PlusNieuws

Vluchten uit Kiev steeds moeilijker: ‘In schuilkelders worden nu ook kinderen geboren’

De slag om Kiev is in volle gang. Ondertussen is het ook steeds moeilijker geworden om de hoofdstad van Oekraïne te ontvluchten. Wie gedwongen is te blijven, zoekt, al dan niet met een fles wodka, een schuilplaats op.

Joost Bosman
null Beeld EPA
Beeld EPA

Terwijl het Oekraïense leger op dag drie van de oorlog tegen Rusland nog altijd standhoudt, wordt de situatie in de hoofdstad Kiev steeds meer gespannen. ’s Ochtends vroeg in de noordelijke wijk Obolon staat Andri Gaposjin (33) klaar bij zijn auto met draaiende motor. Nee, hij is nog niet van plan te vertrekken met zijn vrouw en kind.

“Ik weet nog niet of ik de stad verlaat. Maar het nieuws gaat dat de Russen al vlak bij Kiev staan, dat ze al snel de stad kunnen intrekken,” zegt Gaposjin enigszins zenuwachtig. “Dan is vertrekken waarschijnlijk toch beter, omdat bombardementen niet zelden woonwijken treffen.”

Voor de verdediging van de Oekraïense hoofdstad is hij niet geschikt, zegt de industrieel ontwerper. Op de vraag waarom niet, antwoordt hij heel eerlijk: “Ik ben bang.”

Andri’s stem trilt. Rondom klinken er steeds dichterbij galmende dreunen, waarvan niet duidelijk is waar het van is: Russische granaten, raketten of Oekraïens afweergeschut. Het luchtalarm gaat een paar keer achter elkaar af. Maar de bewoners van Obolon raken geenszins in paniek en gaan onbewogen door met waar ze mee bezig waren.

‘Komende tijd ons huis’

Bij een schuilkelder aan de Avenue van de Helden van Stalingrad staat een clubje mensen te praten. Nadjezdja (44) laat de stoffige betonnen ruimte zien. “Er is geen water, geen toilet, geen afvoer, geen communicatiesysteem. Maar dit wordt de komende tijd ons huis,” zegt ze monter.

Schuilen in een metrostation. Beeld EPA
Schuilen in een metrostation.Beeld EPA

Het metrostation Minska is gesloten, wegkomen uit Obolon is nu onmogelijk, want ook het taxiverkeer ligt stil. Intussen komt het gebulder – van wat het ook is – dichterbij. In een kraamkliniek in de buurt willen de artsen niet praten met journalisten. In de kliniek is een schuilkelder. “Ja, daar worden nu ook kinderen geboren,” is alles wat een dokter kwijt wil. Leven en dood liggen in deze barre tijden ineens heel dicht bij elkaar.

Stevig vloeken

Serhi, een boomlange dertiger met donker ringbaardje, klaagt op straat over zijn kater. “Ik heb gisteravond gezopen,” bekent hij en hij gooit er nog een paar stevige vloeken uit. Even verderop blijkt dat Serhi niet als enige troost zoekt in de fles. Bij een van de nog weinige geopende kiosken staan slechts mannen in de rij. Zonder uitzondering kopen ze wodka.

“Je moet toch een beetje afstand creëren van de problemen,” grinnikt tandarts Serhi Bal (55), die vroeger de gebitten van de spelers van voetbalclub Dynamo Kiev behandelde. “Misschien moeten we Janoekovitsj weer terughalen. Onder hem was alles beter,” mijmert Bal, verwijzend naar de in 2014 verdreven pro-Russische Oekraïense president.

Een uitgebrand voertuig in Kiev. Beeld EPA
Een uitgebrand voertuig in Kiev.Beeld EPA

Dan komt het nieuws binnen dat de Russen Kiev al binnen zouden trekken en uitgerekend door Obolon komen. In de verte klinkt het scherpe geratel van rupsbanden over asfalt, maar of het Russische tanks of pantserwagens zijn, is niet duidelijk. Het kunnen ook Oekraïense voertuigen zijn die de Russen richting het noorden tegemoet rijden om ze ‘te verwelkomen’.

‘Vijand is ons huis binnengekomen’

Intussen verslechtert de situatie met het uur. De explosies naderen en worden talrijker. Op straat verschijnen mensen van de ‘wijkverdediging’, vrijwillige burgers die het leger moeten helpen de Russische opmars te stuiten. Mannen én een enkele vrouw. Ze dragen gloednieuwe kalasjnikovs bij zich. Oud-militair Dmitro (48) heeft er zelfs twee omgehangen. “Als er straatgevechten ontstaan, dan gaan we ervoor. Want de vijand is ons huis binnengekomen. En we willen niet onder Poetin leven,” zegt hij grimmig. “Zouden jullie dat in Nederland pikken?”

Er is wel een verschil, denkt de burgerwacht. “Als Poetin Nederland zou pakken, dan schoten wij meteen te hulp. Maar voorlopig helpt niemand Oekraïne,” sombert Dmytro. “We kunnen alleen op onszelf rekenen.”

In Kiev dreigt er een stadsguerrilla. Die kan weken, maanden of zelfs jaren duren, waarbij burgers zonder water, licht en gas komen te zitten. Een nachtmerrie. Het wordt tijd om uit Kiev te vertrekken, nu het nog kan. Maar dat wordt lastig, vluchten gaan al drie dagen niet meer. Treinen zijn uitverkocht. En met de auto de stad uitkomen is bijna ondoenlijk en gevaarlijk. Er zijn bruggen over de Dnipro gesloten en een brug is zelfs vernietigd. Toch maar op de bonnefooi naar het centraal station.

Opnieuw paniek

Daar bevinden zich net als de eerste dag van de oorlog nog steeds massa’s mensen. Met tassen, koffers, kinderen, huisdieren. Het bericht dat de Russen al in Kiev zijn, heeft opnieuw voor paniek gezorgd. De trein naar Lviv in het westen van Oekraïne, op 30 kilometer van de Poolse grens, is al drie kwartier te laat met vertrekken. En daar is een reden voor: er moeten zo veel mogelijk vluchtelingen mee. Betalen hoeven ze niet meer.

De drukte op het perron in Lviv voor een trein naar Polen. Beeld AFP
De drukte op het perron in Lviv voor een trein naar Polen.Beeld AFP

Als de trein nog een half uur later wegrijdt uit de hoofdstad, is hij afgeladen vol. In een coupé voor vier reizigers zitten er nu tien. Op de gang moeten mensen staan. Reiziger Natasja vertelt een paar griezelige verhalen: er lopen ‘diversanty’ rond in Kiev. “Saboteurs uit Rusland, die mensen op straat afluisteren of uithoren en die informatie aan Moskou doorgeven,” weet de twintiger uit Kiev.

Bommen op flats

Een ander gerucht: de burgemeester van de Oekraïense hoofdstad, oud-bokser Vitali Klitsjko, heeft opdracht gegeven aan burgers boven op flatgebouwen te zoeken naar tekens die de ‘diversanty’ op gebouwen hebben aangebracht. Om aan te geven dat Russische gevechtsvliegtuigen hun bommen erop moeten droppen. Scepsis is op zijn plaats, want ook de Oekraïense propagandamachine draait op volle toeren.

De reis naar Lviv is vermoeiend (niemand kan languit liggen) en vooral lang: veertien uur in plaats van de gebruikelijke zes tot acht uur. De reden: de machinist moet drie keer de route verleggen, want er zijn zware gevechten in de regio’s Zjitomir en Chmelnitski waar de trein omheen geleid moet worden.

Pas om zes uur ’s ochtends komt de lange tocht ten einde in het relatief rustige Lviv. Toch gaat het luchtalarm een paar keer af. “Maar de stad wordt niet bestookt en er wordt niet geschoten,” zegt een zwaarbewapende agent met scherfvest aan op straat. “Het is hier veilig.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden