Plus

Wie is Viktor Medvedtsjoek, de vriend van Poetin die door Oekraïense leger werd gearresteerd?

De Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft voorgesteld om de dinsdag gearresteerde pro-Russische zakenman, jurist en politicus Viktor Medvedtsjoek te ruilen voor mannelijke en vrouwelijke krijgsgevangenen die door Russische troepen worden vastgehouden.

Bob van Huët
Viktor Medvedtsjoek tijdens een zitting van het Oekraïens parlement in 2019. Beeld Maxym Marusenko/Getty Images
Viktor Medvedtsjoek tijdens een zitting van het Oekraïens parlement in 2019.Beeld Maxym Marusenko/Getty Images

Medvedtsjoek is een grote naam in Oekraïne en ook de leider van de grootste oppositiepartij in Oekraïne. Hij onderhoudt goede banden met Moskou. Volgens menig Oekraïner is hij een ‘pion’ van Poetin. In een toespraak zei Zelenski dat het ‘belangrijk is voor onze veiligheidstroepen en strijdkrachten om een dergelijke mogelijkheid (een uitruil, red.) te overwegen’.

Wie is deze Viktor Medvedtsjoek?

Multimiljonair Medvedtsjoek verdween eind februari, een paar dagen na de Russische invasie in Oekraïne, spoorloos nadat de Oekraïense autoriteiten hem vorig jaar mei al onder huisarrest hadden geplaatst. Hij werd sinds de Russische invasie genoemd als de man die Moskou graag op de plaats van president Zelenski had neergezet. Als het plan van een snelle overrompeling van Kiev was gelukt zat Medvedtsjoek volgens velen al in het presidentiële paleis.

Maar dinsdag werd hij door leden van de Oekraïense veiligheidsdienst gearresteerd. De beschuldiging luidt onder meer financiering van terrorisme en verraad. Het eerste slaat op de gelden die hij beschikbaar stelde voor Oekraïense separatisten in de Donbas. Daarnaast is hij een vertrouweling en familievriend van Vladimir Poetin.

Het Oekraïense leger vond hem, gekleed in een militair uniform, tijdens een ‘speciale operatie’. De SBU, de geheime dienst van Oekraïne, bevestigde de arrestatie met het nodige leedvermaak. ‘Je kunt een pro-Russische politicus zijn en jarenlang voor de agressor werken. Je bent misschien op de vlucht. Je kunt zelfs een Oekraïens militair uniform dragen om je te verkleden... Maar zal het je helpen om aan straf te ontsnappen? Helemaal niet!’ aldus de SBU op Telegram.

De arrestatiefoto van Medvedtsjoek, vrijgegeven door de Oekraïense autoriteiten. Beeld AFP
De arrestatiefoto van Medvedtsjoek, vrijgegeven door de Oekraïense autoriteiten.Beeld AFP

Pro-Rusland

Medvedtsjoek (67), geboren in Oost-Siberië, is een bekende figuur in Oekraïne en lange tijd een van de meest invloedrijke pro-Russische figuren in het land. Eind jaren vijftig zat zijn vader een straf uit wegens collaboratie met de Duitse bezettingstroepen. Hij kreeg naast gevangenisstraf vier jaar ballingschap in Siberië, en daar werd Victor geboren. In de jaren zestig verhuisden de Medvedtsjoeks terug naar Oekraïne waar Victor advocaat werd. Van jongs af aan zou hij voor de KGB, de toenmalige geheime dienst van de Sovjet-Unie hebben gewerkt. Als advocaat viel Medvedtsjoek op toen hij de bekende dichter en journalist Vasyl Stoes (1938-1985) verdedigde en een ​​zwaardere straf vroeg dan de officier van justitie had geëist. Andere dissidenten die hij verdedigde betreurden achteraf zijn passiviteit.

Na de val van de Sovjet-Unie werd Medvedtsjoek hoofd van de Orde van Advocaten in Oekraïne en werd hij ook rijk. In 1998 werd hij het hoofd van de Verenigde Sociaal Democratische Partij (SDPU), en zelfs vicevoorzitter van het Oekraïense parlement, de Rada. Na de Oranje Revolutie startte een onderzoek tegen Medvedtsjoek wegens machtsmisbruik en corruptie.

In 2012 kwam hij echter weer vol in beeld als gangmaker van een politieke beweging die zich verzet tegen de toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie. De band met Vladimir Poetin werd bevestigd toen de Russische president peetvader werd van de jongste dochter van Medvedtsjoek. De laatste stond toen al op de sanctielijsten van de Verenigde Staten en Canada. Nadat zijn buitenlandse banktegoeden werden bevroren zette hij zijn vermogen op naam van zijn vrouw en kocht hij in augustus 2015 voor 200 miljoen euro de Royal Romance, een luxejacht van bijna 100 meter.

Bevrijden

Volgens Forbes is hij de twaalfde rijkste persoon in Oekraïne, met 620 miljoen dollar. Zo investeerde hij in een Russische raffinaderij in Donbas, die brandstof leverde aan de separatistische troepen. Hij verwierf ook onroerend goed op de Krim.

Tijdens gesprekken met Westerse media is Medvedtsjoek uitgesproken: Poetin wil Oekraïne bevrijden en de Amerikanen bemoeien zich met zaken die ze niet aangaan omdat die binnen de Russische invloedssfeer liggen. Vier jaar geleden keerde hij terug in de politiek en werd parlementslid voor het Oppositie Platform. De ruzie met president Zelenski laaide op nadat die drie pro-Russische televisiezenders (die eigendom zouden zijn van Medvedtsjoek) uit de lucht haalde. In mei 2021 werd hij beschuldigd van hoogverraad en ‘poging tot plundering van natuurlijke hulpbronnen op de Krim’. Huisarrest volgde. Vlak na de Russische inval bleek hij gevlucht. Dmitri Peskov, de woordvoerder van het Kremlin, weigerde commentaar te geven op de arrestatie. Volgens hem komt er ‘veel nepnieuws uit Oekraïne’.

Medvedtsjoek heeft de beschuldigingen dat hij spreekbuis is van Poetin altijd ontkend. Volgens hem is hij slachtoffer van ‘politieke repressie’. Over zijn band met Poetin zei hij: “Ik gebruik onze relatie niet, maar je kan wel zeggen dat het deel uitmaakt van mijn politiek arsenaal.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden