PlusAchtergrond

Wat kunnen Rutte en Hoekstra verwachten in het Witte Huis? ‘Biden weet precies wat hij wil’

Rutte en Biden op de Navo-top afgelopen zomer. Dinsdag treffen de twee elkaar opnieuw, dan in het Witte Huis. Beeld AP
Rutte en Biden op de Navo-top afgelopen zomer. Dinsdag treffen de twee elkaar opnieuw, dan in het Witte Huis.Beeld AP

Premier Mark Rutte en minister Wopke Hoekstra bezoeken dinsdag de Amerikaanse president Joe Biden in het Witte Huis. Nederlandse premiers kwamen in het verleden vaker over de vloer in Washington, maar zo spannend als nu was het zelden.

Wouter Peer

Het bezoek van premier Mark Rutte en minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra aan het Witte Huis is vooral voor Joe Biden en entourage van groot belang. “Het is de VS menens,” zegt Willem Post, Amerikadeskundige en verbonden aan Instituut Clingendael. “Er staat veel op het spel.”

Het sleutelwoord in het hele verhaal? China. Post: “Onder Trump begon de handelsoorlog met de Chinezen, maar president Biden is mogelijk nog meer anti-China. Zijn regering ziet China als het grootste gevaar in de wereld en doet er alles aan om te voorkomen dat Peking technologische informatie in handen krijgt die essentieel is voor de veiligheidsstrategie.”

In die handelsoorlog heeft Nederland zich ontpopt tot belangrijke spil, en dat komt door technologiegigant ASML in Veldhoven. ASML maakt lithografiemachines die met extreem ultraviolet licht (EUV) patronen etsen op minuscule computerchips. Die chips zijn onder meer nodig in auto's en telefoons, maar ook in medische apparatuur en wapens. Het Nederlandse bedrijf is het enige ter wereld dat dit soort machines maakt.

Geavanceerde apparatuur

Lang verhaal kort: de VS wil niet dat China deze machines in handen krijgt. Het doet daarom een dringend beroep op de Nederlandse overheid. Er bestaat al een exportverbod op de nieuwste en beste apparaten, maar ook de minder geavanceerde variant mag als het aan Biden ligt niet meer naar China worden uitgevoerd.

Het Nederlandse kabinet zit daar alleen niet per se op te wachten, weet Post: “Rutte zit tussen twee vuren. Nederland is van de Amerikanen afhankelijk op het gebied van veiligheid. Dat weten de Amerikanen maar al te goed, dus dat zullen ze ongetwijfeld onder zijn neus wrijven. Maar de handel met China is ook belangrijk voor Nederland. Ook daar staat het nodige op het spel. Niet in de laatste plaats voor ASML zelf.”

Compensatieplan

Wat Rutte en Hoekstra in Washington zullen doen, is kortom cruciaal voor Amerika. Beide bewindslieden zullen sterk in hun schoenen moeten staan. “Geloof me, Biden bereidt zich extreem goed voor op dit soort gesprekken,” zegt Post. “Hij weet precies wat hij wil en het is de vraag of Rutte daar weerstand aan kan bieden.” Post verwacht dat de VS in ieder geval met een compensatieplan komt.

Rutte zelf lijkt zich overigens weinig zorgen te maken over de Amerikaanse chipdiplomatie, bleek tijdens zijn wekelijkse persconferentie, afgelopen vrijdag. “Ik verwacht niet dat dat het belangrijkste onderwerp zal zijn,” zei hij na een vraag van een journalist. “Nederland is een van grootste economieën op dit vlak. We kunnen dit gesprek met zelfvertrouwen voeren. Dat de Amerikanen op dit vlak druk uitoefenen, ervaar ik niet zo.” Rutte verwacht meer over de stabiliteit van Europa en de oorlog in Oekraïne te zullen praten, zei hij.

Premier Ruud Lubbers neemt afscheid van president Ronald Reagan na een bezoek in 1983. Beeld ANP/UPI
Premier Ruud Lubbers neemt afscheid van president Ronald Reagan na een bezoek in 1983.Beeld ANP/UPI
In 2008 bracht premier Jan Peter Balkenende een bezoek aan president George Bush in het Witte Huis. Beeld EPA
In 2008 bracht premier Jan Peter Balkenende een bezoek aan president George Bush in het Witte Huis.Beeld EPA
Mark Rutte is al vaker te gast geweest in het Witte Huis. In 2011 ontmoette hij daar president Barack Obama. Beeld ANP
Mark Rutte is al vaker te gast geweest in het Witte Huis. In 2011 ontmoette hij daar president Barack Obama.Beeld ANP
Het bezoek van premier Rutte aan Donald Trump in 2019 werd wereldnieuws toen hij tijdens een persmoment dwars door de president heen sprak. Rutte was het niet eens met wat de president zei over wat er onderling was besproken. Beeld ANP
Het bezoek van premier Rutte aan Donald Trump in 2019 werd wereldnieuws toen hij tijdens een persmoment dwars door de president heen sprak. Rutte was het niet eens met wat de president zei over wat er onderling was besproken.Beeld ANP

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden