Carlos Drummond (op de voorgrond) help Lucilene Leão met rekenen.

PlusReportage

Welkom initiatief: gratis bijles op de pleintjes van Rio

Carlos Drummond (op de voorgrond) help Lucilene Leão met rekenen.Beeld Wies Ubags

Een team van 45 vrijwilligers strijkt neer in de parken van Rio de Janeiro om gratis bijles te geven aan stadsgenoten. Een welkom initiatief in Brazilië, waar met name het openbaar onderwijs van slechte kwaliteit is.

Geconcentreerd zitten ze over een schrift met vermenigvuldigingen gebogen. “Ik heb het fout gedaan,” mompelt Lucilene Leão (35) ontmoedigd tegen Carlos Drummond (74). “Je hebt alleen wat vergissinkjes gemaakt,” bromt hij goedmoedig. Bij een van de vermenigvuldigingen is het misgegaan. Leão gumt de uitkomst weg en Drummond legt geduldig uit hoe ze het juiste eindresultaat kan krijgen. Hij haalt de tafels erbij om haar aan te moedigen die uit haar hoofd te leren. “Je hoeft maar de helft te onthouden, want 3 keer 5 is 15, maar 5 keer 3 is ook 15.”

Drummond maakt deel uit van een team van 45 vrijwilligers die op vier pleinen in Rio de Janeiro gratis les geven aan iedereen die dat maar nodig heeft: mensen die analfabeet of laaggeletterd zijn en mensen die niet kunnen rekenen, maar ook aan studenten die bijles willen.

Drummond was in zijn werkzame leven ingenieur en wiskundige. “Veel mensen hier hebben wel hun school afgemaakt, maar kunnen niet schrijven of rekenen. Het is een gebrek aan ­basisonderwijs. In Brazilië blijven leerlingen niet zitten, iedereen gaat over, en dus krijg je in de klas steeds meer leerlingen die achterlopen. Vooral met rekenen, een vak waar je stap voor stap dingen leert, krijg je dan problemen. Als je niet behoorlijk kunt optellen of vermenigvuldigen, blijf je steken.”

Constante glimlach

De kracht van de lessen op het plein is dat de mensen er uit vrije wil komen om te leren, vindt Drummond. Het is niet zoals vroeger op school een verplichting. Hij wijst op een kleine man aan het belendende tafeltje: “Hij komt zo vaak als zijn werk het toelaat, twee, drie keer per week.”

Dit langgerekte plein ligt in de wijk Botafogo in een welvarend deel van Rio de Janeiro, half verscholen achter de Rua General Polidoro. Er staan wat bomen en als je een beetje doorloopt, stuit je op een paar stenen tafeltjes omgeven door vier stenen zitjes.

Daar begon initiatiefnemer Silvério Morón (64) op 12 maart 2018 met iets waarvan hij nog geen idee had hoe het zou uitpakken. Hij ging aan een van de tafeltjes zitten, en legde er een bordje op met de tekst: ‘Ik los problemen in wiskunde en natuurkunde op. Gratis.’

Morón is een gemoedelijke man met een vrijwel constante glimlach op zijn gezicht. “Die twaalfde maart was een maandag. Elke ochtend ging ik er zitten. Pas vrijdag kwam er iemand naar me toe die hulp nodig had, een student.”

Een voorbijgangster zag het tafereel, maakte er een foto van en zette die op Facebook. “Die werd meer dan 50.000 keer gedeeld,” zegt Morón glunderend.

De docent werd er in één klap bekend mee. Zijn project dat hij ‘Adopteer een leerling’ heeft gedoopt heeft al meer dan 300 leerlingen verder geholpen, zegt hij. “Inmiddels geven we les op vier pleinen en wat mij betreft breiden we nog verder uit. Iedereen die iets kan en dat graag wil onderwijzen, mag meedoen.”

Lesgeven als passie

Morón is van oorsprong elektrotechnisch ingenieur. Sinds 2003 geeft hij ook bijlessen aan studenten. Dat werd een halve weektaak. “Ik kwam er toen pas achter dat lesgeven mijn passie is.” De ochtenden houdt hij nu vrij en besteedt hij aan het lesgeven op de pleinen.

“De grootste verspilling die je je kunt voorstellen is de verspilling van kennis,” is Moróns stellige overtuiging. De individuele aandacht maakt dat leerlingen grote vooruitgang kunnen boeken, zoals Josefa da Silva, een verlegen 61-jarige vrouw met rood gestifte lippen die zich over haar schroom heen zette en nu leert lezen en schrijven om zich beter staande te houden in het dagelijkse leven: “Een formulier invullen bij de dokter. Ik hoef niet meer om hulp te vragen.”

“Ik wil de overheid niet de schuld geven, ik wil alleen maar helpen met een oplossing,” zegt Morón. “Maar hoe kun je van slecht betaalde docenten voor overvolle klassen in niet onderhouden scholen verwachten dat zij goed onderwijs geven? Als je hier iets aan wilt doen, moet je om te beginnen het salaris van de docenten verhogen.”

Analfabetisme in Brazilië

Het Braziliaanse bureau voor de statistiek IBGE maakte eind vorig jaar bekend dat van elke tien jongeren van 19 jaar er vier de middelbare school niet hebben afgemaakt. Volgens cijfers van mei 2018 is 6,8 procent van de bevolking van 15 jaar en ouder analfabeet. Dat is een lichte verbetering ten opzichte van 2017, maar het terugdringen van dit probleem gaat volgens de onderwijskundigen te langzaam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden