Waarom IS weer de kop opsteekt in Irak

Terwijl de wereld de handen vol heeft aan de bestrijding van het coronavirus, is terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) weer volop actief met grootschalige aanvallen in Syrië en vooral Irak.

Een lid van een Iraakse paramilitaire organisatie inspecteert wat er over van een post van de groep na een aanval van IS in Mukaishefah, ongeveer 200 kiometer noordelijk van Bagdad. Bij de recente aanval kwamen 10 militiemannen om het leven.Beeld AFP

Sinds het begin van de dit weekeinde afgesloten ramadan heeft IS de verantwoordelijkheid opgeëist voor meer dan 260 aanslagen in alleen al Irak. Daarbij vielen 426 doden en gewonden. Volgens de eigen propagandakanalen had IS een ‘uitputtingscampagne’ ontketend met een reeks aanslagen in het verloren kalifaat, dat een flink deel van Syrië en Irak besloeg, maar ook van Egypte, Nigeria, Niger, Congo en Mozambique.

Volgens IS-specialist Hassan Hassan, medeauteur van de bestseller ISIS: Inside the Army of Terror, lijkt de terreurorganisatie twee grote tegenslagen nu te boven. De ineenstorting van het kalifaat en – zes maanden geleden – de dood van leider Abu Bakr al-Baghdadi zijn kennelijk verwerkt. Dat wordt vertaald naar meer en meer nieuwe acties, aldus Hassan Hassan. Hij waarschuwt voor een gevaarlijke heropleving van de internationale IS-terreur in een opiniestuk in de Britse krant The Guardian.

Bijzonder slecht nieuws

‘IS heeft sinds het verlies van zijn territorium de aanvallen in Syrië en Irak nooit opgegeven, maar de recente operaties zijn bijzonder slecht nieuws’, schrijft de kenner. ‘Afgezien van die aanslagen is de terreurorganisatie weer zichtbaarder in dorpen en voorsteden van Irak en Syrië. De manier waarop sommige van de aanvallen zijn uitgevoerd, laat zien dat men weer toegang heeft tot informatie over troepenbewegingen en individuen die men wil aanvallen. Dat wijst op vastigheid in het gebied en ook dat men de tijd en de middelen heeft om de aanvallen uit te voeren.’

De jihadisten ruiken dus weer kansen dankzij twee ongedachte bondgenoten: het coronavirus én de aanhoudende conflicten in de regio tussen tegenstanders. In maart riep IS zijn aanhangers zelf al op gebruik te maken van het coronavirus, omdat tegenstanders erdoor waren afgeleid.

De Syrische Democratische Krachten (SDF), die vooral uit Koerdische milities bestaan, zetten hun militaire operaties inderdaad tijdelijk stop. Ook trainingsprogramma’s door westerse landen voor Iraakse troepen werden opgeschort vanwege besmettingsrisico’s. Irak telt inmiddels 4469 besmettingen en 160 doden; Syrië 1114 besmettingen en 26 doden. De trainingen van het Duitse leger in Irak zijn daarom bijvoorbeeld opgeschort.

Abu Bakr Al-Baghdadi, de leider van IS die zichzelf vorig jaar opblies toe mAmerikaanse commando's hem hadden opgespoordBeeld EPA

Conflicten

Tegelijk maken de jihadisten dankbaar gebruik van instabiliteit door oplaaiende conflicten in de regio, zoals die tussen Turkije en de Noord-Syrische Koerden én tussen de Verenigde Staten en Iran. Bij IS werd gedanst toen de Iraanse generaal Qassem Soleimani een halfjaar geleden werd geliquideerd met Amerikaanse drones.

De sjiitische Soleimani gold als een van de grootste vijanden van de soennitische jihadisten. Daarbij is een andere geduchte opponent, het Amerikaanse leger, goeddeels vertrokken uit Irak, al blijven er vooralsnog een paar honderd troepen gestationeerd op twee locaties.

Dat die Amerikaanse commando’s zeer riskant blijven voor IS, bleek afgelopen week toen Groene Baretten samen met SDF-eenheden twee hooggeplaatste IS-leiders doodden in de Syrische provincie Deir ez-Zor. Ahmad Isa Ismael al-Zawi (ook bekend als Abu Ali al-Baghdadi) en Ahmad Abd Muhammad Hassan al-Jughayfi (of Abu Ammar), respectievelijk een regionale ex-gouverneur van IS en een belangrijk kwartiermaker, werden opgespoord en ingesloten. De eerste blies zichzelf op, de tweede sneuvelde in een vuurgevecht.

Wisseling van de wacht van Amerikaanse troepen in Irak, eerder dit jaarBeeld AFP

Grotten

De rangen van IS zijn de laatste maanden niettemin versterkt, doordat honderden strijders konden ontsnappen uit gevangenissen die door SDF werden bewaakt. De Koerden hadden andere prioriteiten door Turkse militaire ambities in de regio.

Amerikaanse vliegtuigen hebben de afgelopen weken verschillende operaties uitgevoerd in Irak en Syrië op grotten en tunnelcomplexen in het Hamrin-gebergte, noordelijk van Bagdad, waar veel IS’ers hun toevlucht hebben gezocht. Volgens schattingen zouden tot 15.000 jihadistische strijders zijn ondergedoken toen hun kortstondige heilstaat instortte.

IS probeert ze al een tijdje weer te hergroeperen en nieuwe moed te geven door veel propagandistische herrie te maken rond moorddadige nachtelijke hinderlagen, moorden en bermbommen in heel Irak. De bezorgdheid daarover moet groeien, waarschuwt expert Hassan Hassan nu. Want zelfs zonder kalifaat zou IS nog over voldoende geld beschikken, leest een deze maand verschenen rapport van het Amerikaanse ministerie van Defensie over Operatie Inherent Resolve, de naam van de Amerikaanse militaire missie tegen IS.

IS beschikt over mogelijk honderden miljoenen dollars op verstopte rekeningen en kan ook inkomsten blijven genereren door middel van criminele activiteiten als ontvoeringen en drugshandel. Via koeriers worden grote sommen geld van de ene regio naar de andere getransporteerd om nieuwe terreurdaden te financieren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden