Een IJsvogel.

VN: Destructie natuur even bedreigend als opwarming aarde

Een IJsvogel. Beeld Jeroen Stel

De vernietiging van de natuur vormt een minstens even grote bedreiging voor mensen als klimaatverandering. Dat is de conclusie in een belangrijk VN-rapport over de staat van de wereldwijde natuur dat maandag verschijnt.

Ons natuurlijke erfgoed verdwijnt in een tempo dat we nooit eerder hebben gezien. Dat staat volgens persbureau AFP in een uitgelekte conceptversie van het rapport van het Intergovernmental Panel for Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES).

Een kwart van de 100.000 geëvalueerde plant- en diersoorten wordt al met uitsterven bedreigd. Oorzaken zijn onder meer de toenemende druk van landbouw op het milieu, visserij, jacht en klimaatverandering.

De komende decennia zal het tempo waarin soorten uitsterven nog sneller gaan, vrezen de onderzoekers. Van 500.000 tot een miljoen van de geschatte 8 miljoen soorten op aarde zou het voortbestaan onzeker zijn.

1800 pagina's
150 wetenschappers uit de hele wereld werkten drie jaar aan het 1800 pagina's tellende rapport. Dat moet hét wetenschappelijke naslagwerk worden voor de staat van de natuur, zoals de rapporten van het IPCC dat zijn voor klimaatverandering.

Op een top in Parijs waren diplomaten uit de 130 lidstaten van het IPBES, waaronder Nederland, afgelopen week bijeen om te onderhandelen over de definitieve tekst. Het eindrapport dat ze maandag publiceren is de eerste mondiale evaluatie van de natuur door de VN-organisatie sinds 2005.

"De bewijzen zijn onbetwistbaar: onze vernietiging van biodiversiteit en ecosystemen heeft een niveau bereikt dat ons welzijn minstens zo veel bedreigt als door de mens veroorzaakte klimaatverandering," zei voorzitter Robert Watson van het IPBES vorige week al. Hij wijst erop dat de mens niet kan leven zonder de 'onschatbare diensten' die de natuur ons elke dag verschaft, zoals medicijnen, insecten die onze gewassen bestuiven, bossen die CO2 opnemen en schoon drinkwater.

Wake-upcall
Het Wereld Natuur Fonds, dat al veel langer waarschuwt voor het beangstigende tempo waarin biodiversiteit verloren gaat, hoopt dat het rapport een wake-upcall is. "We verliezen natuur op een schaal en met een snelheid die we niet eerder hebben meegemaakt. Er worden meer plant- en diersoorten met uitsterven bedreigd dan ooit in de menselijke geschiedenis," zegt directeur Kirsten Schuijt. "Dat heeft directe impact op ons welzijn. Wij zijn afhankelijk van de natuur voor onze voedselproductie, voor schone lucht, voor onze energie. Hoelang kunnen we de natuur blijven verzwakken voordat ecosystemen instorten?"

Het WNF roept op tot een wereldwijde deal voor biodiversiteit, vergelijkbaar met het Klimaatakkoord van Parijs. "Het is nu tijd om wereldwijd in actie te komen en gezamenlijk een vuist maken. Concrete acties zijn nodig om het biodiversiteitsverlies te stoppen en te werken aan herstel van de natuur."

IPBES-voorzitter Watson verklaarde eerder hoopvol te zijn dat het rapport tot actie leidt. "Dat alle lidstaten zich achter het rapport moeten scharen, betekent dat regeringen volledig betrokken zijn. Dat maakt het heel krachtig."

Natuurorganisaties kijken dan ook vol spanning uit naar de definitieve tekst die de 130 landen maandag presenteren. In de hoop dat daarin niet te veel politieke concessies zijn gedaan aan landen als Brazilië en de VS, met regeringen die natuurbehoud niet bepaald boven aan hun prioriteitenlijstjes hebben staan.

Miljoen soorten met uitsterven bedreigd

Van de naar schatting acht miljoen plant- en diersoorten op aarde, worden er ongeveer een miljoen bedreigd met uitsterven. Dat kan in veel gevallen al binnen enkele tientallen jaren gebeuren, concluderen de internationale experts uit vijftig landen in een gezaghebbend rapport.

De onderzoekers luiden de noodklok over de staat van de biodiversiteit. Het tempo waarin unieke soorten verdwijnen, ligt tegenwoordig tientallen tot honderden keren hoger dan gemiddeld was tijdens de afgelopen 10 miljoen jaar.

De voorzitter van het Intergouvernementeel Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten (IPBES), Robert Watson, spreekt over een "onheilspellend beeld". Hij waarschuwt dat de mensheid het roer ingrijpend moet omgooien om het tij te keren.

"Uit het rapport blijkt dat het nog niet te laat is om het verschil te maken'', zegt Watson in een verklaring. "Maar alleen als we nu beginnen op ieder niveau: van lokaal tot wereldwijd," vervolgt hij. "Door middel van 'transformatieve veranderingen' kan de natuur worden behouden, hersteld en op duurzame wijze worden gebruikt.''

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.