Plus Achtergrond

Wildgroei aan papierwerk: dit land is wereldkampioen regeltjes

Extreme regelgeving en bergen papier- werk. In Frankrijk is het usance, tot wanhoop van alle gewone Fransen. ‘Niemand houdt zich aan álle regels. Dat kan niet. Er zijn er gewoon te veel.’

President Macron probeert te snoeien in het aantal regels. Beeld Getty Images/iStockphoto

Op het menu staan zes soorten burgers. Met augurk, tomaat en sla bijvoorbeeld, of met guacamole en Goudse kaas. “En ons vlees is 100 procent biologisch. We hebben een officieel biokeurmerk,” vertelt Louis Frack (31). “Je kunt bij ons een biologisch biertje bestellen en we hebben veggieburgers!”

Voordat Frack zijn inmiddels vijf vestigingen tellende restaurantketen ‘Bioburger’ in 2011 kon beginnen, moesten echter talloze hobbels worden genomen. “Ons werd verteld dat we eerst een bankrekening moesten hebben, vóór we ons bedrijf konden oprichten. De bank vertelde echter dat we eerst een bedrijf moesten hebben, vóór we een bedrijfsrekening mochten openen.”

In aanloop naar de opening van het eerste ­restaurant waren er meer kafkaëske regels. “In de overdekte passage waar het restaurant zat, was het verplicht dat de toegangsdeur naar binnen toe openging. Maar volgens de veiligheidsregels was het verplicht dat de deur juist naar buiten toe openging.” Lachend: “Dus eigenlijk moest de deur altijd dicht blijven!”

Frack wil maar zeggen: ondernemen in Frankrijk is een potje vrij worstelen in een woest woud van wilde regels. “In het begin voelt het alsof iedereen het jou zo moeilijk mogelijk wil maken.” Hij zegt dat het in Frankrijk onmogelijk is aan alle regels te voldoen. “Er zijn er gewoon te veel. Niemand houdt zich aan álle regels, het kan gewoon niet.”

In drievoud graag

Oorzaak van de regeldrift is de uit de kluiten gegroeide bureaucratie, waar Frankrijk berucht om is. Die is tegelijkertijd een van de grootste ergernissen van gewone Fransen. Is er chaos bij het Nederlandse CBR, waardoor er twee of drie maanden op een rijbewijs moet worden gewacht? Ga naar een Frans buurtfeestje en je weet dat het in Frankrijk standaard zo gaat. Een huurcontract? ‘Wilt u s’il vous plaît de volgende 28 documenten overleggen?’ In drievoud graag.

Frankrijk telt van alle Europese landen de meeste overheidsbesturen. Er zijn er zo’n 60.000, van gemeentes en intergemeentelijke verbanden tot departementen en regio’s. Dat bureaucratenwaterhoofd leidt tot ‘gebrek aan efficiëntie’ (Europese Commissie) en ‘een onduidelijke taakverdeling’ (Franse Rekenkamer).

Neem het departement Jura, aan de Zwitserse grens: 5000 vierkante kilometer en 250.000 inwoners. Daar liggen ruim 500 gemeenten. Nederland (42.000 km2 en 17 miljoen inwoners) kent minder dan 400 gemeenten. De dorpjes Villers-Farlay (672 inwoners) en Écleux (209 inwoners) in de Jura zijn piepklein, liggen naast elkaar en hebben toch allebei een gemeenteraad, allebei een burgemeester en allebei een feestzaal.

Een ander voorbeeld: het Wetboek van Arbeidsrecht telt 3000 pagina’s met 8000 wetsartikelen en is in twintig jaar verdrievoudigd in omvang. Zinvol? Niet per se. In de wet worden vijftig pagina’s gewijd aan de gelijkheid van man en vrouw, maar vrijwel nergens staan verplichtingen. “Het is een juridische leegte,” oordeelde de liberale denktank Institut Montaigne.

150 miljoen A4’tjes

Al met al leidt de overregulering tot buitensporige rompslomp en grootschalige inefficiëntie. Het World Economic Forum berekende dat Frankrijk tot de landen met de meeste regels ter wereld behoort. Het Franse parlement telde er ooit 400.000. Als het Franse bedrijfsleven een kwart minder regels opgelegd zou krijgen, ­levert dat ondernemers 15 miljard euro aan besparingen op. De Franse economie zou dan 0,8 procent extra groeien, becijferde de Europese Commissie.

Ook de Franse regering lijkt in te zien dat de overheid met zó veel bestuurslagen en zó veel regels tot een waterhoofd uitgroeit. “Per jaar worden er alleen al tussen de fiscus en lokale overheden 150 miljoen A4’tjes verstuurd,” verzuchtte minister van Begrotingszaken Gérald Darmanin. Dat zijn er meer dan 400.000 per dag: om die brieven te openen heb je al een leger ambtenaren nodig.

De regering van president Emmanuel Macron poogt het regelwoud te snoeien. De meest opmerkelijke stap: voor elke nieuwe bestuurs­regel moeten twee andere worden afgeschaft of versimpeld. De eerste effecten zijn al merkbaar, zegt de regering. Er zijn minder decreten uitgevaardigd.

Macron heeft verder voor bedrijven de regels versimpeld, met name waar het gaat om het aannemen, betalen en ontslaan van personeel. Fransen in het algemeen hebben het recht gekregen ‘zich te vergissen’: als ze een keer een ­regel overtreden, worden ze niet meteen de eerste keer gestraft.

Terug naar ondernemer Louis Frack en zijn biologische restaurants. Zelfs acht jaar na de start krabt Frack zich nog regelmatig verbaasd achter de oren. “Maandelijks betalen we premies voor onze werknemers. Maar die worden aan de ­lopende band veranderd door de overheid. Ik weet niet wat ik volgende maand aan salarissen betaal. Het verandert constant. En voor élke werknemer gelden andere rechten en plichten. De salarisstrook in Frankrijk is zó ingewikkeld dat niemand hem nog begrijpt.”

Louis Frack van restaurant­keten Bioburger, met zes vestigingen en een jaaromzet van 5,5 miljoen euro. Beginnen kon hij pas na een lange reeks hobbels. Beeld Frank Renout
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden