PlusExclusief

Werknemers vluchten, maar de iPhonefabriek in Zhengzhou moet koste wat kost blijven draaien

De Chinese regering doet wat ze kan om de grootste iPhonefabriek aan de gang te houden, ondanks het zerocovidbeleid. Maar met duizenden woedende werknemers is dat niet eenvoudig.

Eva Rammeloo
Demonstranten staan tegenover beveiligingspersoneel op het terrein van de iPhonefabriek in Zhengzhou.  Beeld AP
Demonstranten staan tegenover beveiligingspersoneel op het terrein van de iPhonefabriek in Zhengzhou.Beeld AP

Rijen dik doken de mannen in witte pakken weg achter hun schild, terwijl een dranghek over hun hoofden vloog. Met brandblussers en stokken probeerden veiligheidsagenten woedende arbeiders terug te dringen bij de gigantische Foxconnfabriek in Zhengzhou, de plek waar de meeste iPhones ter wereld gemaakt worden. Werknemers die al op de grond lagen, werden in elkaar geslagen. Mannen met bloedende hoofdwonden zaten verslagen op de stoep.

20.000 werknemers zijn vertrokken

Sociale media tonen scènes die even gewelddadig als zeldzaam zijn. De rellen in Zhengzhou, een stad in het midden van China, gingen door tot diep in de woensdagnacht. Het was een pijnlijke uitloper van de verwoede pogingen die de Chinese overheid doet om de economie aan de gang te houden, ondanks het zerocovidbeleid.

Het bleef bovendien niet bij protesten: inmiddels zouden 20.000 werknemers van de fabriek zijn vertrokken, uit angst voor een lockdown die vrijdagnacht ingaat. Op sociale media circuleren video’s van werknemers die in de rij staan voor bussen.

De protesten bij Foxconn begonnen na een corona-uitbraak op het fabrieksterrein, een paar weken geleden. Om de productie van de nieuwste iPhones niet in gevaar te brengen, sloot de fabriek het terrein af. Het enorme Foxconnterrein werd een bubbel waar niemand uit mocht, maar duizenden werknemers vluchtten weg.

Ambtenaren en partijleden nieuwe werknemers

Daarna moest de fabriek razendsnel zo’n honderdduizend nieuwe mensen vinden, de helft van het aantal benodigde werknemers. Wervingsbureaus konden niet op tijd leveren, dus sprong de lokale overheid bij.

Het is uitzonderlijk dat de socialistische regering zich bemoeit met een privaat bedrijf. Maar de stad Zhengzhou is zwaar afhankelijk van de fabriek van Foxconn, dochterbedrijf van de Taiwanese Hon Hai Groep. En het is ook nog eens een belangrijke regionale werkgever, dus de lokale overheid deed wat ze kon. Met bussen werden ambtenaren, veteranen en partijleden naar het Foxconnterrein gebracht.

Het was een uitzonderlijk groot aantal nieuwe werknemers. Na vier dagen quarantaine bij aankomst begonnen ze allemaal tegelijk aan een nieuw werkverband – een groot deel van hen zonder veel ervaring met de fijne iPhonetechnologie. De sfeer was allesbehalve positief, blijkt uit getuigenissen op sociale media.

Slecht eten, latere bonus

Het eten zou slecht zijn geweest, en na de quarantaine werden nieuwe mensen ondergebracht in barakken waar óók coronapatiënten sliepen. Dat alle ruimtes volgens het management grondig ontsmet waren, kon de arbeiders – doodsbang gemaakt voor blootstelling aan het virus – niet geruststellen. Ze zagen bovendien toen pas in hun contract dat ze tot maart in de fabriek moesten werken voordat ze een bonus krijgen. Niet tot februari, zoals hun was beloofd.

De meeste werknemers wisselen elke paar maanden van werkgever – afhankelijk van waar de lonen hoger liggen en de arbeidsomstandigheden beter zijn. Dat maakt het verloop in Chinese fabrieken groot. Foxconn heeft geen goede naam, maar verhoogde dit jaar het uurloon van 25 naar 30 yuan (4 euro) en biedt verschillende bonussen. Het fabrieksterrein is een kleine stad, met naast slaapzalen ook winkels, een sportveld en eethuisjes.

Protest afgekocht met premie

Woensdagavond werd de woedende nieuwe werknemers een premie van 10.000 yuan (1350 euro) beloofd als ze zouden stoppen met protesteren. De eerste 8000 yuan werd meteen overgemaakt aan wie op het aanbod inging. Pas toen de protesten doorgingen, werd het aanbod ook gedaan aan bestaande werknemers.

Volgens een eerste verklaring van Foxconn was er niets mis met de contracten. Maar donderdag kwam het bedrijf daarop terug en zei tegen persbureau Reuters dat er een technisch probleem was met het betalingssysteem.

iPhones 14 vertraagd

Het is onduidelijk wie opdracht gaf om de protesten af te kopen. Apple waarschuwde begin deze maand dat de levering van de nieuwste iPhones (iPhone 14 Pro en 14 Pro Max) vertraging oploopt. Zo’n 70 procent van alle iPhones ter wereld wordt in Zhengzhou in elkaar gezet. Woensdag verklaarde het bedrijf tegen persbureau Bloomberg dat het mensen ter plaatse heeft. ‘We beoordelen de situatie en werken samen met Foxconn om ervoor te zorgen dat de klachten van werknemers worden behandeld.’

Het zerocovidbeleid, waarbij geen enkele coronabesmetting wordt getolereerd, drukt zwaar op de Chinese economie. Volgens staatskrant Global Times stapte de lokale overheid in het rekruteringsproces zodat de productie van iPhones kon doorgaan. De ‘ondersteunende rol’ van de regering was nodig voor ‘het vertrouwen van de wereld in het Chinese investeringsklimaat’, aldus het commentaar van de krant.

Gerichte coronamaatregelen gaan weer overboord

Twee weken geleden kondigde Peking meer gerichte maatregelen aan om het zerocovidbeleid beter hanteerbaar te maken. De economie – platgeslagen door grootschalige lockdowns, massatesten en reisbeperkingen – zou ontzien worden. Maar sindsdien steeg het aantal besmettingen rap.

Heel China telt nu bijna dertigduizend coronagevallen, en dus is het afgelopen met die beperkte gerichte maatregelen. Verschillende steden voerden de afgelopen dagen nieuwe lockdowns in – al mogen die niet zo heten. Zhengzhou kondigde bijvoorbeeld ‘vloeibaar management’ af. Shijiazhuang, dat vorige week de teugels liet vieren als een soort proeftuin voor een post-corona tijdperk, ging deze week zelfs volledig op slot.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden