PlusAchtergrond

Wordt deze rechtszaak de genadeklap voor ‘team-Navalny’?

De Russische autoriteiten willen dat de organisatie van oppositieleider Navalny het stempel ‘extremistisch’ krijgt. Het is een ultieme poging om de oppositie er definitief onder te krijgen.

null Beeld AP
Beeld AP

Er werd vorige week woensdag al gesproken van een ‘eindstrijd’ tegen het ‘absolute kwaad’ toen tienduizenden demonstranten door heel Rusland de straat op trokken om te protesteren tégen het regime van president Poetin en vóór de vrijlating van Aleksej Navalny. Die urgentie had mede te maken met de tijdsdruk waaronder de gevangen oppositieleider en zijn organisatie momenteel gebukt gaan.

Enerzijds was er Navalny’s gezondheid, die zwak is, ook nadat hij vrijdag na ruim drie weken zijn hongerstaking beëindigde. Anderzijds voelt Navalny’s anti-corruptieorganisatie FBK de hete adem van de Russische justitie in haar nek.

Maandag begint in Moskou een gerechtelijke procedure om de organisatie het predicaat ‘extremistisch’ te geven. De autoriteiten zijn van mening dat de oppositieleider en zijn medestanders de Russische macht proberen omver te werpen door een ‘kleurenrevolutie’ naar Oekraïens en Georgisch voorbeeld te organiseren.

Als een rechter op korte termijn inderdaad besluit om de FBK als extremistisch aan te duiden, dan betekent dat vermoedelijk de genadeklap voor team-Navalny. Het extremismelabel maakt de weg vrij voor een eindeloze reeks rechtszaken tegen medewerkers van Navalny’s organisatie en mensen die deze steunen.

Zware straffen

Een kleine greep uit de mogelijke aanklachten die voor de organisatie in het verschiet liggen, zegt genoeg. Al het leidinggevende personeel riskeert volgens het Russische recht een maximale gevangenisstraf van tien jaar voor het ‘organiseren van extremistische activiteiten’. De rest van het personeel hangt zes jaar boven het hoofd vanwege ‘voortzetting of hervatting van de activiteiten’ en personen die de organisatie geld toeschuiven kunnen tot acht jaar achter de tralies verdwijnen. Ook het online of offline tonen van symbolen van de organisatie is strafbaar.

Mocht de rechter de beweging van Navalny als extremistisch brandmerken, dan komt ze in een exclusief rijtje terecht. Op de lijst met extremistische organisaties prijken onder meer groeperingen als Al-Qaida en IS.

Ook de Jehovah’s Getuigen belandden in 2017 op de Russische extremismelijst. Sindsdien werden de huizen van zeker 1300 gelovigen doorzocht en hoorden meer dan 400 Jehovah’s Getuigen een aanklacht of veroordeling tegen zich uitspreken. In vier jaar tijd vluchtten naar schatting tussen de 5000 en 10.000 leden naar het buitenland.

Hoop op exodus

Vermoedelijk wil het Kremlin met deze radicale maatregel zo’n zelfde exodus op gang brengen onder de leden van Navalny’s beweging. Zeker met het oog op de aanstaande parlementsverkiezingen later dit jaar willen de leiders in Moskou elk risico uitsluiten. Regeringspartij Verenigd Rusland geniet volgens recente peilingen nog maar onder een kwart van de bevolking steun. De partij van Poetin is gebaat bij een klinkende verkiezingsoverwinning in september en kan daarbij geen weerstand vanuit de georganiseerde oppositie gebruiken.

Navalny’s team boekte bij eerdere regionale verkiezingen succes met het propageren van ‘slim stemmen’, door kiezers aan te sporen op de sterkst mogelijke kandidaat te stemmen die niet op de lijst van Verenigd Rusland staat.

Door een verbod op de organisatie, ondermijnt het Kremlin het propageren van die strategie en lijkt een verkiezingsoverwinning zeker. Immers, zodra Navalny’s organisatie het label extremistisch heeft, kan ze ook niet meer de provincies in trekken om kiezers van stemadvies te voorzien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden