Plus Interview

WNF: ‘Druk op Amazonegebied is enorm toegenomen sinds aantreden Bolsonaro’

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro suggereert dat de bosbranden in zijn land mogelijk zijn aangestoken door ngo’s. Eén van die organisaties is het Wereldnatuurfonds. Bolsonaro gaat creatief met de feiten om, zegt directeur Kirsten Schuijt. 

Brandende palmbomen bij de stad Porto Velho. Beeld REUTERS

“De telefoon staat roodgloeiend, de hele dag al,” zegt directeur WNF-directeur Kirsten Schuijt. Heel veel mensen bellen de natuurbeschermingsorganisatie met de vraag wat ze kunnen doen voor het brandende Amazonegebied. Groot is de verontwaardiging over de beschuldigingen van de Braziliaanse president Bolsonaro, dat natuurbeschermingsorganisaties als WNF achter de bosbranden zouden kunnen zitten. Schuijt heeft er al heel wat vragen over beantwoord.

Wat dacht u van die beschuldiging?

“Verschrikkelijk dat hij dat zegt. Het is een tactiek die moet afleiden van waar het echt om gaat. Sinds Bolsonaro’s aantreden is de druk op het Amazonebied enorm toegenomen door ontbossing en nu dus ook door de bosbranden. Dat heeft met elkaar te maken. Wij hadden bij zijn aantreden wel een en ander verwacht. Maar dit is ongekend. Zijn beleid is heel erg gericht op economische kortetermijnwinst. Natuurbehoud in de Amazone zit hem in de weg. Dus zitten wij hem in de weg en zal hij niets nalaten om zijn doel te bereiken.”

Bolsonaro suggereert nu dat ngo’s als WNF wouden in brand hebben gestoken uit wraak. Omdat hij eerder de subsidies aan Braziliaanse zusterorganisaties heeft gekort.

“De feiten zijn dat hij nauwelijks heeft gekort, omdat er al niets meer te korten viel. Het WNF van Brazilië krijgt vrijwel geen overheidssteun. Wat hem raakt is dat de Noorse en Duitse regering vorige week hebben besloten dat Brazilië vanwege de grootschalige ontbossing geen geld meer krijgt uit het Amazonefonds. Dat geld ging toch al niet naar ngo’s en de consequenties zien we nu. Bolsonaro werkt met rookgordijnen en verzint een verhaal dat ngo’s bosbranden aansteken omdat ze zijn gekort. Dat zijn niet de feiten.”

Volgens het Braziliaanse nationale instituut voor ruimteonderzoek (Inpe) zijn er dit jaar 74.155 bosbranden geregistreerd. Een record. Veel mensen schrikken daarvan.

“Er zijn twee grote zaken die in de Amazone spelen. Aan de ene kant is er natuurbescherming, aan de andere kant is het leefgebied van heel veel inheemse bevolkingsgroepen. Als je dan een president hebt die vooral het gewin op korte termijn najaagt, dan zitten die twee dingen hem in de weg. In zijn ogen kan het niet samengaan. Je moet de Amazone omkappen en mensen uit dat gebied verdrijven om het economisch gewin dat hij nastreeft voor elkaar te krijgen.”

Nu roepen Nederland en Europa al een tijd dat het allemaal heel erg is wat er in Brazilië gebeurt. U roept nu om concrete tegenactie. Hoe?

“We zijn als Europa zwaar afhankelijk van Brazilië vanwege de soja. 90 procent gaat naar veevoer. We zien nu wat er gebeurt in Brazilië. Want de Amazone is van ons allemaal, we zijn allemaal afhankelijk van dat tropische regenwoud. Daarom moeten wij vanuit onze overheid en ons bedrijfsleven nu de druk opvoeren met de investeringen die naar Brazilië gaan.”

Hoe dan?

“De EU heeft net een handelsdeal gesloten met Zuid-Amerika (Mercosur). Dat akkoord ligt nu ter ratificatie in Europa. Wij zijn niet tegen die deal, maar roepen op die onderhandelingen te gebruiken om de druk op te voeren bij de Braziliaanse overheid. Je kunt dit onmogelijk ondertekenen zonder iets te zeggen over de dingen die de afgelopen week zijn gebeurd. Handel oké, maar niet over de rug van de Amazone. Frankrijk en Duitsland dreigen al de ratificatie uit te stellen. Ik vind dat Nederland zou moeten volgen.”

Nederland is met de Rotterdamse haven de grootste importeur van Braziliaanse soja vanuit Brazilië.

“Een groot deel daarvan is niet-duurzame soja. Het Nederlandse bedrijfsleven draagt dus indirect bij aan de ontbossing in Brazilië, want je blijft de illegale ontbossing ondersteunen. De Rotterdamse haven zou moeten besluiten niet-duurzame soja niet meer te verwerken. Die komt de haven niet meer in.”

U sprak eerder over de zogeheten soja-snelweg in Brazilië. Veel Europese instellingen en ook grote Nederlandse bedrijven werken daaraan mee.

“Arcadis, Boskalis, Damen Shipyards en Alewijnse zijn of waren betrokken bij de aanleg van treinverbindingen, havens of het leveren van boten. Dat wordt allemaal gedaan om Braziliaanse soja sneller naar Europa te krijgen. We zijn niet tegen die investeringen, alleen moeten die niet leiden tot verdere ontbossing en het ondersteunen van een regime dat voor enorme druk zorgt op het regenwoud. Onze regering en het bedrijfsleven moeten ook hun eigen verantwoordelijkheid pakken. Je kunt niet aan de ene kant Bolsonaro bekritiseren en aan de andere kant gewoon bijdragen aan wat daar gebeurt. Kijk naar jezelf, naar de rol die je speelt als handelsland en importeur. Dat zeggen we al lang, alleen wordt het nu heel urgent.”

Brand hoog op agenda top G7

Bolsonaro haalde in eerste instantie zijn schouders op over de bosbranden in zijn land, maar matigt nu in rap tempo zijn toon over wat de Franse president Emmanuel Macron een internationale crisis noemt.

Macron heeft de branden in het Amazonegebied met stip bovenaan de agenda van de G7-vergadering gezet, die zaterdag begint in badplaats Biarritz. De gastheer had het klimaat al hoog op zijn prioriteitenlijst staan voor het weekend met de zeven grootste economische krachten op het wereldtoneel. ‘Ons huis brandt,’ tweette hij gisteravond. ‘Letterlijk.’

En Macron is niet de enige die op wereldtoneel grote zorgen uit over de bosbranden in het Amazoneregenwoud. ‘Tijdens de wereldwijde klimaatcrisis kunnen we ons niet nog meer schade permitteren aan een belangrijke bron van zuurstof en biodiversiteit,’ schreef secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres op Twitter.

De Europese Commissie noemde de reeks bosbranden in een verklaring ‘zeer verontrustend’.

De regering-Bolsonaro doet er ondertussen alles aan om de schuld voor het recordaantal bosbranden bij zich weg te schuiven. Er is te weinig geld in Brasília en met het geld dat wel voorhanden is, is er volgens de president helemaal geen beginnen aan. “De Amazone is groter dan heel Europa,” zei hij gisteren op een persconferentie. “Hoe gaan we dan al die branden blussen?”

De president haalde verder direct uit naar Duitsland en Noorwegen. Uit protest tegen het binnenlandbeleid van de nieuwe president zetten die twee landen hun financiële steun aan een natuurbehoudprogramma stop.

(Door: David van Unen)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden