Metin Karasular legde een gedeeltelijke bekentenis af over de levering van wapens. Hij zegt geen weet te hebben gehad van de plannen voor aanslagen. Zijn rechterhand in de garage, Michel Cationo, reed verscheidene keren heen en weer van België naar Frankrijk, stelde de politie vast. In zeker één geval was dat met Ali Riza Polat. Een andere keer dacht hij naar eigen zeggen drugs te vervoeren.

Na de aanslagen in Parijs schakelden beide Belgen hun telefoons uit, waarmee ze contact onderhielden met de vier kopers. De garagehouders werden gearresteerd en zijn nu twee van de veertien officiële verdachten. De twee Noord-Fransen die de wapens zouden hebben geleverd aan de broers Kouachi staan eveneens voor de rechter in Parijs.

Ali Riza Polat probeerde na de aanslagen zijn telefoongeschiedenis te verwijderen en zijn sporen te wissen en ging naar Libanon. Vandaar probeerde hij naar Syrië te reizen, wat mislukte. Twee maanden na de aanslagen werd hij opgepakt. Hij geldt als een van de hoofdverdachten in het proces dat twee maanden gaat duren.

Hayat Boemeddiene, de partner van Coulibaly, vluchtte kort voor de aanslagen naar Syrië, net als twee andere verdachten in het proces. Die twee mannen, broers van elkaar, zouden daar zijn omgekomen, maar over het lot van de vrouw bestaat onduidelijkheid. Een ooggetuige zegt haar in 2019 nog in een vluchtelingenkamp in Syrië te hebben gezien. Daaruit zou ze later zijn ontsnapt.

Beeld AFP
Beeld AFP

Terroristen belden 500 keer met elkaar

Bij het appartement waar terrorist Chérif Kouachi woonde, in Gennevilliers aan de westrand van Parijs, is zijn naamplaatje verdwenen. Op de brievenbus staat alleen nog de naam van zijn vrouw, Izzane Hamyd. Zij is er blijven wonen. Vragen van de pers wil ze niet beantwoorden.

Twee kilometer verderop ligt haar man begraven. Ruim een week na de aanslag op Charlie Hebdo werd zijn stoffelijk overschot naar het islamitische deel van het kerkhof van Gennevilliers gereden. “De begrafenis had plaats om 23.45 uur,” meldde een betrokkene destijds. “Er waren geen mensen bij. Zijn vrouw wilde er ook niet bij zijn.”

Het graf is anoniem. Nergens is zijn naam te vinden. Weekblad Paris Match publiceerde als enige ooit een foto, die meteen na de begrafenis genomen moet zijn: er is alleen een verse berg zand zichtbaar tussen andere graven, waaronder de kist ligt.

De drie terroristen van de aanslagen van januari 2015 in Parijs zijn anoniem begraven, om te voorkomen dat de graven ‘bedevaarts­oorden’ worden voor moslim­extremisten. Enkele burgemeesters wilden de begrafenis zelfs weigeren, maar dat mocht niet. Een dode heeft in Frankrijk het recht begraven te worden in de plaats waar hij woonde of overleed.

Ook Saïd Kouachi (foto rechtsboven naast zijn broer) werd ’s nachts begraven, op een tijdstip dat de begraafplaats gesloten was voor verder publiek. Hij ligt in zijn woonplaats Reims. Het stoffelijk overschot van Amedy Coulibaly (foto rechtsonder, naast zijn partner Hayat B.)) ligt op de begraafplaats van Thiais, ten zuiden van Parijs. De ceremonie was om 6 uur ’s morgens.

Partners

De drie mannen kenden elkaar. Op 7 januari 2015 deed Chérif Kouachi om 6.50 uur zijn ochtendgebed, thuis in Gennevilliers. Daarna wachtte hij op zijn broer Saïd, die uit Reims kwam. Om 10 uur gingen de broers samen op pad, naar de redactie van Charlie Hebdo.

Rond die tijd stuurde Chérif een laatste sms naar Amedy Coulibaly. Ook die stond in de startblokken om een terreuraanslag te plegen.

Chérif en Coulibaly ontmoetten elkaar rond 2005-2006 in de gevangenis. Daar zat ook Djamel Beghal, opgeleid in Al Qaida-kampen en veroordeeld wegens het voorbereiden van een aanslag. Zo’n vijf jaar later kwamen de drie weer samen, in het huis van Beghal, die huisarrest had.

In de jaren daarna volgden processen en veroordelingen voor verschillende misdrijven.

Tussen januari en juli 2014 belden Chérif en Coulibaly zo’n 500 keer met elkaar, meestal met de telefoons die op naam stonden van hun partners.

Ze werden afgeluisterd en gevolgd, maar nooit gingen bij inlichtingendiensten daadwerkelijk de alarmbellen rinkelen. De terroristen konden zo ongestoord hun voorbereidingen doen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden