PlusAchtergrond

Zal de stad waar Navalny werd vergiftigd ‘slim’ gaan stemmen?

In het Russische Tomsk, waar oppositieleider Aleksej Navalny onlangs werd vergiftigd, zijn zondag gemeenteraadsverkiezingen. Gaan de inwoners ‘slim stemmen’, waartoe Navalny had opgeroepen, om de macht te breken van Poetinpartij Verenigd Rusland?

De oppositie in Tomsk hoopt Verenigd Rusland met strategisch stemmen weg te vagen. Beeld Alexander Nemeno/ AFP

Vrijwilliger Taras staat op straat te flyeren namens Navalny’s anticorruptiebeweging. “Waarom zijn buitenlandse journalisten ineens geïnteresseerd in de verkiezingen van Tomsk?” vraagt de tiener zich verbaasd af. “Fransen, Amerikanen, allemaal zijn ze hier geweest. Heeft het soms te maken met Navalny?”

Natuurlijk heeft het dat. Want Navalny was in Tomsk om een film te maken over corruptie in de water- en elektriciteitsvoorziening. De video, die online staat, geeft een verbijsterend beeld van een paar families die alle stroom- en watervoorzieningen in de stad in handen hebben. En laten zij nou ook voor Verenigd Rusland zitting hebben in de stadsraad

“Dat zijn geen verstrengelde belangen meer. Dat is maffia,” zegt Navalny in de film. Hoog tijd, vindt zijn anticorruptiefonds FBK, om die lui weg te stemmen.

Studentenstad

Daarvoor heeft Navalny een concept bedacht van ‘slim stemmen’. Het komt erop neer dat het electoraat op iedereen stemt behalve op de leden van Verenigd Rusland. De kandidaten die zich via een persoonlijk mandaat verkiesbaar stellen (de meerderheid van de zetels), kunnen zo de plek innemen van wie die nu voor de regeringspartij in de stadsraden zitten. Op die manier wil Navalny Verenigd Rusland vleugellam maken. Ook in Tomsk, een studentenstad van een half miljoen inwoners in Siberië. De opzet werkte een jaar geleden tijdens de stadsverkiezingen in Moskou spectaculair goed: Verenigd Rusland moest ruim een derde van zijn zetels inleveren.

Een paar dagen na de video-opnames in Tomsk dronk de hardnekkigste tegenstander van president Vladimir Poetin vlak voor zijn terugreis naar Moskou op de luchthaven een kop thee. Daarin zat waarschijnlijk het gif dat hem op de rand van de dood bracht. Het is te danken aan de piloot, die besloot tot een tussenlanding in Omsk, dat Navalny nog leeft.

De artsen in Omsk injecteerden bij de patiënt direct het antigif atropine. Maar ze verklaarden onder druk ‘van boven’ geen gif te hebben aangetroffen Pas na twee dagen kon een team Duitse artsen de in coma verkerende oppositieleider overbrengen naar het Charitéziekenhuis in Berlijn.

Daar stelden medewerkers van het Duitse leger deze week vast dat Navalny wel is vergiftigd. Met een substantie uit de ‘novitsjok’-groep, een gif dat wetenschappers al in de Sovjet-Unie ontwikkelden. Agenten van de Russische militaire inlichtingendienst GROe hielpen er in maart 2018 ook de Russische dubbelspion Sergej Skripalj en zijn dochter Joelia in het Britse Salisbury bijna mee om zeep.

Kandidaat ‘tegen Verenigd Rusland’ Andrej Fatejev (32) was met Navalny op stap toen hij zijn videomateriaal schoot. “Natuurlijk waren we allemaal geschokt, toen we hoorden wat er op de luchthaven was gebeurd,” zegt hij. Maar het gaf ook extra motivatie. “We kregen veel steunbetuigingen. Ineens wilden mensen met mij op de foto. Auto’s reden toeterend voorbij als teken van waardering.”

Catastrofaal verlies

Daarom hoopt Fatejev met ‘slim stemmen’ het succes van Moskou te herhalen en daarmee ‘het gezin af te schieten’. Hij doelt op de familie Reznikov, waarvan vader Vladimir en zoon Maksim namens Verenigd Rusland in de stadsraad zitten en het monopolie hebben op de elektriciteits- en watervoorziening. Door hun alleenrecht kunnen ze de prijs zelf bepalen, waardoor de burgers waarschijnlijk het dubbele betalen van wat ze verbruiken, stelt FKB.

Volgens Fatejev is de kans op een catastrofaal verlies voor Verenigd Rusland (dat nu 32 van de 36 raadszetels bezet) moeilijk te voorspellen. De ‘partij van de macht’ heeft door de corruptieschema’s het geld om campagne te voeren. “Maar als mensen zien hoe de raadsleden hen belazeren, hoop ik dat ze niet meer op Verenigd Rusland zullen stemmen.”

Aan de oever van de machtige Tom staat Andrej (53, liever geen achternaam). Natuurlijk gaat hij stemmen. “Op een kandidaat van Verenigd Rusland,” zegt hij. “Een redelijke kerel, ik heb met hem gewerkt.” Van de corruptieschema’s binnen de partij, weet Andrej niets af. “En wie is Navalny nu helemaal? Wie betaalt hem?”

Hoewel het met Navalny zelf inmiddels beter lijkt te gaan, is de vraag of hij zijn werk zal kunnen voortzetten. Volgens vrijwilliger Taras maakt dat niet uit. “Zijn beweging zal doorgaan, ook zonder hem.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden