Plus Uitleg

VS voert druk op bij Rutte: helpt Nederland in de Straat van Hormuz?

Draagt Nederland bij aan de beveiliging van de Straat van Hormuz in het conflict met Iran? Donald Trump zal dit verzoek komende week ongetwijfeld voorleggen aan premier Rutte. 

Mogelijk zet Nederland de Zr. Ms. Van Speijk in: een ‘multipurpose­fregat’, inzetbaar voor onder andere bestrijding van onderzeeboten. Beeld Zadrach Salampessy/mindef

1. Wat is het probleem?

De geschillen tussen Iran en de Verenigde Staten zorgen voor oplopende spanningen in de Straat van Hormuz. In deze zee-engte tussen de Perzische Golf en de Indische Oceaan zijn de laatste maanden koopvaardijschepen aangevallen. Het laatste incident is van deze week. Het Britse marineschip Montrose moest drie gewapende schepen verjagen bij de olietanker British Heritage. De aanvallers hadden, aldus de lezing van Amerikaanse zijde, het schip tot stoppen willen brengen om het daarna koers te laten zetten naar territoriale wateren van Iran.

Vorige maand waren er ook twee aanvallen op tankers. Washington en Londen beschuldigen de Iraanse Revolutionaire Garde van de aanvallen en pogingen de doorvaart te belemmeren. Iran spreekt van ‘ongegronde insinuaties die tot doel hebben spanningen te veroorzaken’.

2. Waarom vragen de VS bondgenoten, waaronder Nederland, om hulp?

De afgelopen maanden heeft Washington al extra oorlogsbodems, vliegtuigen en manschappen naar de regio gestuurd. Gezien de oorlogsdreiging met Iran wil de Amerikaanse regering niet alleen opdraaien voor de beveiliging van olietankers en koopvaardijschepen in de Straat van Hormuz en omliggende wateren. De hoogste Amerikaanse militair, generaal der mariniers Joseph Dunford, heeft andere landen gevraagd marineschepen te leveren om erop toezien dat al het scheepvaartverkeer veilig kan passeren: zowel in de Straat van Hormuz, als in de zeestraat Bab-el-Mandeb, een verbinding met het Suezkanaal.

3. Waarom lopen de spanningen tussen de VS en Iran op?

De VS heeft zich eenzijdig teruggetrokken uit het kernakkoord uit 2015 met Iran. In ruil voor stopzetting van internationale sancties zegde Iran daarin toe geen kernwapen te zullen ontwikkelen. Volgens president Trump schond Iran de afspraken. Iran bestreed dat, daarin gesteund door het Internationale Atoomagentschap IAEA en andere ondertekenaars.

De door Trump ingestelde sancties, met onder meer een olie-embargo, raken Iran hard. Vorige maand kondigde het daarom aan zich ook niet langer aan het kernakkoord te houden. Nadat Iran een Amerikaanse drone uit de lucht had gehaald en Trump op het allerlaatst een vergeldingsactie had afgeblazen, wordt nu het scheepvaartverkeer lastiggevallen.

4. Wat zijn de reacties op het Amerikaanse verzoek?

Volgens de Amerikanen moeten bondgenoten, zeker landen met grote koopvaardijvloten die veel gebruik maken van de vaarroutes, een bijdrage leveren. De kans dat China zal deelnemen aan de coalitie is uiterst klein. Frankrijk en Noorwegen zeiden meteen ‘nee’, al snel gevolgd door België. Japan, Griekenland en Duitsland houden de boot af. Dat Noorwegen en Japan niets voelen voor een bijdrage, moet slecht vallen in Washington. Juist schepen van Japanse en Noorse rederijen waren het doelwit van aanvallen in de Straat van Hormuz.

5. Waarom neemt Nederland het verzoek wel in overweging?

Allereerst vanwege de Nederlandse belangen bij een veilige scheepvaart in en rond de Perzische Golf. Volgens marineschepen.nl maken gemiddeld veertig Nederlandse schepen elke maand gebruik van de zee-engtes. De wateren zijn ook de ‘thuisbasis’ voor Nederlandse bedrijven die in de regio aan allerlei waterbouwprojecten werken. Bovendien hebben veel koopvaardijschepen Nederland als bestemming. Als de vrije doorvaart wegvalt, doet dat ook de haven van Rotterdam pijn.

Het zou ook niet de eerste keer zijn dat Nederland bijdraagt aan dergelijke internationale missies. In 2002 stelde Nederland marineschepen ter beschikking voor het escorteren van andere oorlogsbodems in de Straat van Hormuz. Datzelfde gebeurde in 2005. Van 2009 tot 2017 namen marineschepen deel aan de antipiraterijmissie voor de kust van Somalië.

6. Wat kan Nederland bijdragen?

Ons land beschikt over geschikte oorlogs­bodems; in het bijzonder de twee M-fregatten komen in aanmerking. Als het gaat om één schip, maakt de Zr. Ms. Van Speijk de meeste kans. Het betreft een ‘multipurpose­fregat’, inzetbaar voor oppervlakteoorlogsvoering en onderzeebootbestrijding. Het beschikt over eigen luchtverdediging.

7. Wanneer hakt Nederland de knoop door?

Het kabinet neemt half augustus een besluit. Het laat zich daarbij onder meer leiden door een veiligheidsanalyse, opgesteld door de leiding van de Koninklijke Marine en de Commandant der Strijdkrachten. In de aanloop naar het besluit zal de Amerikaanse druk ongetwijfeld worden opgevoerd, door zowel ambassadeur Pete Hoekstra als diens hoogste baas, president Trump. Hij zal er de komende week bij premier Mark Rutte op aandringen een bijdrage te leveren als de premier hem in het Witte Huis bezoekt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden