PlusAchtergrond

Weinig gejuich bij sluiting laatste kerncentrales in Duitsland

Door de Atomausstieg (kernuitstap) sluiten dit jaar de laatste Duitse kerncentrales, waaronder de Neckarwestheim 2 in deelstaat Baden-Württemberg. De Bondsregering in Berlijn vindt kernenergie te riskant en niet schoon genoeg, maar in Zuid-Duitsland kijken ze daar anders tegenaan.

Guy Hoeks
De kernreactor van Neckarwestheim. Alleen unit 2 is nog in gebruik. Beeld ANP / dpa Picture-Alliance
De kernreactor van Neckarwestheim. Alleen unit 2 is nog in gebruik.Beeld ANP / dpa Picture-Alliance

Tussen de glooiende heuvels van wijnstreek Württemberg, dicht bij de meanderende rivier de Neckar, steekt een grote wolk op imposante wijze af bij een strakblauwe lucht. Wie richting het dal de slingerweg blijft volgen, komt vanzelf bij de bron terecht. De grote pluim is afkomstig van de nog volop actieve kernreactor van Neckarwestheim 2.

De kerncentrale, bestaande uit twee blokken waarvan alleen 2 nog in gebruik is, geldt als een levensader voor de Duitse deelstaat Baden-Württemberg. Jaarlijks produceert de centrale circa 11 miljard kilowattuur stroom. Een huishouden in Duitsland van gemiddeld twee personen verbruikt zo’n 2500 kilowattuur elektriciteit per jaar. Daarmee voorziet Neckarwestheim 2 volgens het regionale ministerie van Milieu, Klimaat en Energie-economie ongeveer 4,4 miljoen huishoudens van stroom.

Nog wel. Maar eind december van dit jaar moet de kerncentrale sluiten, waardoor een groot deel van de zevenhonderd banen op de tocht komt te staan. Binnen, rondom de grijze receptie met donker glas, lijkt de tijd sinds de jaren 80 te hebben stilgestaan. Bij een loket onder Anmeldung Schalter 2 antwoordt een medewerker dat er al jaren geen rondleidingen meer worden gegeven. Over de openbare parkeerplaats maken verschillende werknemers ondertussen een middagwandeling richting een zonovergoten helling. ‘‘Bang om werkloos te raken ben ik niet. Kijk naar Philippsburg, daar hebben mensen genoeg werk voor de komende twintig jaar met het afbouwen van de centrale,’’ zegt een Fransman met een toegangspasje dat onder zijn fleecevest uit bungelt.

1400 megawattuur

De kerncentrale in Philippsburg, die net als Neckarwestheim ongeveer 1400 megawattuur per jaar produceerde, ging in 2019 na veertig jaar trouwe dienst dicht. Zo werden er afgelopen decennium door heel het land tientallen kernreactoren stilgelegd. De reden is de zogeheten Atomausstieg, een omstreden besluit van toenmalig bondskanselier Merkel om – na de kernramp in Fukushima – alle kerncentrales in Duitsland uiterlijk eind 2022 te sluiten. Vorig jaar werden in Duitsland drie kerncentrales, waaronder in Brokdorf (Sleeswijk-Holstein), stilgelegd. Neckarwestheim 2 is een van de drie laatst overgebleven kerncentrales, ook in deelstaten Beieren en Nedersaksen draaien er nog twee.

‘‘Onbezonnen,’’ zo noemt Jörg Starflinger, professor aan de Universiteit Stuttgart, de beslissing om de kerncentrales van het stroomnet te halen. ‘‘Als kerningenieur ben ik misschien vooringenomen, maar ik vind dat ze de komende jaren hun bijdrage hadden kunnen leveren. Het stroomgebruik in deze regio is zeer hoog, terwijl we nog maar moeten zien of de windenergie uit het noorden voldoende is.’’ Duitsland houdt echter voet bij stuk. Hoewel er stemmen opgingen om de centrales langer open te houden, herhaalde de Duitse minister van Milieu Steffi Lemke (de Groenen) dat de kernuitstap ‘onomkeerbaar’ is. SPD-prominent Sigmar Gabriel noemde kernenergie op Twitter onlangs ‘de duurste en gevaarlijkste manier van stroomopwekking’.

Voor de kerncentrale van Neckarwestheim schudt Carsten Hölderlin zijn hoofd, terwijl hij zijn jas van het keuringsbedrijf Tüv Süd uittrekt. ‘‘Zo, nu kan ik als bezorgde burger beter mijn mening geven,’’ zegt de dertiger opgewekt. ‘‘Het is jammer dat je afscheid neemt van een goed werkende, veilige en CO2-arme techniek als kernenergie.’’ Hij wijst intussen naar de lucht. ‘‘De zon schijnt hier niet elke dag, dus wat is het alternatief? Nu zorgen we ervoor dat de energievoorziening onder druk kan komen te staan.’’

Zonne- en windenergie

Toch is de landsregering in Baden-Württemberg overtuigd dat juist zonne- en windenergie het wegvallen van energie uit de reactoren kan opvangen. Volgens een woordvoerder van het regionale ministerie van Milieu lag het aandeel van hernieuwbare energie in 2020 hier op zo’n 41 procent. ‘‘Dat zal komende jaren hard stijgen. Alle nieuwbouwwoningen moeten zonnepanelen op het dak hebben en we zetten vol in op windenergie.’’ Eerder noodzaak dan luxe, aangezien Baden-Württemberg naar eigen zeggen meer stroom importeert dan produceert.

Naast kernenergie neemt Duitsland ook afscheid van de bruinkool, maar dan pas uiterlijk 2030. Volgens het nationaal statistiekbureau zijn beide bronnen momenteel goed voor respectievelijk 19 procent en 12 procent van de totale energievoorziening in Duitsland. Ondertussen hebben buurlanden Nederland, Frankrijk en Polen het voornemen om kerncentrales bij te bouwen. De plannen van de Europese Commissie om kernenergie (en aardgas) te labelen als ‘groene energie’ stuitte recent op kritiek van Berlijn. Dat wekt verbazing bij de Fransman in Neckarwestheim. ‘‘Ik woon al twintig jaar in Duitsland, maar van het energiebeleid snap ik nog altijd niks. Andere landen krijgen geld uit Brussel om kerncentrales te bouwen. Duitsland moet juist geld toeleggen voor dure opruimoperaties.’’

Of Duitsland helemaal zonder kernenergie kan, betwijfelt professor Starflinger. Door de kernuitstap ziet hij het energieaanbod verkrappen en de prijzen – die toch al de pan uitrezen – verder stijgen. ‘‘Als ik nu naar mijn energierekening kijk schrik ik al. De kosten zullen waarschijnlijk nog verder oplopen.’’ Angst om zonder stroom te zitten, heeft hij echter niet. ‘‘Desnoods importeren we kernenergie, gas of biomassa uit het buitenland.’’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden