Plus Achtergrond

Zet Salvini zichzelf buitenspel?

Salvini wordt omhelsd door partijgenoten nadat premier Conte zijn aftreden bekend heeft gemaakt. Beeld EPA

Na twee weken wankelen is de Italiaanse regering gevallen. Premier Conte haalt hard uit naar de aanstichter van de crisis: Legaleider Matteo Salvini.

Premier Giuseppe Conte zei dinsdag in een toespraak in het parlement dat de regering van de Vijfsterrenbeweging M5S en de rechts-populistische Lega ten einde was. Hij diende vervolgens zijn ontslag in bij president Sergio Mattarella. Die heeft het ontslag van Conte geaccepteerd. Mattarella gaat de komende dagen met alle politieke hoofdrolspelers in gesprek, in een poging uit de impasse te komen. Vanmiddag worden de eerste gesprekken al gevoerd. De president heeft Conte verzocht aan te blijven om de lopende zaken af te handelen. Doel is om te kijken of er bereidheid bestaat om een nieuwe regering te vormen. Lukt dat niet, dan worden naar verwachting nieuwe verkiezingen uitgeschreven.

De volledige macht

In zijn toespraak voor het parlement haalde Conte hard uit naar vicepremier Salvini. De Italiaanse premier noemde hem ‘een politieke opportunist, die zijn eigen belang en dat van zijn partij boven het landsbelang stelt’. Hij noemde de keuze van Salvini om aan te sturen op een ­crisis zeer onverantwoordelijk en hekelde diens wijze van politiek bedrijven: via sociale media en het ontwijken van het parlement.

Salvini, minister van Binnenlandse Zaken én leider van de rechts-nationalistische partij Lega, maakte twee weken geleden bekend niet langer met de Vijfsterrenbeweging te willen regeren. Op een vol plein in de stad Pescara riep de vicepremier dat hij ‘de volledige macht wil’ en dat het tijd is dat de Italianen weer naar de stembus gaan. Lega staat in de peilingen op 38 procent, ruim het dubbele in vergelijking met de laatste landelijke verkiezingen, anderhalf jaar geleden.

Rollen omgedraaid

Na die verkiezingen ging de Lega een samenwerking aan met de Vijfsterrenbeweging, de partij die met klinkende cijfers de stembusstrijd had gewonnen. De rollen zijn nu omgedraaid: in de peilingen staat de Vijfsterrenbeweging op een krappe 16 procent. Matteo Salvini hoopt bij vervroegde verkiezingen premier te worden, maar het is zeer de vraag of die verkiezingen er op korte termijn wel komen.

Salvini diende een motie van wantrouwen in tegen zijn eigen regering en rekende met zijn ­actie op vervroegde verkiezingen in het najaar, maar het lijkt erop dat de Legaleider zijn politieke tegenstanders heeft onderschat. In de afgelopen anderhalve week bewees de Italiaanse politiek weer eens bijzonder onvoorspelbaar te zijn.

Terug de oppositie in

Met de val van deze regering komen er niet automatisch vervroegde verkiezingen, al leek dat anderhalve week geleden nog de enige mogelijkheid. De zaken liggen inmiddels anders. De linkse partij Partito Democratico en de Vijfsterrenbeweging hebben de afgelopen dagen te kennen gegeven open te staan voor een gezamenlijke regering. De partijen hebben samen een ruime meerderheid.

Dit zou betekenen dat er een nieuwe regering komt, met een nieuwe meerderheid, maar met dezelfde samenstelling van het parlement. En dat betekent dan weer dat Lega zou degraderen, van het pluche van de regeringspartij naar de oppositiebanken. Het zou een onvoorstelbare inschattingsfout zijn van Matteo Salvini.

Ook een tijdelijke regering van technocraten behoort nog tot de mogelijkheden.

Conte, een professor in de rechten zonder eerdere politieke ervaring, werd premier in juni 2018, nadat Lega en de Vijfsterrenbeweging een coalitieakkoord hadden bereikt. De twee populistische, eurosceptische partijen behaalden toen de meeste stemmen bij de verkiezingen in maart, maar de onderlinge onenigheid kwam de laatste tijd, en dan vooral dankzij Salvini, steeds meer in de openbaarheid.

Oud-premier Matteo Renzi wil wel

Er is een aantal scenario’s mogelijk na het aftreden van Conte. In ieder geval is de keuze over hoe nu verder met Italië aan president Sergio Mattarella. Die zal in eerste instantie kijken waar de mogelijkheden zitten voor de vorming van een nieuwe regering. Het is aannemelijk dat de PD van oud-premier Matteo Renzi bij die gesprekken wordt uitgenodigd, waarin de Vijfsterrenbeweging op basis van het huidig aantal zetels waarschijnlijk het initiatief mag nemen. Renzi zei vanochtend dat hij best te porren is voor een gesprek met de winnaar van de vorige verkiezingen, mits die wil praten over een regering met een constructieve houding tegenover Europa. Dat is ­precies niet de houding waarop Luigi di Maio de vorige verkiezingen won, maar gezien de toestand van de partij in de peilingen is het goed mogelijk dat de Vijfsterrenbeweging bereid is tot een compromis. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden