PlusAchtergrond

Wat stemmen Fransen in ‘gemiddeld’ Châteaudun? ‘Zemmour drijft ons uit elkaar’

In Frankrijk worden op 10 en 24 april presidentsverkiezingen gehouden. Hoe gaan de Fransen stemmen? Een bezoek aan Châteaudun, de plaats die de politieke stemming in het land het best aanvoelt.

Frank Renout
De rechts-radicale nieuwkomer en presidentskandidaat Éric Zemmour snoept stemmen weg van Marine le Pen. Maar uiteindelijk lijken de verkiezingen alsnog te gaan spannen tussen Le Pen en president Macron. Beeld ANP / EPA
De rechts-radicale nieuwkomer en presidentskandidaat Éric Zemmour snoept stemmen weg van Marine le Pen. Maar uiteindelijk lijken de verkiezingen alsnog te gaan spannen tussen Le Pen en president Macron.Beeld ANP / EPA

Op Place du 18 Octobre tjilpen de vogeltjes in de bomen alsof het feest is. Een mevrouw kijkt even op van haar krant aan een tafeltje in café-bar Le Commerce, waar ze een kop koffie drinkt. Een meneer komt met twee stokbroden de bakkerij uitlopen en houdt z’n hand voor z’n ogen tegen de felle zon.

Châteaudun oogt op deze voorjaarsdag bijna idyllisch. Maar op de hoek van het plein pronken grote lege etalages. ‘Te huur’, staat op affiches op het raam. Aan de andere kant van het plein is een interieurwinkel: ‘Opheffingsuitverkoop’. En in de lange winkelstraat Rue de la République, iets verderop, is er ook leegstand. “De stad is een beetje doods, ja,” zegt Sylvie (54) die de apotheek uitkomt. “Het is al jaren zo en corona heeft natuurlijk niet geholpen. Maar de regering had wel meer kunnen doen om te helpen.”

Sylvie steekt ongevraagd van wal. “Alles is duurder geworden. Bij het café betaal je nu 2 of 3 euro voor een kop koffie. De benzine is niet meer te betalen. De politiek? Pffff. Ik weet niet eens of ik wel wíl stemmen!”

Op een bankje verderop zitten Zina (19) en Safa (18). Ze komen allebei uit Châteaudun maar studeren nu 100 kilometer verderop, aan de Universiteit van Tours. “We komen alleen in het weekend terug om onze ouders hier op te zoeken. Verder is hier niet veel te doen,” lacht Safa. Zina neemt het op voor president Macron. “Hij heeft wel veel voor zijn kiezen gehad, hè? Eerst de Gele Hesjes, toen corona, en daarna de oorlog in Oekraïne. Macron heeft het niet slecht gedaan, ik zou best op hem willen stemmen. Het enige wat me dwarszit: die coronapas. Je werd in Frankrijk toch min of meer verplicht om je te vaccineren. Ik heb m’n vaccins hoor, maar je moet mensen niet dwingen.”

Beste graadmeter

In Châteaudun zijn de meningen over de politiek soms scherp verdeeld. Er wordt geklaagd én er is optimisme. En dat is een belangrijk signaal: de inwoners van deze stad met zo’n 13.000 inwoners in midden-Frankrijk, zijn de beste graadmeter voor de stemming in het land. In Châteaudun wordt bijna exact hetzelfde gestemd als gemiddeld in Frankrijk. Elke verkiezing weer.

“Ik weet dat we hier net zo stemmen als gemiddeld Frankrijk, maar ík weet nog niet op wie,” vertelt opticien Emmanuel Barbin (43) lachend. Vijf jaar geleden spraken we Barbin ook. Toen was hij somber: “Linkse presidenten, rechtse presidenten: het maakt niets uit.” Dat gevoel blijkt niet veranderd. “Er is de afgelopen vijf jaar niets gebeurd waardoor ik meer vertrouwen in politici heb gekregen. Ook Macron heeft m’n steun niet. De ene keer zegt-ie dit, de andere keer dat. Hij draait alle kanten op.”

Tegenover de brillenwinkel van Barbin ligt de Librairie Du Coin, de ‘boekwinkel op de hoek’. Eigenaresse Jocelyne Cottence (62) zei vijf jaar geleden: “De Fransen hebben geen zin meer in politiek.” Nu klinkt ze positiever. “Onze winkel heeft vorig jaar een van de beste jaren ooit gehad. De bioscopen en theaters waren lange tijd dicht. Dus mensen zijn weer gaan lezen. De boekverkoop ging supergoed.” En de verkiezingen? “De kandidaten maken vooral ruzie met elkaar. Maar wat willen ze met Frankrijk? Dat horen we niet. En dan de oorlog in Oekraïne: de elektriciteitsprijs, de graanprijs – ze gaan allemaal omhoog. En het leven is al zo duur. Er is ook angst. In Châteaudun wonen veel oude mensen. Die hebben al veel meegemaakt en die zijn angstig door wat er nu in Oekraïne gebeurt. Dat kan president Macron wel eens helpen bij zijn herverkiezing. Mensen willen toch zekerheid.”

Lichte kentering

Châteaudun is een stad die zich jarenlang vergeten en genegeerd voelde. Alsof politici hun neus ophaalden voor de bewoners. Veel medische zorg werd er wegbezuinigd, veel bedrijven en fabrieken sloten de deuren. Jongeren trokken weg. Châteaudun vergrijsde en verarmde. Maar een lichte kentering lijkt nu gaande.

Aan de rand van Châteaudun is er nieuwe economische bedrijvigheid. Het voormalige militaire vliegveld – met grote lege loodsen en kapotte ramen en omgeven door roestige hekken – moet een immens nieuw bedrijventerrein worden. En misschien wel het beste nieuws: de online fietswinkel All Tricks heeft besloten om in en rond Châteaudun flink uit te breiden en nieuw personeel aan te trekken: de fietsen zijn dezer dagen niet aan te slepen in Frankrijk.

“Dat is natuurlijk goed voor de stad,” zegt Yves Benoist (66). Hij staat voor een van de loodsen van All Tricks. “Ik heb in dat gebouw mijn hele leven gewerkt: we maakten er vroeger onderdelen voor telefoons en mobiele netwerken.” Maar de productie werd verplaatst naar lagelonenlanden. De fabriek kwam leeg te staan, de honderden personeelsleden werden naar huis gestuurd. “In die loods hier staan alleen nog kant-en-klare fietsen en onderdelen en die worden online verkocht. Daarvoor is veel minder personeel nodig dan in mijn tijd in de fabriek, toen we echt dingen zelf maakten.”

Omvolkingstheorie

Vijf jaar geleden spraken we in Châteaudun Eric Laqua (58). In zijn wijk stemden de meeste mensen op de rechts-radicale Rassemblement National van Marine Le Pen. Laqua was toen lid van de partij maar is inmiddels, net als vele anderen, overgestapt naar de partij van de rechts-radicale nieuwkomer en presidentskandidaat Éric Zemmour. “Marine Le Pen praat niet meer over de islam. Ze gaat kritiekloos op de foto met vrouwen met een hoofddoek. Daar herken ik me niet meer in,” zegt Laqua. “Zemmour steunt de omvolkingstheorie: buitenlanders zullen hier straks in de meerderheid zijn. Dát zijn onderwerpen die Fransen belangrijk vinden.”

Eric Laqua is verhuisd uit Châteaudun. Hij is inmiddels gemeenteraadslid namens Zemmours partij in Lucé, 50 kilometer noordelijker. Op het zonnige Place du 18 Octobre knikken Zina en Safa vol afkeuring als ze de naam Zemmour horen. “Die zorgt alleen maar voor polarisatie: hij drijft de Fransen uit elkaar,” besluit Zina.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden