Plus Punt voor punt

Wat is Boris Johnsons tactiek bij de brexit?

Boris Johnson houdt zich van de domme, maar volgens de oppositie is het glashelder: hij zet haar met de schorsing van het parlement buitenspel bij de brexit. Critici van de premier spreken van ‘het einde van de democratie’.

Demonstranten protesteren bij Downing Street tegen de schorsing van het parlement. Beeld AFP

1. Wat heeft Boris Johnson gedaan?

De premier heeft koningin Elizabeth gevraagd de zitting van het parlement op 9 september te schorsen en haar Queen’s Speech, de Britse versie van de troonrede, pas op 14 oktober te houden. De vorstin heeft daar woensdag mee ingestemd – binnen de grenzen van de constitutionele monarchie kon ze niet anders. Zo komt het parlement volgende week bijeen na het zomerreces, maar door Johnsons powermove zijn vanaf de daaropvolgende week tot 14 oktober geen vergaderingen meer.

2. Hoe wordt er op de schorsing gereageerd?

De Britse oppositie is furieus. Volgens haar is het een truc van Johnson om zijn tegenstanders ervan te weerhouden wetten in te voeren die een no-dealbrexit voorkomen. De voorzitter van het Britse Lagerhuis, John Bercow, spreekt van een ‘constitutionele schande’ en Ruth David­son, de pro-Europese Conservatieve leider in Schotland, heeft haar vertrek aangekondigd. Zeker vijf leden uit Johnsons partij beloven een motie van wantrouwen tegen hem te steunen en binnen een dag is een petitie tegen de schorsing ruim een miljoen keer getekend.

3. Mag dat zomaar?

Een niet gekozen premier die aan een niet gekozen staatshoofd vraagt het gekozen parlement te schorsen. Als je het zo opsomt, klinkt het inderdaad als een soort coup. Maar het verzoek van Johnson is niet ongebruikelijk voor een kersverse regering en in principe niet onconstitutioneel. Het is vooral de timing die ­dubieus is.

Johnson zelf wijst alle suggesties van de hand dat het een verholen poging is het parlement buitenspel te zetten vanwege de brexit. Sterker: de schorsing heeft volgens hem niets met het vertrek uit de EU van doen. Hij zegt het uitstel te willen gebruiken om met zijn regering te beraadslagen over nieuw binnenlands beleid. Criminaliteit, infrastructuur – dat soort zaken. Na de troonrede is er volgens Johnson ‘ruim de tijd’ voor het parlement om te debatteren over de brexit, die twee weken later staat gepland.

4. Staat de oppositie nu met lege handen?

Nog niet. Wel dringt de tijd om in te grijpen. De oppositie heeft drie opties. Ze kan een wet in stemming brengen die de regering verzoekt artikel 50 – ergo: de brexit – uit te stellen. Gezien Johnsons krappe meerderheid (slechts één ­zetel) heeft de oppositie – als die eensgezind is – maar een paar opstandige Tories nodig om deze stemming te laten slagen. De andere optie, artikel 50 geheel schrappen, lijkt minder kansrijk en zou ook de oppositie schaden. Voor beide opties is overigens unanieme goedkeuring van de EU-leiders nodig. Het is de vraag of die andermaal uitstel pikken. De meest gehoorde optie is een motie van wantrouwen.

5. Betekent zo’n motie het einde van Johnson?

Dat is de vraag. Zelf lijkt Johnson van een win-winscenario uit te gaan. Hij zei eerder een eventuele aanval te negeren en in plaats daarvan nieuwe verkiezingen aan te kondigen na de brexit. En hij gokt er in dat geval op dat hij, als man die de brexit leverde, als winnaar uit nieuwe verkiezingen komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden