PlusAchtergrond

Was de knie op de nek van George Floyd moord?

Vandaag begint het proces tegen voormalig politieagent Derek Chauvin, over de vraag in hoeverre hij de dood van George Floyd op zijn geweten heeft. Het vinden van een onbevooroordeelde jury was niet eenvoudig.

Demonstranten verzamelden zich gisteren bij het gerechtsgebouw van Minneapolis. Beeld Kerem Yucel/AFP
Demonstranten verzamelden zich gisteren bij het gerechtsgebouw van Minneapolis.Beeld Kerem Yucel/AFP

Twaalf inwoners van Minneapolis moeten beslissen of het moord was toen een man bijna negen minuten lang de knie van een politieman op zijn nek gedrukt kreeg en stierf. Vandaag begint het proces tegen voormalig agent Derek Chauvin (45), aangeklaagd voor de dood van George Floyd (46) op 25 mei vorig jaar. Het proces zal naar verwachting vier weken duren.

Het was flink zoeken naar voldoende mensen voor de jury die hun conclusies niet al hadden getrokken – de dood van Floyd, en de demonstraties in binnen- en buitenland onder het motto Black Lives Matter waren niemand ontgaan. De juryleden weten dat Chauvin ont­slagen is, en konden onlangs in de krant lezen dat de familie van Floyd 27 miljoen dollar schadevergoeding krijgt van de gemeente.

De rechter die het proces moet leiden, noemde het ‘ongelukkig’ dat die schikking zo kort voor het proces bekend werd. Uiteindelijk kwam er een twaalftal juryleden uit de bus: met vier zwarte leden en twee die zich ‘biraciaal’ noemen, kent die een groter aandeel personen van kleur dan gebruikelijk in Minneapolis. Allen zeiden hun eerdere gedachten over de zaak opzij te kunnen zetten.

Derek Chauvin. Beeld AP
Derek Chauvin.Beeld AP

Fentanyl

Chauvins advocaat benadrukte dat het proces niet over de kwestie Black Lives Matter gaat, maar over de vraag of Chauvin de dood van Floyd op zijn geweten heeft. Bij de lijkschouwing werden in Floyds bloed diverse drugs aangetroffen, waaronder het zeer gevaarlijke fentanyl. Floyd zou zich tijdens zijn arrestatie vorig jaar, voor het afrekenen met een vals bankbiljet, heftig hebben verzet en daarbij drugs die hij bij zich had hebben ingeslikt. Dat had hij immers ook al eens gedaan bij een arrestatie in 2019, zal de advocaat van Chauvin betogen.

Volgens een lijkschouwing die de familie van Floyd heeft laten doen, was de doodsoorzaak wel degelijk verstikking door de nekklem. Chauvin begon daarmee omdat het hem en zijn drie collega’s – die later zullen worden berecht – niet lukte Floyd in de politie-auto te krijgen. En hij ging ermee door, hoewel Floyd klaagde dat hij geen lucht kreeg en omstanders de agent smeekten Floyd los te laten, of in elk geval Floyds pols te voelen.

De nekklem om een arrestant in bedwang te houden is de laatste jaren door veel politiediensten in de VS in de ban gedaan omdat die te gevaarlijk is. Maar evengoed wordt de methode nog vaak toegepast. In de stad New York werd de nekklem met een arm al in 1993 ­verboden, maar in 2014 kwam daar Eric Garner op die manier nog om het leven. En in Minneapolis werd de nekklem pas verboden na de dood van Floyd.

Maximaal veertig jaar

Ook als de knie van Chauvin alleen maar ‘sterk heeft bijgedragen’ aan het overlijden van Floyd kan de jury hem schuldig verklaren aan moord – wat Chauvin een gevangenisstraf kan opleveren van maximaal veertig jaar. Maar de jury mag ook beslissen dat het doodslag was of dood door schuld, met navenant lagere straffen.

Een oordeel ‘onschuldig’ is ook zeker niet uit ­te sluiten. Jaarlijks worden een kleine duizend Amerikanen doodgeschoten door politieagenten. De afgelopen zestien jaar zijn 110 politiemensen aangeklaagd voor moord of doodslag. De helft van hen werd veroordeeld.

Maar de effectiefste argumenten om een politieagent vrijgesproken te krijgen kan Chauvin moeilijk aanvoeren. Hij kan niet zeggen dat hij meende in gevaar te verkeren, terwijl hij de man met drie collega’s in bedwang hield. En evenmin dat hij er in een onoverzichtelijke situatie het beste van maakte.

“Als ik de aanklager zou zijn,” zei criminoloog Geoffrey Alpert van de Universiteit van South Carolina tegen de Los Angeles Times, “dan hield ik voor de jury een stopwatch omhoog, 8 minuten en 47 seconden lang.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden