Plus

Warrens aftocht maakt duidelijk: VS nog niet klaar voor vrouw

Elizabeth Warren spreekt een menigte toe in september 2019.Beeld AFP

Met de aftocht van Elizabeth Warren wordt het opnieuw duidelijk: het lukt vrouwen maar niet om succesvol te zijn in Amerikaanse presidents­verkiezingen. 

Het moeilijkste aan opgeven, zei Elizabeth ­Warren in haar laatste persconferentie, zijn alle meisjes die nu weer vier jaar moeten wachten op een vrouwelijke president. Ze liet hen in haar befaamde ‘selfierijen’ altijd een pink in de hare haken, om te zweren dat ze het nooit zouden vergeten: Warren probeerde president te worden omdat ‘dat is wat meisjes doen’.

Maar succes, dat hebben ze nog altijd niet. De Democraten begonnen hun voorverkiezingen met het meest diverse kandidatenveld in de Amerikaanse geschiedenis. Voor het eerst deed meer dan één vrouw mee: maar liefst zes. Nu zijn er maar twee kansrijke opties over: een bejaarde man die recent een hartaanval heeft gehad, en een bejaarde man die geregeld woorden vergeet. Ze zijn allebei geboren tijdens de Tweede Wereldoorlog en zien er allebei uit zoals presidenten er al twee eeuwen uitzien, op Barack Obama na.

Trauma van 2016

Het is armoedig, nadat vrouwen in 2018 het Huis van Afgevaardigden hebben teruggewonnen voor de Democraten. Vrouwelijke kandidaten veroverden zetels op Republikeinen, met hulp van de veelal vrouwelijke activisten die sinds de eerste Women’s March en de #MeToo-beweging de belangrijkste tegenkracht van het Trumpisme zijn geworden. Bijna 60 procent van de Democratische achterban is vrouw.

Als verkiezingen niet nodig waren, zouden de meeste Democraten ook een vrouw president maken. Opiniepeilers vroegen hen wie ze met een theoretische toverstaf het Witte Huis in zouden goochelen, en Elizabeth Warren kwam als winnaar uit de bus. Maar toen ze vervolgens vroegen op wie deze mensen zouden stémmen, won Joe Biden.

Het trauma van 2016 is nog vers. Toen verloor Hillary Clinton als eerste serieuze vrouwelijke presidentskandidaat onverwacht van een onverholen seksist. En daar vrezen veel Democraten opnieuw voor. Trump verjagen uit het Witte Huis, dat is het enige wat voor hen telt. Daarom voeren ze debatten over wie het meest ‘verkiesbaar’ is. Ze stemmen niet op hun favoriete kandidaat, maar proberen te bepalen wie de favoriet is van ándere kiezers. En dat is geen vrouw, denken ze.

Enorme blunder

Zelfs Warrens eigen sympathisanten herhaalden het keer op keer. “Het land voelt zich niet op z’n gemak bij een vrouw,” waarschuwde ­Elaine Rauch (72), toen ze naar Warren stond te luisteren in New Hampshire. Dat sentiment leeft breed. Slechts 74 procent van de Democraten en partijlozen vond een vrouwelijke president vorig jaar een goed idee, volgens een peiling van Ipsos, een kwart dus niet. Het aantal mensen dat er zeker van is dat hun buren klaar zijn voor een vrouw, ligt met 33 procent nog veel lager. Die angst, dat een vrouw niet kan winnen, werd een selffulfilling prophecy.

Ja, toen ze haar campagneschwung verloor, kon Warren soms een tikje overenthousiast ­reageren op kiezers. Ze beging eens een enorme blunder door inheemse afkomst te claimen, om vervolgens een dna-test te publiceren waaruit bleek dat ze niet meer dan 2 procent ‘native’ bloed heeft. En ze verloor terrein toen ze geen goed antwoord had op kritische vragen over haar plan om commerciële zorgverzekeringen af te schaffen en een ziekenfonds voor iedereen op te richten.

Maar de man die hetzelfde wil, Bernie Sanders, heeft nooit sluitend uitgelegd hoe hij dat gaat betalen. En Joe Biden heeft in zijn politieke leven ontelbare blunders begaan. Vrouwelijke kandidaten worden harder afgerekend op fouten, bleek keer op keer uit kiezersonderzoek. En op hun stem. Zoals een veertigjarige Bidenaanhangster die kennelijk nooit goed naar Biden of Bernie Sanders had geluisterd in New Hampshire fluisterde over Elizabeth Warren: “Tussen ons: ze schreeuwt te veel.”

Bolleboos Warren, in een vorig leven professor, werd door opponenten en commentatoren ‘moraliserend’, ‘minachtend’ en ‘elitair’ ge­noemd. Ze lanceerde zoveel doordachte plannen dat ze te schooljufferig werd gevonden. Het is voor vrouwen haast onmogelijk om zowel competent als sympathiek gevonden te worden. Van een Amerikaanse president verwachten we succes, daadkracht, assertiviteit en dominantie. Maar succesvolle, daadkrachtige, assertieve, dominante vrouwen vinden we niet léuk. En zonder likeable te zijn, lukt het zelden om gekozen te worden.

‘Paardenkop’

Warrens aftocht is een verlies voor de Democraten. Ze weet hoe ze moet afrekenen met schatrijke New Yorkers met presiden­tiële ambities, dat liet ze zien toen ze Bloomberg onder handen nam. “Ik wil het hebben over met wie we de strijd aangaan: een miljardair die vrouwen ‘dikke wijven’ en ‘lesbiennes met een paardenkop’ noemt,” begon ze een debat. Het ging niet over Trump, voegde ze fijntjes toe, maar over Bloomberg. Zo voorkwam ze dat de nominatie ging naar de man die meende dat een grote zak geld genoeg is om president te kunnen worden.

De ‘grote, structurele verandering’ die Warren beloofde, is hard nodig in een land waar rijken politieke invloed kopen, terwijl gewone mensen ten onder gaan aan torenhoge ziekenhuisrekeningen en studieschulden. Warren wil méér dan de klok vier jaar terugdraaien en de Obamajaren voortzetten, zoals Biden voorstelt. Tegelijk is ze geen verstokte socialist met een baldadige achterban en begrip voor Fidel Castro en Nicolás Maduro, zoals Sanders. Ze had een verbindende factor kunnen zijn, in een partij die zichzelf dreigt te verliezen in onderling gekibbel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden