Wat schieten Syriërs in Turkije met de vluchtelingendeal op?

Er zijn volop kansen voor Syrische vluchtelingen in Turkije die goed zijn opgeleid. Anderen dreigen tussen wal en schip te vallen. Door de vluchtelingendeal wordt geld in de grensregio gepompt.

In het kader van de vluchtelingendeal met Turkije is tot nu toe 520 miljoen euro uitgekeerd aan Syrische vluchtelingen. Met name aan kwetsbare groepen vluchtelingen, zoals grote gezinnen. Beeld ANP

Voor zonsopgang staat Enis (15) – net als elke ochtend – bij het Narlica viaduct aan de rand van Antakya. Samen met zo’n dertig andere Syrische vluchtelingen. Hopend dat een Turkse baas langskomt en hem oppikt. “Je moet twaalf uur per dag werken voor 25 lira (4 euro),” zegt Enis. “Meestal in de bouw en bij boeren op het land. Soms weigeren ze te betalen.”

Het is koud onder het tochtige viaduct. Dat is de gespierde jongen met een vlassig snorretje wel gewend. Gedachteloos laat hij de kralen van zijn gebedssnoer tussen duim en wijsvinger glijden. “Drie jaar geleden vluchtte ik uit Idlib,” zegt Enis. Die noordwestelijke Syrische provincie is in handen van salafistische jihadisten van Hay’at Tahrir al-Sham. Er is nu een wapenstilstand, maar het Assad-regime zal ook dit laatste bolwerk van verzet willen vernietigen.

“De veiligheid is hier stukken beter, onze levensomstandigheden niet,” verzucht Enis. “Met zes man delen we een kamer. Keuken en toilet ontbreken. We wassen ons in een moskee. Onze behoeften doen we langs de weg of in het open veld.”

Dan heeft de Syrische huisarts Esma Abdulhadi (40) uit Darat Izza het beter getroffen. Zij is een goed voorbeeld van het door Nederland gepropageerde beleid van ‘opvang in de regio’.

Ze woont in de stad Reyhanli, aan de Syrische grens. Voor de oorlog in 2011 begon, waren er 62.000 inwoners. De bevolking is inmiddels verdubbeld. Er wonen nu meer Syrische vluchtelingen dan Turken.

Kostwinner

“In 2016, toen ik hoogzwanger was, vluchtte ik met mijn man en vier kinderen,” vertelt huisarts Esma in haar spreekkamer. “Een paar jaar eerder vielen er bommen op het ziekenhuis waar ik werkte. Door de stress kreeg ik een miskraam.”

Nu werkt ze in Reyhanli in een van de klinieken voor Syrische vluchtelingen die door de Europese Unie worden betaald. “We zijn hier met elf Syrische dokters. Gemiddeld zie ik zo’n vijftig patiënten per dag. Mijn man is advocaat en werkloos. Ik ben de enige kostwinner en verdien 5.700 lira (870 euro) per maand.”

Aan teruggaan naar Syrië denkt ze voorlopig niet. “Mijn kinderen gaan hier naar school. Die moeten ze eerst afmaken. Bovendien kregen we vorig jaar ons Turkse staatsburgerschap.”

Ook voormalig rebel Muhammed Swayt (26) maakt gebruik van een van de 84 EU-projecten op het gebied van humanitaire hulp, onderwijs en gezondheidszorg. “Ik vocht bij het Vrije Syrische Leger tegen Assad en werd aangereden door een tank: beide benen verlamd.”

In zijn rolstoel, in een lokaaltje van een buurtcentrum dat wordt betaald door de EU, krijgt hij les hoe hij mobieltjes kan repareren. “Ik wil mijn eigen winkel voor dit soort dienstverlening gaan openen,” zegt Muhammed.

Net als Muhammed en huisarts Esma, woont 93 procent van de 3,6 miljoen geregistreerde Syrische vluchtelingen buiten kampen. Beide groepen komen in aanmerking voor hulp van de EU. Dat is het gevolg van de vluchtelingendeal die Ankara en Brussel in het voorjaar van 2016 sloten om een oplossing te vinden voor de massale toestroom van vluchtelingen naar Europa. Turkije werd 6 miljard euro toegezegd.

In ruil daarvoor beloofde Turkije om de illegale oversteek naar de Griekse eilanden te ontmoedigen en de omstandigheden te verbeteren voor de Syriërs in Turkije. Vorige week publiceerde de Europese Commissie het jaarlijkse rapport over de hulpprojecten. Daaruit blijkt dat tot nu toe 2,2 miljard euro aan Turkije is overgemaakt. Ruim 1,5 miljoen van de meest kwetsbare vluchtelingen die buiten kampen leven, krijgen via een pinpas per gezinslid 20 euro per maand. In totaal is al 520 miljoen uitbetaald. Onder meer aan alleenstaande vrouwen, gezinnen met vier of meer kinderen, en gezinnen met een of meer gehandicapten.

Scholen

In de tweede fase, die nu begint, ligt de nadruk van de EU-hulp op het bevorderen van de sociaal-economische integratie van de Syriërs in Turkije. Daarom financiert de EU de bouw van 136 scholen en is de Unie sponsor van de Nederlandse ontwikkelingsorganisatie Spark. Die ondersteunt Syrische jongeren om hun studie voort te zetten aan universiteiten in Turkije.

Muhmut Kallo (27) uit Aleppo is de eerste die binnenkort in Hatay afstudeert met een beurs van Spark. “Ik was derdejaars toen het regime onze universiteit bombardeerde. Hier kan ik in alle rust mijn studie business administration afronden. Daarna hoop ik op een baan in de internationale handel.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden