Plus Interview

VN-gezant Jeanine Hennis: ‘Oorlog is een reëel risico’

Jeanine Hennis-Plasschaert. Beeld AFP

De Nederlandse VN-gezant Jeanine Hennis woont in Bagdad, niet ver van de de plek waar de Iraanse generaal Soleimani omgebracht werd door de VS. Ze sprak maandag met de Iraakse premier, parlementsvoorzitter en president en woonde een rouwplechtigheid voor de Iraakse militieleider Muhandis bij.

Ze stond op het punt terug te gaan naar Bagdad. Jeanine Hennis, speciaal vertegenwoordiger van VN-secretaris-generaal Antonio Guterres, heeft oud en nieuw in Nederland gevierd. Net voor haar vertrek naar Bagdad vrijdagochtend zag ze de eerste nieuwsberichten over de Amerikaanse aanslag op de Iraanse generaal Soleimani en de Iraakse militieleider Muhandis.

Hennis: “Ik kon het 
eerlijk gezegd niet geloven. Ik heb alle berichten drie keer gelezen. Dit kon niet waar zijn! Vrijdag is gebedsdag, dus normaal gesproken een rustdag in Irak. Door vertraging kwam ik pas zaterdag aan. Dat had niets met de aanslag te maken. Het vliegveld in Bagdad is door die aanslag maar een halfuur dicht geweest.”

U woont in de Green Zone bij de Amerikaanse ambassade, waar het raketten en mortieren regent.

“Dat is afgelopen nachten gebeurd en vannacht vermoedelijk weer. Je moet je voorstellen dat ik op een compound zit met goede beveiliging, hoge muren en omringd door checkpoints. Maar als ik een raket op mijn dak krijg, is het uiteraard niet veilig. Het is geen prettig moment als zo’n alarm afgaat. Je hoort ook direct explosies in de buurt. Ik ben niet bang, dan moet je zo’n baan niet ambiëren.”

Wat merkt u aan onrust op straat?

“Er zijn al maandenlang demonstraties aan de gang. Maar de recente onrust is van een andere orde. De VN-compound bevindt zich niet ver van de Amerikaanse ambassade. Als ik daar langs rijd, zie ik dat de muren vorige week zijn beschadigd en dat er graffiti op is gespoten. Die muren worden dan nu weer gewit. Men is onder de indruk en bang dat een oorlog tussen de VS en Iran wordt uitgevochten op Iraaks grondgebied.”

Wat kunt u als VN-gezant doen in Bagdad als de spanning zo hoog oploopt?

“Ik kan niet toveren, maar wel goed luisteren en op basis daarvan adviseren. De strategie is wel ‘het hoofd koel houden.’ Vele Irakezen zijn echt geschrokken door de wijze waarop de aanslag is gebeurd, de timing ervan en de mogelijke gevolgen voor hun land. Want ze snakken naar rust en wederopbouw.”

U spreekt met de hoofdrolspelers, Iraaks premier Adil Abdul- Mahdi, parlementsvoorzitter Mohammed al-Halbousi en de president Barham Salih.

“Maandagochtend heb ik de heren gesproken. Ze zijn zich bewust van het belang van een koel hoofd. Ze maken zich grote zorgen. Een meerderheid heeft zondag in het parlement gestemd voor vertrek van niet alleen de VS, maar van alle buitenlandse troepen. Dit is niet alleen een veiligheidskwestie, maar zo’n vertrek kan ook het begin van een economische crisis inluiden.”

Hoe is premier Abdul Mahdi er aan toe?

“De aanslag heeft hem zeer geraakt. Hij had vorig week een afspraak met Soleimani. Ze kennen elkaar al heel lang. Toen IS voor de poorten van Erbil en Bagdad werd bestreden, speelde Soleimani daar een belangrijke rol bij. In zo’n gesprek spreken we over het belang van rust en stabiliteit en de boodschap die daarvoor nodig is. Ik probeer er voor hem te zijn om het belang van Irak en de Irakezen te dienen.”

De Iraakse premier Abdul Mahdi. Beeld EPA

Hoe weegt u de zet van de Amerikaanse president Trump om Soleimani te executeren?

“De spanningen tussen de VS en Iran zijn bekend. We weten dat die spanning juist via en in andere landen tot uiting komt. Er werd in Irak gedemonstreerd voor betere publieke voorzieningen en meer burgerrechten: de aandacht daarvoor is nu volledig weg. Daar zijn vijfhonderd doden bij gevallen en duizenden mensen gewond geraakt. Het is pijnlijk en cynisch.”

Nu wil het parlement alle buitenlandse troepen uit Irak weg hebben. Kan dat?

“De Iraakse regering heeft nu de demissionaire status. De vraag is of ze die motie kunnen uitvoeren. Bovendien is de stemming geboycot door de Koerden en de soennieten. Het is eigenlijk een sjiitische beslissing. Dinsdag is er een vergadering met alle politieke leiders over hoe het verder moet, waarbij de eenheid van Irak vooropstaat.”

Vreest u dat het oorlog wordt?

“Dat is een reëel risico. Ik begrijp de emoties in Washington en Teheran. Maar iedereen moet zijn best doen het hoofd koel te houden. Allerhande oorlogstaal helpt dan niet. En de eenheid moet bewaard worden tussen de verschillende bevolkingsgroepen: Koerden, sjiieten en de soennieten. Want als dat slecht wordt gemanaged, kan hier zo maar een burgeroorlog ontstaan. Ik hoop dat Irak de tijd wordt gegund om werk te maken van de broodnodige stabiliteit en eenheid.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden