PlusVoorpublicatie

Zo beleefde Barack Obama zijn eerste tijd als president van de VS

Aanstaande dinsdag verschijnt Een beloofd land, het eerste deel van de presidentiële memoires van Barack Obama. In deze voorpublicatie beschrijft de net gekozen president Obama zijn eerste bezoek in 2008 aan het Oval Office, waar de vertrekkende president George W. Bush hem opwacht en zijn best doet hem goed in te werken.

Destijds kersvers president van de VS Barack Obama en zijn vrouw Michelle na zijn inauguratie in Washington DC in 2009.Beeld EPA

Mijn eerste bezoek aan het Oval Office vond enkele dagen na de verkiezingen plaats, toen Michelle en ik in navolging van een lange traditie door president Bush en zijn vrouw Laura werden uitgenodigd voor een rondleiding door onze aanstaande woning. Michelle en ik reden met een auto van de geheime dienst over de gebogen weg rond de South Lawn naar de ingang van het Witte Huis en we probeerden het feit te verwerken dat we hier over nog geen drie maanden zouden wonen.

Thee drinken met Laura Bush

Het was een zonnige, warme dag; de blaadjes zaten nog aan de bomen en de planten in de Rozentuin stonden nog volop in bloei. De lange herfst van Washington was een welkome afwisseling voor ons, want het was in Chicago al snel koud en somber geworden. Daar blies de poolwind de bladeren al van de bomen, alsof het ongebruikelijk milde weer dat we tijdens de verkiezingsavond hadden gehad enkel deel uitmaakte van een uitgebreid decor dat na de feestelijkheden zo snel mogelijk afgebroken moest worden.

De president en first lady Laura Bush verwelkomden ons bij de South Portico en na het verplichte zwaaien naar de verzamelde media liepen president Bush en ik naar het Oval Office, terwijl Michelle met mevrouw Bush thee ging drinken in de woning. Na het fotomoment bood een jonge bediende me iets te drinken aan en de president nodigde me uit om te gaan zitten.

‘En,’ vroeg hij, ‘hoe voelt het?’

‘Het is heel wat,’ antwoordde ik lachend. ‘Dat weet u vast nog wel.’

‘Yep, inderdaad. Het lijkt alsof het gisteren was,’ zei hij en hij knikte met nadruk. ‘Weet je, het is een hels karwei waar je straks aan begint. Met niets te vergelijken. Je moet jezelf er gewoon aan herinneren dat je dankbaar mag zijn voor elke dag dat je dit meemaakt.’

President George W. Bush loopt met de aanstaande president Obama bij het Witte Huis in 2008.Beeld AP

Gedetailleerde handboeken

President Bush deed er alles aan om de elf weken tussen mijn verkiezing en zijn vertrek soepel te laten verlopen. Of dat kwam door zijn respect voor de functie, door wat hij van zijn vader had geleerd, door slechte herinneringen aan zijn eigen transitie (er waren geruchten dat sommige medewerkers van Clinton de letter w van de toetsenborden van hun computers hadden gehaald net voor ze vertrokken, zodat het moeilijk zou zijn om de naam George W. Bush te typen), of gewoon uit fatsoen: hij had de transitie prima laten voorbereiden.

Elk kantoor in het Witte Huis gaf mijn team gedetailleerde handboeken. Zijn medewerkers waren beschikbaar om met hun opvolgers te praten, vragen te beantwoorden en de opvolgers mochten zelfs met hen meelopen tijdens hun dagelijks werk. Barbara en Jenna, de dochters van Bush die toen jongvolwassenen waren, pasten hun agenda aan om Malia en Sasha hun eigen rondleiding te geven langs de ‘leuke’ plekjes van het Witte Huis. Ik nam me voor om mijn opvolger later op dezelfde manier te helpen bij de transitie.

Kritisch

De president en ik bespraken tijdens dat eerste bezoek een breed scala aan onderwerpen: de economie en Irak, de media en het Congres. En hij bleef daarbij voortdurend zichzelf, met zijn schertsende en enigszins ongedurige karakter. Hij gaf me zijn onomwonden mening over een aantal buitenlandse leiders, waarschuwde me dat mensen in mijn eigen partij me uiteindelijk de meeste hoofdbrekens zouden bezorgen, en stemde er vriendelijk mee in om nog voor de inauguratie een lunch te organiseren voor alle nog in leven zijnde presidenten.

Ik was me ervan bewust dat er grenzen zijn aan de openheid van een president als die met zijn opvolger praat: met name iemand die zo kritisch was geweest over veel van wat hij had gedaan. Ik besefte ook dat mijn aanwezigheid in het kantoor dat hij binnenkort zou verlaten, ondanks zijn opgewektheid, lastig was voor president Bush. Ik volgde zijn voorbeeld en ging niet te diep op het beleid in. Voor het grootste deel luisterde ik alleen naar hem.

Schone lei

Slechts één keer zei hij iets wat me verbaasde. We hadden het over de financiële crisis en de inspanningen van minister Paulson om het reddingsplan voor de banken op te zetten nu TARP (een hulpprogramma voor de financiële sector) door het Congres was aangenomen. ‘Het goede nieuws is, Barack,’ zei hij, ‘dat we straks, als jij president wordt, alle echt moeilijke zaken al voor je hebben aangepakt. Je kunt straks met een schone lei beginnen.’

Even was ik sprakeloos. Ik sprak regelmatig met Paulson en wist dat een domino-effect van omvallende banken en een wereldwijde economische crisis nog steeds niet uitgesloten waren. Ik keek de president aan en dacht aan alle verwachtingen en overtuigingen die hij met zich mee had gedragen de eerste keer dat hij als net verkozen president het Oval Office was binnengestapt. En dat hij vast net zo verblind was geweest door de lichte ruimte, en net zo graag als ik de wereld ten goede had willen veranderen. En dat hij net zomin als ik wist of de geschiedenis zijn presidentschap als een succes zou bestempelen of niet.

‘Het vereiste heel wat moed van uw kant om TARP erdoorheen te krijgen,’ zei ik uiteindelijk. ‘Om tegen de publieke opinie in te gaan en tegen heel wat mensen binnen uw eigen partij, met het oog op het welzijn van het land.’

Die woorden waren in elk geval waar. Ik zag er het nut niet van in om er meer over te zeggen.

Een beloofd land, Barack Obama, 864 pagina’s, ISBN: 9789048840748, € 45, verschijnt 17 november. Het boek komt uit in 24 talen, en alleen de oplage van de Amerikaanse eerste druk is al drie miljoen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden