PlusExclusief

Vrijspraak Rittenhouse verdeelt VS langs vertrouwde lijnen

Zelfverdediging of geweld? Twee rechtszaken in de Verenigde Staten maken de afgelopen dagen duidelijk hoe gespleten het land is.

Bas den Hond
In Portland werd een ‘die-in’-demonstratie gehouden – waarbij met krijtlijnen omringde betogers ‘dood’ op straat lagen – uit protest tegen de vrijspraak van Rittenhouse.  Beeld AP
In Portland werd een ‘die-in’-demonstratie gehouden – waarbij met krijtlijnen omringde betogers ‘dood’ op straat lagen – uit protest tegen de vrijspraak van Rittenhouse.Beeld AP

Waar houdt in het van wapens wemelende Amerika zelfverdediging op en begint agressie of strafbare roekeloosheid? In twee plaatsen in de VS, Brunswick in Georgia en Kenosha in Wisconsin, stond die vraag de afgelopen dagen centraal in twee rechtszaken. In één daarvan is die vraag vrijdagavond beantwoord. Een jury in Kenosha sprak de 18-jarige Kyle Rittenhouse vrij.

Rittenhouse was in augustus vorig jaar naar een demonstratie gegaan tegen politiegeweld jegens zwarte burgers. Niet omdat hij, zoals veel mensen, woedend was over het lot van Jacob Blake. Die zwarte inwoner van de stad had zich verzet tegen zijn arrestatie. Terwijl hij in zijn auto probeerde te stappen om te vluchten, werd Blake zeven keer door een politieagent in de rug en zij geschoten.

Rittenhouse ging naar Kenosha, gewapend met een AR15-geweer, omdat elke avond aan het eind van de demonstraties geweld en vernielingen uitbraken. Hij voelde zich verplicht, zei hij, om inwoners en winkeliers te beschermen. Toen hij werd aangevallen door demonstranten, schoot hij er een dood. Hij sloeg op de vlucht, werd ingehaald, en schoot een van zijn belagers dood toen die zijn geweer wilde afpakken – een ander, die op hem wilde schieten, raakte gewond.

Bescherming van hun gemeenschap was ook het motief van drie witte mannen, vader en zoon Greg and Travis McMichael en hun buurtgenoot William Bryan, in Georgia om achter een jogger aan te gaan. Ahmaud Arbery, een zwarte man, hadden ze een paar keer een huis in aanbouw zien binnengaan, stelden ze. Ze verdachten hem van inbraken en diefstallen in hun wijk. Bij de confrontatie werd Arbery door Travis McMichael doodgeschoten. Volgens de schutter omdat hij probeerde zijn geweer af te pakken.

Conflictzone

De twee zaken zijn verschillend, en de wetten in de twee staten waar de daders terechtstaan zijn dat ook. In Wisconsin concludeerde de jury dat Rittenhouse, of het nu verstandig was of niet om met een wapen naar een conflictzone toe gaan, op het moment dat hij schoot voor zijn leven kon vrezen, en dus onschuldig was. In Georgia is het proces nog niet afgelopen. Na de uitspraak van de jury riepen president Joe Biden en gouverneur van Wisconsin Tony Evers op tot kalmte en aanvaarding van de uitspraak. “Het systeem werkt,” zei Biden. Maar verder spleet Amerika langs vertrouwde lijnen.

De Republikeinen juichten de uitspraak toe. Een lid van het Huis van Afgevaardigden van die partij, Matt Gaetz, zelf in opspraak vanwege mogelijke seks met een minderjarige, had Rittenhouse in geval van vrijspraak een stage bij het Congres aangeboden. Aan de andere kant van het politieke spectrum twitterde de linkse Democratische afgevaardigde Alexandria Ocasio-Cortez kritisch dat ‘het systeem werkt op de manier waarop het ontworpen is, en de mensen beschermt die het moest beschermen’.

De organisatie March for Our Lives, opgericht door scholieren na de moordpartij in 2018 op een school in Parkland, vatte goed samen hoe in de twee rechtszaken twee bronnen van spanning en onenigheid elkaar ontmoeten: “Het is overduidelijk dat Kyle Rittenhouse de belichaming is van een giftig mengsel van een cultuur van witte overheersing die eigendom belangrijker vindt dan menselijk leven, en de brede verspreiding van krachtige vuurwapens, met minder beperkingen dan een rijbewijs.”

In Kenosha besloot een jury van twaalf burgers dat het wapen dat Rittenhouse bij zich droeg hem niet schuldig maakte aan wat de kogels aanrichtten. In Brunswick mag een jury van twaalf burgers – waarvan er maar één zwart is – bedenken of die redenering ook opgaat voor drie mensen die gewapend in hun auto stapten om de buurt te ‘beveiligen’ tegen één ongewapende zwarte man. Het is te voorspellen dat hun uitspraak volkomen terecht zal zijn – in de ogen van het halve land.

Rellen blijven grotendeels uit

Na de vrijspraak van Kyle Rittenhouse werd er gevreesd voor grote demonstraties en rellen in protest tegen het vonnis, maar die bleven grotendeels uit. De gouverneur van Wisconsin, de staat waar de rechtszaak plaatsvond, had uit voorzorg vijfhonderd leden van de nationale garde gereed staan om in te grijpen, wat uiteindelijk niet nodig bleek. Voor- en tegenstanders van Rittenhouse hadden zich verzameld op de trappen van het gerechtshof in Kenosha; de confrontatie tussen de twee groepen bleef echter voornamelijk beperkt tot het roepen van leuzen.

In de stad Portland was het onrustiger; daar werden door zo’n tweehonderd demonstranten winkelruiten gebroken en stenen naar de politie gegooid. Nadat de politie de demonstratie officieel als ‘rel’ had bestempeld en had gedreigd de menigte met geweld te verdrijven, keerden veel mensen huiswaarts. Iets voor middernacht was het weer redelijk rustig. In New York, Chicago en Los Angeles vonden ook protesten plaats; die verliepen kalm.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden