PlusAchtergrond

Zijn er echt al 9861 Russen gesneuveld? ‘Mijn God, brengen ze de helft van het regiment terug in kisten?’

Hoeveel Russische soldaten zijn er inmiddels gesneuveld in Oekraïne? Vierduizend? Zesduizend? Misschien wel 9861, zoals de Russische pro-Kremlinkrant Komsomolskaja Pravda (KP) maandagavond even meldde.

Bob van Huët
Dat er zo geheimzinnig wordt gedaan over het aantal gesneuvelden zou kunnen komen doordat de cijfers zo schrikbarend hoog zijn. Beeld Getty Images
Dat er zo geheimzinnig wordt gedaan over het aantal gesneuvelden zou kunnen komen doordat de cijfers zo schrikbarend hoog zijn.Beeld Getty Images

Lang bleef dat verbijsterende dodencijfer – meer dan het aantal soldaten dat in gevechten sneuvelde in tien jaar oorlog in Afghanistan – niet online staan. De site werd plots aangepast. Waren de cijfers van het Russische ministerie van Defensie per abuis gepubliceerd? Had iemand moedwillig de censuur getrotseerd zoals pas geleden in het Russische televisiejournaal gebeurde toen een medewerker live in beeld sprong met een bord waarop stond dat hier leugens werden verteld?

Inmiddels wordt door Russische bronnen gemeld dat de site van KP gehackt was. En dus zijn er geen 9861 doden, het zijn er hooguit een paar honderd. Zoiets moet er ook staan in het vooraf bedachte scenario van een snelle overrompeling van Oekraïne.

Journalist en historicus Hubert Smeets, een van de oprichters van het kennis- en analyseplatform Raam op Rusland, heeft zijn twijfels over dat vermeende hacken en sluit niet uit dat er gelekt is, om de natie te laten weten welke prijs Russische soldaten betalen voor Poetins oorlog.

“Die 9861 bleef vrij lang online staan en werd er pas afgehaald nadat Christo Grozev, een van de mensen achter het onderzoeksjournalistieke netwerk Bellingcat, erover begon.” Het aantal komt overeen met de Oekraïense cijfers over Russische gesneuvelden en gewonden, zegt Smeets. “Het is wel veel meer dan ik dacht.”

Impact

Het verstoppen van gesneuvelden speelde een rol in vorige Russische oorlogen. In Afghanistan, Tsjetsjenië en Dagestan was er veel te doen om ‘comités van Russische soldatenmoeders’. Moeders van dienstplichtige soldaten wilden weten of hun kinderen nog leefden.

Ook nu proberen Russische ouders uit te vinden waar hun zoon zit – veel dienstplichtigen zouden vooraf geen idee hebben gehad dat ze in Oekraïne gingen vechten, ze dachten dat het om oefeningen ging. Vooralsnog hoor je minder over Russische moeders.

Mogelijk worden dat soort geluiden onderdrukt, zegt Smeets. “Maar het is ook zo dat het argument van de regering in Rusland wel werkt, namelijk dat dit volwassen mannen zijn die zelf hebben gekozen voor dit beroep waar nu eenmaal risico’s aan vastzitten.”

Dat er desondanks zo geheimzinnig wordt gedaan over het aantal gesneuvelden zou vooral komen doordat de cijfers zo schrikbarend hoog zijn. “Dit zijn cijfers waarbij je niet meer wegkomt met de argumentatie dat die soldaten zelf voor dat beroep hebben gekozen,” zegt Smeets.

Er is wel een verschil tussen de doden in Afghanistan en die van nu. Daar ging het om dienstplichtige soldaten, zegt Smeets. “Nu gaat het formeel niet om dienstplichtige soldaten. Veel kortverbandvrijwilligers hebben volgens sommige bronnen niet helemaal vrijwillig getekend. En al helemaal niet voor een oorlog in Oekraïne. Het zijn over het algemeen jongens van 22 met een lts-opleiding uit Siberië. Tenminste, dat zag je op beelden van krijgsgevangen soldaten die door de Oekraïners zijn verspreid.”

De aantallen gesneuvelde Russen zijn te groot om vol te houden dat dit een bevrijdingsoorlog is waarvoor de meeste Oekraïners staan te klappen. In Syrië gebeurde hetzelfde met Russische gesneuvelden, al waren dat allemaal contractsoldaten, inclusief de huurlingen van Wagner, een Russische paramilitaire organisatie. Die werden allemaal op een geheime plek begraven.

Een van de plekken waar Rusland anoniem mensen begraaft is de stad Pskov. Er is een redenering dat de soldaten worden gedumpt in Oekraïne zodat Rusland straks de Oekraïne kan beschuldigen van massagraven.

Regiment 331

De eminente Ruslandkenner Kamil Galeev, verbonden aan de universiteit van Peking, ziet momenteel in de Russische sociale media ‘een oneindige lijst van necrologieën’. Daar kon je ook deze reactie lezen: ‘Mijn God, brengen ze ons de helft van regiment 331 terug in kisten?’

Op zijn Twitteraccount toont Galeev beelden van bussen die ‘s nachts lijkkisten van soldaten naar onbekende bestemmingen zouden rijden. Nog steeds worden in Russische dorpen en gehuchten jongens gerekruteerd. Ze krijgen omgerekend 50 euro voor drie dagen vechten. ‘Berooide idioten die naar Oekraïne worden gestuurd’, schrijft Galeev met medelijden.

Veel jongens komen vooral uit Siberië en Dagestan. Alleen de Tsjetsjenen hebben een uitzonderingspositie omdat die deel uitmaken van het persoonlijke leger van dictator Kadyrov. Volgens Galeev blijven de Tsjetsjenen wijselijk weg uit de gevaarlijkste gevechtszones en laten ze zich zien als politiemacht in eenmaal veroverde gebieden. “Dat er nu zo geheimzinnig wordt gedaan door Rusland over de gesneuvelden wijst in ieder geval op ongemak,” besluit Smeets.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden