PlusAchtergrond

Werknemers Amazon sorteren met gevaar voor eigen leven in de VS

Medewerkers van Amazon protesteren bij het distributiecentrum op Staten Island, New York.Beeld AP

De grote winnaar in de coronapandemie is Amazon. Hoewel de gigant snel groeit door al het online winkelen, groeit ook de onvrede onder het personeel. ‘Er waren geen mondkapjes en veiligheidsregels werden niet nageleefd.’

De rijkste man ter wereld wordt dankzij het coronavirus alleen maar rijker. Jeff Bezos, ceo en oprichter van onlinewinkel­gigant Amazon, zag zijn vermogen de afgelopen weken met 24 miljard dollar groeien, tot 143 miljard dollar, schat zakenblad Forbes. Zijn aandelen in het bedrijf zijn zomaar een derde meer waard geworden nu investeerders zien hoe Amazon bijna een eerste levensbehoefte is geworden voor de miljoenen mensen die thuis moeten blijven.

“Bloedgeld,” noemt Chris Smalls het. Tot voor kort was hij assistent-manager in een gigantisch distributiecentrum van Amazon in New York. Hij is ontslagen sinds hij een protestactie organiseerde om aandacht te vragen voor het gebrek aan goede bescherming tegen het coronavirus, juist voor de mensen die het land van essentiële − en ook minder essentiële − goederen voorzien. Smalls, een 31-jarige vader van drie kinderen, zegt aan de telefoon: “Hij heeft miljarden ­verdiend met ons bloed, zweet en tranen.”

Begin maart viel het Smalls op dat collega’s uitgeput en misselijk hun werk probeerden te doen. De HR-afdeling verzekerde hem dat alle richt­lijnen werden gevolgd en dat geen corona was geconstateerd. Toen een collega later die maand positief werd getest, kreeg ze het advies niet te veel ruchtbaarheid te geven aan de diagnose.

“We hadden geen mondkapjes en geen schoonmaakmiddelen. De veiligheidsricht­lijnen werden niet gehandhaafd, diverse mensen om me heen werden ziek,” vertelt hij. “Ik heb mijn zorgen geuit, maar werd niet serieus genomen. Daarom heb ik actie ondernomen.”

Smalls en een groep collega’s legden op een maandagmiddag hun werk neer. Ze eisten dat hun distributiecentrum zou dichtgaan voor ­reiniging en dat collega’s met onderliggende ­gezondheidsproblemen thuis konden blijven met behoud van salaris. ‘Waarom moeten ze het risico lopen om het virus op te lopen om brood op de plank te krijgen? Dit bedrijf verdient ­miljarden dollars,’ schreef Smalls in een open brief aan Bezos in The Guardian.

Volgens Amazon is hij ontslagen, omdat hij ­afspraken schond over quarantaine na contact met een zieke collega. Smalls bestrijdt dat en denkt dat hij is weggestuurd om hem de mond te snoeren. Meer ontslagen van kritische werknemers volgden, ook op het hoofdkantoor in ­Seattle. Zo zijn twee softwaredesigners de laan uitgestuurd nadat ze hadden opgeroepen de arbeids­omstandigheden van distributiemedewerkers te verbeteren. Ze zouden ‘bedrijfs­beleid’ hebben geschonden.

Het uursalaris is in de distributie­centra met 2 dollar per uur verhoogd, maar 30 procent van het Amerikaanse personeel bleef vorige maand thuis, volgens een bron van The New York ­Times. Ze zijn ziek, dan wel bang om ziek te ­worden. Deze week weigerden zo’n 350 werk­nemers uit het hele land hun werk te doen, omdat Amazon onvoldoende zou doen om hen te beschermen.

Besmette collega’s

De werknemers klagen onder meer dat managers niet open zijn over besmette ­collega’s en dat het onmogelijk is afstand te houden. De werkdruk is te hoog, stellen ze, om voldoende tijd te nemen voor hygiëne. Het irriteert Smalls, zegt hij, dat mensen als hij ‘helden’ worden genoemd. “Om dozen te stapelen bij Amazon zou je geen held hoeven zijn. Wij redden geen ­levens, dat staat niet in de functieomschrijving.”

Slechts een fractie van de honderdduizenden medewerkers in de distributiecentra doet mee aan de stakingen, reageert Amazon. Het bedrijf benadrukt maatregelen te hebben ­genomen, zoals uitbreiding van betaald ziekteverlof en temperatuurcontroles. Volgens uitgelekte notulen noemde een topman Chris Smalls in een vergadering met ceo Bezos ‘niet slim of wel­bespraakt’. Hij stelde voor hem het gezicht van het protest te maken, in de hoop de groeiende onvrede onder het personeel weg te wuiven.

Het verzet tegen het bedrijf wordt echter luider. Een Franse rechter oordeelde na klachten van vakbonden dat Amazon alleen nog essen­tiële producten mag versturen tot de veiligheid in distributiecentra is geëvalueerd. Smalls kreeg ook bijval uit de politiek: Amerikaanse ­senatoren schreven een brief aan Bezos. Het hoofd van justitie in New York noemde het ontslag ‘inhumaan’ en vroeg om een onderzoek door het bureau voor arbeidsrelaties.

“Als ik niets had gedaan,” meent Smalls, “kregen werknemers nu niet de informatie die ze eindelijk krijgen en waren er geen temperatuurcontroles en geen schoonmaak­machines gekomen. Mijn ontslag leidde ­ertoe dat Amazon is veranderd, ik was het offerlam. Ik ben werkloos, maar het bedrijf heeft tenminste iets gedaan.”

Tevreden is hij nog niet. Smalls andere activistische medewerkers blijven eisen dat Amazon distributiecentra sluit voor schoonmaak bij besmettingen. “In het pand waar ik werkte, op ­Staten Island, werken vijfduizend mensen uit alle delen van New York. Zij kunnen het virus meenemen naar hun gemeenschappen.”

Nutsvoorziening

Critici waarschuwen dat Amazon intussen almaar machtiger wordt. ‘Amazon controleert in toenemende mate de onderliggende infrastructuur van de economie,’ waarschuwde het kritische Institute for Local Self-Reliance (ILSR) in 2016 al in een rapport. Zo draaien veel andere bedrijven op servers van Amazon. Ook kan het bedrijf dicteren hoe concurrenten hun producten verkopen, omdat die amper nog om het platform heen kunnen. Instituut ILSR vreest nu dat kleine winkeliers ten onder gaan, waardoor Amazon en medegigant Walmart een nog ­grotere greep krijgen op het Amerikaanse winkelaanbod. Amazon wordt in de VS inmiddels vergeleken met een nutsvoorziening.

Amazon kan bepalen welke producten voorrang krijgen of wie mondkapjes voor medisch gebruik mag kopen – alleen zorginstellingen en overheden. Goedbedoeld misschien, maar criticus Andrea Mitchell van ILSR waarschuwde ­tegen zakenzender CNBC voor die dominantie: “Amazon neemt beslissingen die door de wet­gever genomen moeten worden.”

Amazon is een van de grootste werkgevers van de VS. Terwijl ruim 26 miljoen Amerikanen een werkloosheidsuitkering moesten aanvragen, heeft Amazon 100.000 mensen aangenomen, met plannen voor nog eens 75.000 vacatures. In een brief aan aandeelhouders schetste Bezos hoe zijn bedrijf een werkloze vliegtuigmonteur en een kleuterjuf een baan heeft gegeven. “We heten iedereen zonder werk welkom om bij ons te komen tot het normale leven terugkeert en hun vorige werkgever hen weer kan aannemen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden