PlusAchtergrond

Waarom de Palestijnen er nog nooit zo slecht voor stonden als nu

De Palestijnen verkeren in zwaar weer. Arabische landen doen zaken met Israël. Overleg over een eigen staat zit muurvast, de economie kraakt en de hulp van de VN droogt op.

Beeld EPA

In de lange strijd om hun bestaan stonden de Palestijnen er nog nooit zo slecht voor als nu. De Amerikaanse regering is ronduit vijandig, Israël barst van het zelfvertrouwen en zelfs in de Arabische wereld doen ze er niet meer toe. Allemaal omstandigheden waardoor het zicht op een eigen Palestijnse staat verloren gaat.

Vooral de toenadering van Arabische landen tot Israël is een zware klap voor de Palestijnen. Nu de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Bahrein diplomatieke betrekkingen aangaan met de joodse staat – en misschien zal zelfs ooit Saudi-Arabië volgen, stort hun onderhandelingspositie in. Tot deze zomer onderschreef heel de Arabische wereld het uitgangspunt ‘land in ruil voor vrede’. Dat uitgangspunt was de enige grote troefkaart van de Palestijnen in de onderhandelingen met Israël over een eigen staat op de Westelijke Jordaanoever en in Gaza, met Jeruzalem als hoofdstad.

‘Verraad’

De toenadering met de VAE en Bahrein laat nu zien dat premier Benjamin Netanyahu van Israël met Arabische landen tot een akkoord kan komen zonder concessies te doen aan de Palestijnen. Dat verklaart de enorme Palestijnse woede over ‘het verraad’ van de Arabische vorsten. De woede is zo groot dat president Mahmoud Abbas nu weigert de voorzittershamer van de Arabische Liga over te nemen. “Het heeft weinig zin zes maanden voorzitter te worden als je toch niet serieus wordt genomen,” legde minister van Buitenlandse Zaken, Riyad al-Maliki, deze week uit.

Tot afgrijzen van Abbas en al-Maliki brengt de stap van de VAE en Bahrein ook het internationaal afgeschoten vredesinitiatief van de Amerikaanse president Donald Trump weer tot leven. Het plan, opgesteld door zijn schoonzoon Jared Kushner, is zo in het voordeel van Israël dat de Palestijnen het meteen hebben afgewezen en andere landen het niet serieus nemen. De VS erkent daarin de door Israël bezette gebieden op de Westelijke Jordaanoever, opent de deur voor nog meer annexaties en geeft Israël bijna alle controle over Jeruzalem. De VS wil dat ‘afkopen’ met 50 miljard dollar voor de Palestijnen. President Abbas laat zich niet uitkopen, houdt vast aan een ‘levensvatbare eigen staat’, inclusief door Israël in 1967 geannexeerde gebieden.

Beeld EPA

Biden

Mocht Trump worden herkozen blijft Kushners plan de basis van het Amerikaanse Midden-Oostenbeleid. In dat geval is elk overleg met de Palestijnen onmogelijk en gaan de Israëlisch-Palestijnse onderhandelingen voor het elfde opeenvolgende jaar in het slot. Begrijpelijk dat Abbas hoopt op een zege van de Democratische presidentskandidaat Joe Biden. Hij gaat ervan uit dat er dan niet alleen óver maar mét de Palestijnen wordt gesproken over een overeenkomst. De ervaren onderhandelaar Hanan Ashrawi houdt ook in dat geval een slag om de arm. “Laten we van Biden niet te hoge verwachtingen hebben. Hij is voor ons geen prins op het witte paard.”

Het groeiende isolement maakt de bestaande crisis in de Palestijnse gebieden intussen alleen maar erger. Ruim een kwart van de Palestijnen leeft onder de armoedegrens en de coronacrisis brengt grote schade toe aan de al kwakkelende economie en de gezondheidszorg. Vooral in Gaza, met twee miljoen Palestijnen en twee ziekenhuizen, wordt gevreesd voor een instorting van de gebrekkige gezondheidszorg als covid-19 hard toeslaat. “Als de zorg in moderne landen er al bijna onder bezwijkt, wat denk je dat er dan hier zal gebeuren?,” zegt Ahmed Shatat, werkzaam op het verantwoordelijke departement in Gaza-Stad.

Wanhoop

Tot overmaat van ramp droogt de steun van de VN-organisatie UNRWA op. Zij werd in 1948 opgericht om hulp te bieden aan Palestijnse vluchtelingen, in de bezette gebieden, Libanon, Jordanië, Syrië en Irak. Tot 2018 waren de Verenigde Staten de belangrijkste donor van de UNRWA. Donald Trump draaide echter de kraan dicht omdat de Palestijnen weigerden concessies te doen in het overleg met Israël. In 2017 kreeg UNRWA nog 260 miljoen dollar van de VS, in 2018 60 miljoen. Sindsdien zijn de betalingen door Washington stopgezet, terwijl ook andere landen als gevolg van de coronacrisis minder geld storten. 

“Tussen nu en eind van het jaar komen we naar schatting 200 miljoen tekort als we alle bestaande hulp aan scholing, gezondheidszorg en speciale projecten overeind willen houden,” zegt UNRWA-directeur Philippe Lazzarini. “Juist nu de nood zo hoog is laat de internationale gemeenschap de Palestijnse vluchtelingen in de steek. Terwijl de UNRWA een van de beste investeringen is voor stabiliteit in een onrustige, kwetsbare regio. Wanhoop is een voedingsbodem voor geweld.”

Beeld EPA

Interne spanningen

Het verlies van hoop doet ook de interne spanningen in de Palestijnse gemeenschap oplopen. Vooral jongeren hebben genoeg van hun ‘hoogbejaarde, vastgeroeste’ leiderschap. De populariteit van president Abbas (85) is de laatste jaren enorm gekelderd. Het bestuur, de Palestijnse Autoriteit, wordt ‘corrupt en onbekwaam’ genoemd. Critici eisen fundamentele veranderingen. Er zijn al bijna 15 jaar geen Palestijnse verkiezingen meer gehouden als gevolg van de grote rivaliteit tussen Fatah, de beweging van Abbas, en Hamas, die in 2007 de macht greep in Gaza. De haat zit zo diep dat het zelfs in deze belabberde omstandigheden niet lukt om gezamenlijk op te trekken.

Toch waarschuwt Hanan Ashrawi, die al in 1991 in Madrid aanschoof bij vredesoverleg, de internationale gemeenschap ‘de Palestijnen niet te onderschatten’. “Het is verkeerd om te denken dat de Palestijnen zijn verslagen en dat zij zich neer moeten leggen bij hun nederlaag. We laten generatie na generatie zien dat onze strijd doorgaat totdat we krijgen waar we recht op hebben.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden