PlusAchtergrond

Verre Oosten van Rusland al wekenlang het toneel van felle betogingen

Duizenden mensen doen elke zaterdag mee aan het protest in de straten van Chabarovsk.Beeld AP

Al drie weken gaan de inwoners in het Verre Oosten van Rusland met tienduizenden de straat op om te protesteren tegen de arrestatie van hun gouverneur Sergej Foergal. Hoe lang gaat Moskou dit nog aanzien?

Chabarovsk, hoofdstad van de gelijknamige regio, is al wekenlang het toneel van felle betogingen. Daar arresteerde de politie op 9 juli gouverneur Sergej Foergal, die pas twee jaar in het zadel zat. Hij was in 2018 in die functie gekozen met liefst 70 procent van de stemmen.

De arrestatie stak een lont in een al langer smeulend kruitvat. Moskou heeft ons al genoeg in de steek gelaten en nu pakken ze ons onze zelfgekozen leider af, klinkt het veel op straat in Chabarovsk. Daar trekken nu al drie weken elke zaterdag tienduizenden mensen door de stad om uiting aan hun woede te geven.

Doordeweeks is er ook protest, dan slechts een clubje volhouders van zo’n driehonderd man. Zij nemen elke avond de honneurs waar. Onder hen Ljoedmila Karatjeva (65), tijdens de achttiende demonstratie voor Foergal. “Ik sla soms een keer over, omdat mijn gezondheid het niet toelaat, maar ik ga door, want ze hebben een door ons gekozene gewoonweg gestolen,” zegt ze geë̈motioneerd.

De groep looft de prestaties van de gouverneur. “Hij was nog maar net begonnen, maar je kon het al merken: gratis eten voor de schoolkinderen, de staalfabriek in Komsomol aan de Amoer die weer beter ging draaien.” Karatjeva staat in de warme avondzon voor het provinciehuis op het Leninplein te discussiëren met medestanders. Ze willen hun gouverneur terug. Of tenminste een eerlijk proces in Chabarovsk.

Kwaad bloed

Zo’n proces ter plekke zit er voorlopig niet in. Foergal is overgevlogen naar Moskou om daar berecht te worden. Zoiets zet extra kwaad bloed bij de burgers van Chabarovsk. Dat de misdaden waarvan justitie hem verdenkt (opdracht tot moord), vijftien jaar geleden al zouden hebben plaatsgevonden, helpt evenmin.

“Onverteerbaar, dat je iemand zo grof van zijn post haalt, terwijl zijn schuld nog niet eens is bewezen,” zegt gepensioneerd militair Aleksej (43). “Moskou behandelt ons gewoon als stront.”

Dat Foergal werd gekozen tot gouverneur kwam als een verrassing. Verenigd Rusland, de partij van president Vladimir Poetin, had in 2018 een eigen kandidaat naar voren geschoven. De inwoners van Chabarovsk bleken hun buik vol te hebben van de heersende kliek. Gretig brachten ze hun proteststem uit op Foergal van de Liberaal-Democraten.

Vorige maand weigerde Foergal de opkomst te flatteren bij de stemming over de grondwetswijzigingen die Poetin tot 2036 aan de macht kunnen houden. Daardoor bleef die steken op een magere 44 procent, niet fraai voor het Kremlin. Poetin zou dit verraad nooit hebben vergeten, luidt een veelgehoorde verklaring voor de plotselinge arrestatie van de gouverneur.

Naar de rechtbank

Olie op het vuur gooide de haastige benoeming van een interim, Michaïl Degtjarjov. Hij is weliswaar van dezelfde partij als Foergal, maar komt niet uit de regio. En met de demonstranten wil deze vervangende gouverneur niet praten. Dus pruimt het volk hém niet.

Tegen achten neemt op het Leninplein een grote man met grijs haar en getrimde baard het woord. “Vandaag gaan we het anders doen, we gaan naar de rechtbank!” kondigt de vijftiger strijdlustig spontaan een nieuwe route aan. Het tekent de losse structuur van de demonstraties. Geen enkele partij of organisatie roept ertoe op. Mensen komen gewoon en tonen hun afkeer van de Moskouse politiek.

En daar gaat het, gewoon over de rijbaan en ­alle rode verkeerslichten negerend zetten de betogers koers richting de chique Moerajova Amoerallee. Auto’s toeteren onophoudelijk. Niet uit ergernis over het oponthoud, maar ter ondersteuning van de betogers.

“Ik, jij, hij, zij, wij zijn Foergal!” brullen ongeveer driehonderd kelen gelijktijdig. En: “Twintig jaar, het vertrouwen slinkt alleen maar!” verwijzend naar de ambtsperiode die Poetin achter zich heeft. Maar ook klinkt het concreet: “Poetin met pensioen!”

Het protest suggereert dat deze regio, gelegen tussen de oostelijke grens met China en de Japanse Zee, genoeg heeft van de president en steeds heftiger tegen hém in opstand komt. Kan dit leiden tot een ware revolte tegen de zittende macht in het Kremlin? Rjoerik Fominych, voorzitter van de lokale afdeling van de groen-liberale partij Jabloko, betwijfelt het.

“De zaak Foergal staat op zich,” is zijn overtuiging. “Vergeet niet dat Poetin ook hier in 2018 met overgrote meerderheid is verkozen. Hij heeft eenheid gebracht in Rusland, alhoewel die hier in Chabarovsk nu is verbroken. Mensen zijn woedend dat een door hen gekozen leider zomaar is weggehaald.”

Het Wilde Oosten

Fominych, een klassieke hippie met lange vlassige baard en het haar in een staart, omschrijft de inwoners van Chabarovsk als heel eigengereid. “In de Sovjettijd stuurde Moskou mensen hierheen, het Wilde Oosten van Rusland. Er zijn nooit steunprogramma’s geweest. Dat heeft mensen hier zelfstandig gemaakt, actief en in staat voor zichzelf te zorgen,” verklaart hij de opstandigheid van dit moment.

De veertiger gelooft niet dat Moskou uiteindelijk met geweld de protesten uiteen zal jagen, ook niet als die nog weken of maanden doorgaan. “Zolang de protesten vreedzaam blijven, wachten ze af. Wetende dat Russische revoluties altijd plaatsvonden in Moskou en Sint-­Petersburg.”

Bij de demonstratie voor de rechtbank in Chabarovsk wordt het even grimmig. De betogers eisen dat de rechter naar buiten komt om zich te verantwoorden voor de arrestatie van Foergal. Een dozijn agenten heeft zich uit voorzorg opgesteld voor de ingang, de oproerpolitie blijft uit het zicht.

Een dertiger met een studentikoze bril draagt een plakkaat met de tekst: ‘Laat Poetin van plaats verruilen met Foergal.’ De agent die hem vertelt dat hij in overtreding is, krijgt weerwoord aan de hand van de grondwet.

“De meeste mensen zullen tevreden zijn als Foergal terugkeert, maar ik wil het einde aan het illegale, criminele regime van Vladimir Poetin,” briest de man, die zijn naam niet wil zeggen. Hoewel de politie mild omgaat met de betogers, voelt hij zich individueel bedreigd. “Als dit stuk in de krant staat, lig ik misschien al in een ziekenhuis. Agenten wezen op mij vanavond en ze zeiden: die moeten we hebben. Je weet wat dat betekent in Rusland.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden