PlusExclusief

Waarschuwing vanwege gevechten rond grootste kerncentrale Europa: ‘Extreem zorgelijk’

Rondom de Oekraïense kerncentrale Zaporizja, die momenteel in Russische handen is, wordt hevig gevochten. De foto is gemaakt tijdens een door het Russische leger georganiseerde persreis. Beeld AFP
Rondom de Oekraïense kerncentrale Zaporizja, die momenteel in Russische handen is, wordt hevig gevochten. De foto is gemaakt tijdens een door het Russische leger georganiseerde persreis.Beeld AFP

De grootste kerncentrale van Europa ligt in Oekraïne en wordt bezet door de Russen. De internationale atoomwaakhond waarschuwt voor de onveilige situatie rond de centrale, waar volop wordt gevochten. ‘Wat er op het spel staat is extreem zorgelijk, extreem ernstig en gevaarlijk.’

Ghassan Dahhan

Volgens de nucleaire waakhond van de Verenigde Naties loopt de situatie rondom de Oekraïense kerncentrale Zaporizja ‘volledig uit de hand’. De kerncentrale, die is gelegen in de zuidoostelijke stad Enerhodar, is de grootste van Europa, maar wordt bedreigd door de oorlog. Het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) wil snel toegang krijgen tot de nucleaire reactor, die wordt bezet door Russische militairen, om zo de situatie in de centrale te stabiliseren en een nucleaire ramp te voorkomen.

IAEA-hoofd Rafael Grossi zei tegen de Zwitserse krant Tages-Anzeiger dat de communicatie met de kerncentrale ‘fragiel’ is en dat er niet iedere dag contact is met de medewerkers. “We kunnen ons geen gebrekkige communicatie veroorloven met een centrale in een gebied dat van belang is voor de veiligheid. We zijn bekend met de berichten dat er munitie is opgeslagen in de centrale, en dat er aanvallen zijn op de krachtcentrale,” aldus Grossi.

In een interview met persbureau AP zei Grossi dinsdag dat de situatie in de centrale steeds gevaarlijker wordt. De Russen veroverden de kernreactor in maart, maar nemen nauwelijks veiligheidsmaatregelen in acht. “Iedere regel omtrent nucleaire veiligheid is overtreden,” zei Grossi. “Wat er op het spel staat is extreem zorgelijk, extreem ernstig en gevaarlijk.” Rond de centrale wordt veel gevochten.

Paradoxale situatie

Er is volgens Grossi ook sprake van een ‘paradoxale situatie’ binnen de centrale, die bijdraagt aan de onveiligheid. Het complex is namelijk in handen van het Russische leger, maar de medewerkers zijn Oekraïners. Zij gaan gebukt onder veel stress, wat leidt tot conflicten op de werkvloer en mogelijk zelfs tot geweld.

Grossi zegt dat de leveringsketen van apparatuur en reserveonderdelen is verstoord, maar dat het IAEA niet in staat is een volledig beeld te krijgen van de situatie ter plekke. “We weten dus niet of de centrale alles aangeleverd krijgt wat het nodig heeft.”

Het IAEA wil zo snel mogelijk inspecties uitvoeren om te achterhalen of het nucleaire materiaal in Zaporizja veilig is. “En er is heel veel nucleair materiaal daar om te inspecteren,” aldus Grossi. “Dit is waarom ik er vanaf dag één op aandring dat we in staat moeten zijn om erheen te gaan om veiligheidschecks en reparaties uit te voeren en te helpen, zoals we eerder ook deden in Tsjernobyl.”

Grotere ramp dan Tsjernobyl

Het risico op een nucleair ongeluk is groot, en zou tot een grotere ramp kunnen leiden dan die van Tsjernobyl in 1986. Zaporizja beschikt over zes reactoren, waarvan twee op dit moment in gebruik zijn. Op 4 maart werd de centrale bestookt met mortiergranaten, waarop brand ontstond. Die werd kort daarop geblust. Ook zijn twee van de vier stroomkabels beschadigd.

De Russen bezetten Tsjernobyl in maart voor korte tijd, maar vertrokken daar na een aantal weken. Ook over die centrale bestaan nog zorgen. Grossi bezocht Tsjernobyl in april, het IAEA helpt om de situatie daar te stabiliseren.

Volgens Grossi is het noodzakelijk dat het IAEA toegang krijgt tot Zaporizja. Hij vraagt Oekraïne en Rusland om hun bezwaren wat betreft jurisdictie opzij te schuiven. Het IAEA moet officieel toestemming van Oekraïne krijgen voor toegang, omdat de centrale op Oekraïense grondgebied ligt. Maar in de praktijk is alleen de toestemming van de Russen nodig, omdat zij de feitelijke controle hebben over het complex. Grossi: “Ik smeek beide partijen om deze missie doorgang te verlenen.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden