Plus

Voorzitter Europese Commissie Von der Leyen onder vuur na brexitblunder

Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen ligt onder vuur na een pijnlijke brexitblunder en het afschuiven van de verantwoordelijkheid daarvoor.

Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, kan zich geen flaters meer permitteren. Beeld REUTERS
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, kan zich geen flaters meer permitteren.Beeld REUTERS

Om de afloop van dit verhaal maar meteen te verklappen: de kans dat Ursula von der Leyen aftreedt als voorzitter van de Europese Commissie, is nagenoeg nul. Groter is de kans dat zij gedoemd is voorlopig als ‘aangeschoten wild’ door Brussel te fladderen.

De 62-jarige Duitse christendemocrate maakt de zwaarste weken in haar politieke carrière door nu ze van alle kanten onder vuur ligt. In een snoeihard artikel haalde het Duitse weekblad Der Spiegel vorige week de ene na de andere oude koe uit de sloot, over haar drie Duitse ministerschappen waarbij ze alleen maar puinhopen zou hebben achtergelaten voor haar opvolgers. Von der Leyens huidige optreden mag daarom geen verbazing wekken, aldus het tijdschrift.

Haar Europese Commissie wordt scheef aangekeken vanwege de traagheid van de Covid-19-vaccinaties in Europa, al hebben veel problemen een nationaal karakter. De twijfels over haar persoonlijke functioneren bereikten afgelopen weekeinde een hoogtepunt na het fiasco met een noodmaatregel rond de vaccinexport uit de EU.

Brexit

In het verlengde van het verscherpte toezicht daarop kwam een ambtelijke onverlaat op het idee om ook de zwaarbevochten brexitafspraken over Noord-Ierland uit 2019 open te breken. Het toezicht zou ook gaan gelden langs de grens tussen Ierland (EU) en Noord-Ierland (Verenigd Koninkrijk). Dat is zoiets als voorstellen een tijdelijk hek neer te zetten in het midden van Berlijn.

Onder een storm van protest uit Londen en Dublin trok de commissie het voorstel schielijk in. De vraagtekens bleven echter door de lucht zweven. Wie was verantwoordelijk voor deze misser? De beschuldigende vingers kwamen uit bij het kabinet van Von der Leyen zelf. Eurocommissarissen kregen de tekst van de maatregel vrijdag pas onder ogen, een half uur voor die van kracht zou worden.

Dit scenario past in het beeld dat al een tijdje rond Von der Leyen hangt, namelijk dat van een controlfreak die, bij het naar zich toe trekken van alle belangrijke beslissingen, vertrouwt op een kleine kliek van (voornamelijk Duitse) medewerkers.

De kritiek zwol maandag alleen maar verder aan toen Von der Leyen op geen enkele manier liet blijken de gang van zaken te betreuren. Het was toch allemaal goed afgelopen? Op de vraag wie er eindverantwoordelijk was voor dat Ierse grensidee, verwees haar woordvoerder naar het team van vicevoorzitter Valdis Dombrovskis, de chef internationale handel van de Europese Commissie.

Ook die opmerking deed menig broek afzakken. Gesteld dat het waar is – wat zeer betwijfeld kan worden, want de handelsafdeling van de commissie wordt geleid door voormalig brexit-crack Sabine Weyand, die als geen ander weet hoe belangrijk die afspraken over de Ierse grenskwestie zijn – zelfs dan maakt dat afschuiven van de verantwoordelijkheid een dubieuze indruk.

Conflict met AstraZeneca

‘Regel nummer één voor elke leider: als je organisatie er een potje van maakt, moet je nooit maar dan ook nooit je team publiekelijk de schuld geven,’ twitterde de Finse oud-premier Alexander Stubb, die in de aanloop naar de Europese verkiezingen van 2019 zelf ambities had de Europese Commissie te leiden. Naar verluidt is het handelsteam van Dombrovskis en Weyand maandag dan ook ontploft van woede.

Opmerkelijke kritiek op de huidige commissie kwam er maandag ook van Von der Leyens voorganger, Jean-Claude Juncker, al richtte die zich meer op de export-controlemaatregel in het algemeen. “We zijn niet alleen verantwoordelijk voor onszelf,” aldus de Luxemburgse veteraan. “Ik ben er zeer tegen gekant dat de Europese Unie nu de indruk wekt dat we voor onszelf zorgen en dat het lijden van anderen, vooral in armere landen, ons niet raakt.”

Binnen Europa klinkt juist de kritiek dat de Europese Commissie niet sterk genoeg opkomt voor de eigen EU-bevolking, gezien het trage binnendruppelen van de diverse vaccins en het conflict met farmaceut AstraZeneca. Vergeleken met het vaccinatietempo in Israël, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten maakt het even oude als rijke continent een amateuristische indruk.

De commissie, die vorig jaar de regie over de vaccin-aanbestedingen namens alle 27 landen naar zich toetrok, wordt verweten dat ze te fel op een lage prijs heeft zitten onderhandelen in plaats van op snelheid en zekerheid van leveringen.

In een interview met acht Europese kranten, waaronder de Volkskrant, verdedigde Von der Leyen zich dinsdag tegen alle kritiek op haar commissie en op haarzelf. “Er zijn altijd pieken en dalen in je politieke leven. Ik zit nu krap in het tweede jaar van mijn mandaat. Laten we de rekening van fouten en successen aan het einde ervan opmaken.”

Hoeveel bedenkingen je ook bij de vaccinatiestrategie van Von der Leyens commissie mag hebben, over één ding zijn vriend en vijand het wel eens. De chaos was ongetwijfeld veel groter geweest als alle 27 landen apart hadden moeten onderhandelen met de farmareuzen. Als het tempo van de vaccinleveringen de komende maanden omhooggaat – en alles wijst daarop – dan verstomt de kritiek op Von der Leyen misschien in hetzelfde tempo. Maar dat zij en haar team zich geen flaters meer kunnen permitteren, moge duidelijk zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden