PlusAnalyse

Wat voor gevolgen heeft de coronabesmetting van Trump voor de verkiezingen?

Voorlopig voor het laatst: Trump spreekt zijn aanhang toe in Duluth, Minnesota, op 30 september.Beeld AFP

Hij heeft de beschikking over de beste artsen en werd dagelijks getest op Covid-19. Toch is de Amerikaanse president besmet geraakt. Wat zijn de mogelijkheden?

1. Wat gebeurt er als president Donald Trump geen covidsymptomen krijgt of snel herstelt?

Dagblad The New York Times meldde op gezag van bronnen binnen het Witte Huis dat de Amerikaanse president symptomen van Covid-19 heeft, maar dat ze vooralsnog vergelijkbaar zijn met een ouderwetse verkoudheid. De president zou eerder deze week al wat schor geweest zijn, maar daar werd niet meteen iets achter gezocht door zijn staf. Hoe het zich verder ook ontwikkelt, de presidentiële agenda– en daarmee die van de VS – moet drastisch worden bijgesteld.

Gisteren zou hij een verkiezingsbijeenkomst bijwonen in Florida. Die is geannuleerd, maar hoe de campagne de komende weken zal verlopen, is nog niet bekend. Trump is ondanks de pandemie stug doorgegaan met spreken op massabijeenkomsten, die hij vaak gebruikte om de impact van het virus te bagatelliseren.

Het eerstvolgende debat met zijn Democratische rivaal, Joe Biden, op 15 oktober lijkt inmiddels ook van de baan. Trump zal dan, als zich geen complicaties voordoen, net uit zijn verplichte quarantaine zijn gekomen en mag volgens de richtlijnen van zijn eigen gezondheidsinstantie nog niet in de buurt komen van Biden, die met zijn 77 jaar zo mogelijk nog meer in de risicogroep valt dan de president. 

2. Wat als Trump een lang ziekbed tegemoet gaat, of nog erger?

David Axelrod, voormalig topadviseur van Barack Obama, zei gisteren: “Reken maar dat óveral een protocol voor is.” Ook voor het al dan niet tijdelijk uitvallen van een president, hoewel hij eraan toevoegde dat in zijn tijd in het Witte Huis een pandemie als deze niet als een van de mogelijke calamiteiten werd gezien.

Het heeft wat lugubers om zo ver op de zaken vooruit te lopen, maar ook hier is van belang hoe erg Trump eraan toe is. Wanneer de president overlijdt, dat is tot nu toe acht keer voorgevallen, is de vicepresident als eerste aan zet.

Ervan uitgaande dat de artsen zo’n zwart scenario weten te voorkomen, kan een verzwakte Trump – als hij daar fysiek en mentaal toe in staat is – het 25ste amendement van de Amerikaanse grondwet inroepen. Dat biedt hem de mogelijkheid zijn taken over te dragen aan vicepresident Mike Pence, tot Trump weer in staat is ze zelf uit te voeren.

In de Amerikaanse grondwet is ook rekening gehouden met de mogelijkheid dat de president niet in staat is zelf het 25ste amendement in te roepen, bijvoorbeeld als hij moet worden beademd of op een andere manier niet aanspreekbaar is. Pence en het kabinet mogen die beslissing dan voor hem nemen. In het statistisch onwaarschijnlijke geval dat ook Pence zou te overlijden, is de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi (80,) de eerstvolgende in lijn van opvolging tot de verkiezingen. Pence is gisteren opnieuw getest op het coronavirus. De uitslag was negatief.

3. Kunnen de verkiezingen van 3 november worden uitgesteld?

Dat kan, maar het is een hels karwei. Alleen een wetswijziging die zowel door het Huis van Afgevaardigden als door de Senaat wordt aanvaard, is voldoende voor het vaststellen van een nieuwe datum. Maar die datum is bijkans heilig in de VS. Zo heilig, dat sinds 1845 niet is getornd aan de eerste dinsdag na 1 november. Mocht Trump op dat moment nog steeds ziek zijn, dan kan de Republikeinse partij zijn naam van het stembiljet halen. De 168 leden van het Republikeinse Nationaal Comité kunnen een nieuwe kandidaat aandragen, of een partijcongres bijeenroepen en de leden een nieuwe genomineerde laten kiezen. Dat laatste is gezien de tijdsdruk vrijwel uitgesloten.

4. Kan de president ook voordeel halen uit zijn besmetting?

De VS telt 207.000 dodelijke slachtoffers van Covid-19. In geen land ter wereld is het sterftecijfer zo hoog. Trumps tegenstanders stellen dat dat een gevolg is van het systematisch minimaliseren van de impact van het virus door de president die ook steeds van leer trekt tegen de anticoronamaatregelen. Zij kunnen nu zeggen: “Zelfs als je de beste artsen van het land hebt en dagelijks wordt getest, kun je besmet raken.”

Maar zo’n argument heeft Trump ook tot zijn beschikking. Pas nog zei hij dat het coronavirus ‘vrijwel niemand echt raakt’. Een vlot herstel zou dus koren op zijn molen zijn.

De vraag is of Trump zijn toon matigt als hij een tijdje in de lappenmand zit. Voor de Britse premier Boris Johnson was zijn tijd op de intensive care aanleiding voor een koerswijziging. Het Verenigd Koninkrijk richt zich nu vol op het indammen. Welke toon Trump kiest zal ook invloed hebben op de mate waarin zijn sceptische aanhang nog warm zal lopen voor coronamaatregelen.

Joe Biden test negatief

Presidentskandidaat Joe Biden is niet besmet met het coronavirus. Zijn test is negatief uitgevallen, meldt NBC News. Volgens de arts van Biden is ook echtgenote Jill Biden negatief getest.

Biden besloot zich te laten testen nadat president Trump bekend had gemaakt dat hij besmet is. Trump en zijn rivaal Biden hielden eerder deze week hun eerste debat in aanloop naar de presidentsverkiezingen over een maand. In de uitzending hielden ze afstand van elkaar.

Op Twitter zegt Biden blij te zijn over de uitkomst. Hij hoopt dat zijn bericht iedereen er weer aan herinnert een mondkapje te dragen, afstand te houden en handen te wassen. (ANP)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden