PlusProfiel

Vertrouwd en comfortabel: is Joe Biden wat Amerika nodig heeft?

Met Joe Biden komt in de VS een vertrouwd gezicht aan de macht. Kan hij de Verenigde Staten bij elkaar houden, na een uitputtend verkiezingsjaar?

Beeld AFP

Teri Goodmann (66) was bijna aangekomen in het dorp waar ze presidentskandidaat Joe Biden vorig jaar zou introduceren aan kiezers. Ze zat in de auto, in het noordwesten van Iowa, toen haar dokter belde over een testuitslag. Borstkanker, luidde de diagnose. Ze voelde zich verplicht naar het campagne-evenement van de voormalig vicepresident te gaan, zoals ze had beloofd, maar dit nieuws was te ingrijpend.

Goodman kent Biden sinds 1987, toen hij voor het eerst naar Iowa kwam in de hoop president van de VS te worden. Ze was een toegewijd vrijwilliger in de lokale Democratische partij, dus Biden belde om te vragen om haar steun. Ze was om toen ze de senator – toen begin veertig, met donkerblond, dunner wordend haar – ontmoet had in de kantine van de voetbalclub. Sindsdien heeft ze altijd contact gehouden met Joe en Jill Biden.

Goodmann reed toch terug naar huis, op die dag in 2019, om de diagnose met haar dokter te bespreken. ’s Avonds rond half elf ging de telefoon. “Teri, je weet hoe ik hierover denk na mijn ervaringen met Beau,” zei Joe Biden, verwijzend naar zijn zoon, in 2015 overleden aan een hersentumor. “Ik vind dat iedereen een second opinion nodig heeft. Ik wil dat de directeur van het Biden Cancer Initiative je belt, om op z’n minst te horen of hij iemand weet.”

Dat was vriendelijk, dacht Goodman. Misschien zou ze er nog eens iets van horen. De volgende ochtend belde de presidentskandidaat weer, met op een tweede lijn de voormalig directeur van Bidens kankerstichting, kort daarvoor opgeheven om belangenverstrengeling in de campagne te voorkomen. Goodmann kreeg het nummer van een arts in San Francisco.

Zo’n twee weken geleden sprak ze Biden voor het laatst, midden in de eindsprint naar het Witte Huis. Ze is kankervrij verklaard, hij belde om te feliciteren. “Niet omdat ik speciaal ben, hij doet dat met veel mensen. Hij belt ook mijn moeder soms, om te vragen hoe het gaat.” Goodman wil, zegt ze, dat Amerika weet dat zijn bejubelde empathie écht is. “Het is niet gekunsteld.”

Meevoelende man

Tegenslagen hebben van Biden een meevoelende man gemaakt, zeggen de mensen om hem heen. Hij was een succesvolle bijna-dertiger, net gekozen in de Senaat, toen zijn eerste vrouw Neilia een kerstboom ging kopen met de kinderen en nooit terug kwam. Een truck veegde haar auto van de weg. Ook babydochter Naomi kwam om. Kleuters Beau en Hunter raakten zwaargewond. Hun vader legde in 1972 de senaatseed af aan hun ziekenhuisbed.

Een van zijn zoons, Beau, stierf in 2015 op 46-jarige leeftijd aan een hersentumor. Toenmalig vicepresident Biden wilde al jaren president worden, maar blies de campagne af. Het verkiezingsjaar 2016 kwam te vroeg. Soms overmande het verdriet hem, zei hij in een interview. Bij een bezoek aan een militaire basis had een man geroepen dat hij met Beau in Irak had gediend. “Ineens brak ik,” beschreef Biden.

Nu hij alsnog probeert president te worden, heeft hij zich ontpopt tot Amerika’s rouwbegeleider. Pam Jochum, lid van de lokale senaat van Iowa en actief geweest voor Bidens campagnes in die staat, pakt een brief erbij, als ze over Bidens adviezen vertelt. “Ik spreek uit ervaring en beloof dat er een moment komt dat de herinnering aan Sarah een glimlach op je gezicht brengt, voordat de tranen in je ogen springen,” schreef Biden nadat haar dochter was overleden, nu twee jaar geleden.

Toen vier maanden later haar zus stierf, belde Biden haar op om haar een hart onder de riem te steken. Het eerste jaar zou zwaar worden, maar als ze elke dag uit bed bleef komen en de ene voet voor de andere bleef zetten zou het beter worden, zei Biden. “Het betekent veel voor mij en veel anderen, dat hij in onze schoenen heeft gestaan,” zegt Jochum.

Kwetsbaarheid

Biden beschrijft het in zijn boek Beloof me, over zijn belofte aan Beau – dat hij er bovenop zou komen en door zou gaan met zijn werk. ‘De pijn had in het begin ondraaglijk geleken en het duurde lang voordat ik hersteld was, maar ik heb de straffende beproeving overleefd.’ Weinig politici zijn zo open over hun persoonlijke pijn.

“Het verlies maakt hem één van ons,” constateert Moe Vela, oud-adviseur van Biden. “Hij staat zichzelf toe kwetsbaarheid te tonen. Dit is waar de gemiddelde Amerikaan een connectie vindt met hem – het doet je beseffen dat hij ook maar een mens zoals wij allemaal is.”

Madison Moore (22) leerde Biden van een heel andere kant kennen. Ze was dit voorjaar met een groep medestudenten in New Hampshire om het verkiezingsproces van dichtbij mee te maken. Biden voerde daar campagne in de voorverkiezingen om de kandidatuur van de Democratische Partij. Moore kon hem een vraag stellen. Toen ze nerveus knikte in reactie op een wedervraag van Biden – of ze wel eens bij een verkiezingsbijeenkomst in Iowa was geweest – kreeg ze een reprimande. “Nee, daar ben je nooit geweest,” zei Biden. “Je bent een liegende ponysoldaat met een hondengezicht.” Volgens zijn team was het een grapje, gebaseerd op een citaat uit een John Waynefilm. Madison vond het meer een ‘belediging’. “Dat ‘ponysoldaat’ hoorde ik hem niet zeggen, ik hoorde alleen dat hij me een leugenaar noemde en dat iedereen om me heen lachte. Ik schaamde enorm.”

Het gebeurde op campagne nog een aantal keer – Joe Biden die uithaalde naar kiezers of journalisten die hem kritische vragen stelden. “Ik denk dat hij in het algemeen neerbuigend is naar mensen die het niet met hem eens zijn,” constateert Moore. “Als hij een vraag krijgt die hij niet wil beantwoorden, heeft hij de neiging de confrontatie te zoeken.”

Mikpunt in de klas

Als Joe Biden iets in zijn hoofd heeft, zegt hij het hardop, weet James Maravelias, vakbondsbaas uit zijn thuisstaat Delaware. “Als hij boos wordt, worden zijn arbeiderswortels zichtbaar.” Biden werd geboren in Scranton, toen een mijnwerkersstad in Pennsylvania. Zijn vader maakte boilers schoon voor een verwarmingsbedrijf. Later verhuisde pa Biden het gezin naar Delaware en verkocht hij auto’s.

De kleine Joe worstelde zich door zijn schooltijd. Hij stotterde, en was het mikpunt van de pestkoppen in de klas. B-b-b-b-b-biden, noemden ze hem. Dat hij de afgelopen jaren soms moeizaam uit zijn woorden kwam in wankele publieke optredens wijt zijn team aan die oude kwaal. “Je hersenen proberen te voorkomen dat je stottert, en er tegelijk uit te krijgen wat je wilt zeggen. Je kunt zien dat zijn geest sneller gaat dan hij kan antwoorden,” observeert Marvelias. “Nu hij ouder wordt gebeurt dat vaker.”

Indianenverhaal

James Maravelis kon Biden ‘altijd’ bellen in zijn 18 jaar als vakbondsman. “Joe verandert niet, Joe is Joe,” zegt hij. “Op zondag kun je hem in Delaware nog steeds tegenkomen bij de supermarkt, of een koffiezaak. Zelfs toen hij vicepresident was zagen we hem daar. What you see is what you get, met Joe.”

Als hij zijn betogen niet aandikt dan, of de feiten niet op een rijtje heeft. De arrestatie door het apartheidsregime in Zuid-Afrika waar Biden tijdens de campagne over vertelde bleek een indianenverhaal – hij was even staande gehouden. Over schietpartijen in El Paso en Dayton sprak hij alsof ze plaatsvonden in ‘Houston’ en ‘Michigan’, en de chauffeur die zijn eerste vrouw aanreed was niet dronken, zoals hij in een speech eens zei.

Biden komt ermee weg. Het helpt dat zijn geknoei in het niet valt bij de stroom fictie uit de mond van Donald Trump. Biden heeft bovendien altijd de reputatie van flapuit gehad. In de VS bestaat een woord voor zijn ongepaste uitspraken: ‘Bidenismen’. In 2008 vroeg hij bij een campagne-evenement in Missouri of lokaal senator Chuck Graham kon opstaan zodat het publiek hem kon zien. Graham is dwarslaesiepatiënt en gebruikt een rolstoel. Biden beschreef in die tijd zelfs zijn latere baas Barack Obama eens als ‘de eerste mainstream Afro-Amerikaan die welbespraakt en slim en schoon is en er goed uitziet’ in de Amerikaanse politiek.

Enkele jaren later stond het internet vol met memes over de bromance tussen Joe Biden en Barack Obama. Biden en zijn pilotenbril doken nog niet zo lang geleden opvallend vaak op als wingman in Tinderprofielen van mannelijke millennials die graag met de ex-vicepresident geassocieerd wilden worden. Die ‘coolfactor’ is hij kwijtgeraakt in een campagne die begon met een luizige vierde plaats in de eerste voorverkiezingsronde.

Biden ligt nu onder een minder rooskleurig getint vergrootglas. Zijn al te handtastelijke ontmoetingen met vrouwen en gedateerde grapjes over broers en vaders die jongens bij tienermeisjes weg moeten houden, leverden hem het stempel ‘Creepy Joe’ op. Zijn lovende woorden over beleefde samenwerking met collegasenatoren die in de jaren zeventig rassensegregatie voorstonden wekken nu afschuw.

Biden is een man uit een ander tijdperk. Teri Goodmann, de partijvrijwillgers die eind jaren tachtig al haar best deed hem president te maken, had niet gedacht dat hij pas in 2020 kans zou maken op het Witte Huis. “Ik heb het 32 jaar lang verkeerd ingeschat.” Tv kijken kan ze niet op 3 november. Vier jaar geleden heeft ze alles uitgezet, toen ze doorkreeg welke kant het op ging. Ze vreest dat ze weer doodzenuwachtig zal worden, misselijk zelfs. “Ik heb altijd gevonden dat het zijn tijd was,” zegt ze over Biden. “Maar nooit zo sterk als nu.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden