PlusAnalyse

Vertrek Truss maakt chaos in Britse regering compleet

Het aftreden van premier Liz Truss na 45 tumultueuze dagen maakt de politieke chaos in het Verenigd Koninkrijk compleet. Niets wijst erop dat de storm met haar vertrek gaat liggen.

Geert Langendorff
Bij de Britse wedkantoren wordt druk gespeculeerd over de opvolger van Liz Truss.  Beeld AP
Bij de Britse wedkantoren wordt druk gespeculeerd over de opvolger van Liz Truss.Beeld AP

Het afscheid van Liz Truss als premier van het Verenigd Koninkrijk kwam niet als een verrassing. Haar geloofwaardigheid werd al langer betwist en in de peilingen maakte haar Conservatieve Partij een vrije val. Niettemin zorgde de snelheid van haar aangekondigde afscheid voor verbazing. Het maakte de vernedering voor Truss compleet.

Even na 13.30 uur Engelse tijd ging donderdag de beroemde deur van Downing Street 10 open. Achter een haastig neergezette lessenaar kondigde Truss vervolgens haar vertrek aan. “Ik heb niet langer het mandaat om mijn visie te leveren,” zei ze in een kort statement.

Politiek gerollebol

David Brady, voorzitter van het zogenoemde 1922 Committee, bracht de boodschap dat haar ambtsperiode erop zat. Truss dacht na een redelijk optreden in het wekelijks vragenuur in het Lagerhuis tijd te hebben gewonnen, maar kwam opnieuw onder vuur te liggen nadat een cruciale stemming over de winning van schaliegas uit de hand was gelopen. In de lobby kwam het bijna tot een fysieke confrontatie tussen een aantal parlementariërs.

Niet zozeer dit verlies van decorum maar de warrige communicatie van Truss voedde de gedachte dat de premier weg moest. Nadat ze eerder deze week haar minister van Binnenlandse Zaken ontsloeg, dreigde ze rebellerende fractiegenoten te schorsen. Kort voor de stemming werd deze sanctie ingetrokken, waardoor bijna veertig parlementariërs niet meestemden met het regeringsbeleid.

Brevet van onvermogen

Donderdagochtend liet Truss weten dat de ‘afvallige’ fractiegenoten alsnog hun zetel zouden verliezen. Voor een meerderheid van de Conservatieve Partij was met dit besluit een grens bereikt. En over krediet beschikte ze al niet meer na de presentatie van haar plannen om de economie drastisch te hervormen. Het Britse pond kelderde, de inflatie steeg tot 10,1 procent en hypotheekrentes schoten omhoog.

Truss ontsloeg, in een vergeefse poging het tij te keren, haar minister van Financiën. Diens opvolger Jeremy Hunt draaide vervolgens al haar aangekondigde plannen terug. Niet Truss, een rechtse hardliner, maar de EU-gezinde Hunt was in de praktijk de baas. Truss waande zich veilig in de wetenschap dat een afzettingsprocedure pas over een jaar in gang konden worden gezet, maar zo ver kwam het niet.

Hoe nu verder? De strategie van de Conservatieve Partij is simpel. Truss moet binnen een week worden opgevolgd door een interne kandidaat. Net als na het vertrek van Boris Johnson in de zomer wil de fractie zelf de volgende premier aanwijzen. De leden krijgen alleen een stem als meer dan één kandidaat naar voren wordt geschoven. Op deze manier hoopt de partij de scheuren te lijmen en de weggelopen kiezer weer aan zich te binden.

Verkiezingen

“We hebben nu landelijke verkiezingen nodig,” reageerde Labour-leider Keir Starmer. “De Tories kunnen na deze puinhoop niet weer met hun vingers knippen en iemand naar voren schuiven uit hun midden zonder de toestemming van het Britse volk.” Ian Blackford, voorman van de Schotse SNP in Westminster eiste ook een volksraadpleging. “Wisselen van leider binnen een gebroken regering is niet genoeg.”

De Conservatieve Partij wil dit niet, uit vrees te worden weggevaagd. De scheuren binnen de partij maken het vinden van een ‘kandidaat van de eenheid’ lastig. Over de visie over de invulling van de brexit bestaat geen overeenstemming. En de kiezer zou het liefst Boris Johnson zien terugkeren op zijn post. The Times bericht, leunend op insiders, dat de partij de weg vrijmaakt voor een rentree van ‘BoJo’.

Met de energiecrisis en de torenhoge inflatie op de achtergrond lopen de Tories, ondanks een meerderheid van zeventig zetels – oorspronkelijk tachtig – in het parlement, het risico door de interne strijd te imploderen. Het handhaven van partijdiscipline lijkt onmogelijk. De Schotse premier Nicola Sturgeon wees op de kosten van het politieke gehannes voor de burger. “Gewone mensen betalen hiervan de prijs,” stelde ze, doelend op de gestegen hypotheekkosten.

Hopen op een wonder van Johnson, naar wie nog een onderzoek voor liegen tegen het parlement loopt, lijkt vergezocht. De kiezer wil af van de politieke onrust. Niet alleen Truss heeft geen mandaat meer. Ook haar partij kan na zes weken van chaos niet meer op veel sympathie rekenen.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden