PlusAchtergrond

Vladimir Poetin krijgt de regie over zijn eigen toekomst én die van Rusland

Met een ruime meerderheid is in Rusland woensdag een stevig pakket grondwetswijzigingen aangenomen. De belangrijkste: president Vladimir Poetin krijgt de regie over zijn eigen toekomst én die van Rusland. 

Vanwege het coronavirus konden ouderen thuis stemmen.Beeld AFP

Het referendum had er helemaal niet hoeven komen. De Doema is al lang en breed akkoord met de ruim tweehonderd grondwetswijzigingen: van het vastleggen van het bestaan van God tot het bepalen dat het huwelijk uitsluitend bestemd is voor een man en een vrouw – waarmee feitelijk het homohuwelijk verboden wordt. Er komen minimumlonen en minimumpensioenuitkeringen. Verder zal nationaal recht altijd zwaarder wegen dan internationale wetten.

Er is Vladimir Poetin veel aan gelegen in ieder geval de pretentie op te houden dat Rusland een democratie is. Daarom vond de president het naar eigen zeggen belangrijk zijn hervormingen voor te leggen in een ‘Algemeen-Russische stemming’. Over het verloop daarvan zal hij niet mopperen. Zo’n 65 procent van de Russen bracht een stem uit en bijna 79 procent deed dat vóór de plannen. Van fraude was volgens het hoofd van de kiescommissie, Ella Pamfilova, geen sprake. In The Moscow Times: ‘Gedurende de hele stemperiode hebben we geen serieuze problemen gevonden.’ De stembusgang zou volledig transparant zijn geweest.

De onafhankelijke verkiezingswaarnemers van Golos kregen echter al honderden klachten: van chantage door stembureaumedewerkers tot mensen die meerdere stemmen uitbrachten. Volgens Reuters werd Russen geld of zelfs een woning in het vooruitzicht gesteld, in ruil voor een stem.

Absoluut leiderschap

Hoewel de president en zijn getrouwen er alles aan hebben gedaan de aandacht daarvan af te leiden, draaide de stembusgang maar om één amendement: ‘Verwijder de clausule aangaande het maximum aantal presidentiële termen.’

Kortom: zet het maximale aantal termijnen dat een staatshoofd mag dienen weer op nul – en laat Poetin nu net aan zijn laatste bezig zijn. Daarmee kan de president als hem dat betaamt tot 2036 de sterkste man van Rusland blijven. Hij is tegen die tijd 83. Het is overigens niet per se een uitgemaakte zaak dat hij zolang aanblijft. Dat laat Poetin in het midden.

Ook zonder gebruik te maken van zijn nieuwe mandaat, is de oud-spion de langstzittende president sinds Jozef Stalin. Poetin zei onlangs in een interview dat hij regels herziet zodat de Russische elite ‘zich kan concentreren op regeren, in plaats van het zoeken naar een opvolger’.

Of zoals Valentina Koengoertseva, een van de kiezers in Vladivostok, zegt tegen persbureau AFP: “Het is cruciaal dat mijn pensioen elk jaar omhooggaat. Zolang we een goede president hebben, is het leven in Rusland ook goed.” Het is eenzelfde onderbuikgevoel als de Turkse president Erdogan drie jaar geleden succesvol heeft ingemasseerd, toen hij in een referendum meer macht naar zich toe trok: in onzekere tijden biedt een ‘stabiele’ regering uitkomst.

Eén grote leugen

De oppositie is er bepaald niet gevoelig voor. Campagne voeren tégen Poetins wetswijziging was op voorhand verboden en dat maakte van het referendum volgens kopstuk Aleksej Navalny ‘één grote leugen’. In een videoboodschap riep hij aanhangers op de uitslag onder geen beding te accepteren. “Het enige dat Poetin vreest, is de straat. Hij vertrekt pas als we ons met honderdduizenden, miljoenen mensen laten gelden.”

Ook Andrej Pivovarov van de prodemocratische denktank Open Russia uit tegen de BBC kritiek: “Dit was allesbehalve een legitiem referendum. Hier zou nooit wetgeving op mogen worden gebaseerd.”

Trump: Ruslandverhaal een hoax 

In Washington moet Donald Trump zich nog immer verdedigen tegen het verwijt dat hij wist dat Rusland Afghaanse milities geld zou bieden voor aanvallen op Amerikaanse militairen in Afghanistan. Trump noemde de publicaties, aangewakkerd door The New York Times, een ‘hoax’ en herhaalde tijdens een persconferentie woensdag dat hij nooit over een dergelijk scenario is gebrieft. Toch is dat een ander verhaal dan een aantal van zijn hooggeplaatste ambtenaren hielden. Minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo: “We hebben dit heel serieus genomen en passend opgelost.” ­Nationaal Veiligheidsadviseur Robert O’Brien zei tegen Fox and Friends dat de Amerikaanse regering verschillende scenario’s had klaarliggen om op de Russische operatie te reageren. O’Brien leek tegelijkertijd te suggereren dat Trump inderdaad van niets wist. “De CIA heeft de informatie nooit kunnen verifiëren en daarom zo gehandeld. Daar sta ik achter.”

EU: Rusland moet onregelmatigheden bij referendum onderzoeken

Buitenlandchef van de Europese Unie Josep Borrell heeft Rusland donderdag opgeroepen om onregelmatigheden bij het referendum over grondwetswijzigingen te onderzoeken. Meer dan driekwart van de Russen stemde voor de wijzigingen, die mogelijk maken dat president Vladimir Poetin tot 2036 aan de macht blijft.

“Wij zijn op de hoogte van meldingen en beschuldigingen van onregelmatigheden waaronder het onder druk zetten van kiezers, dubbel stemmen, schending van geheimhouding en politiegeweld tegen een observerende journalist,” zei Borrells woordvoerder. “Wij verwachten dat deze meldingen op gepaste wijze worden onderzocht, want het zijn serieuze beschuldigingen.”

De EU is ook kritisch over een grondwetswijziging die inhoudt dat de Russische wet voortaan voorrang krijgt op internationale verdragen die het land heeft getekend. “Wij verwachten dat Rusland, ongeacht veranderingen in de grondwet zijn internationale verplichtingen nakomt,” aldus de woordvoerder van de EU-buitenlandchef. Hij zei ook dat de EU de verkiezingen op het Krim-schiereiland niet erkent. Rusland annexeerde de Krim in 2014 ten koste van Oekraïne.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden