Plus Achtergrond

Verkiezingen in Oekraïne: veel nieuwe namen, geen richting

Zondag kiest Oekraïne een nieuw parlement. Sinds tv-ster Volodimir Zelenski tot president werd verkozen, duiken er meer ‘apolitieke’ sterren op. De vraag is: waar staan ze voor?

Svjatoslav Vakartsjoek, partijleider van Golos en tevens voorman van de rockband Okean Elzy, tijdens een bijeenkomst in Kiev in juni. Beeld Getty Images

Onder aan de Kaskadewaterval, die trapsgewijs afloopt vanaf het stadscentrum richting de machtige rivier de Dnjepr, klinkt rumoer van een naderende politieke manifestatie. Er is een soundcheck, er worden ballonnen uitgedeeld en ‘oranje hesjes’ houden een oogje in het zeil. Wat opvalt is het formaat van het podium: dat belooft een rockconcert.

In de peilingen voor de parlementsverkiezingen van zondag is de nieuwe politieke beweging van de 41-jarige president Volodimir Zelenski ongenaakbaar. Zijn partij ’Dienaar van het Volk’, genoemd naar de tv-serie waarin hij zelf jarenlang de hoofdrol speelde als president, zou kunnen rekenen op bijna de helft van de stemmen.

‘Weg met de oligarchen’ 

Maar er is meer vernieuwing op til. Op het podium presenteert de partij Golos (Stem) zich aan de inwoners van Zaporizja. ­Partijleider is Svjatoslav Vakartsjoek (44), die ook voorman is van Okean Elzy, een populaire rockband die complete stadions vult. En volgens de peilingen heeft nu ook zijn politieke campagne succes: Golos zou zo’n 8 procent van de kiezers trekken.

De retoriek van Vakartsjoek is welhaast gelijk aan die van Zelenski, blijkt tijdens zijn toespraak. Het komt neer op ‘weg met de oligarchen’. Hoe dan? “Voor iedereen moeten gelijke regels gelden.” Ook Vakartsjoek is voornemens de corruptie uit te bannen zodat de welvaart groeit. “Waarom is Oekraïne vijf keer armer dan buurland Polen, terwijl dat een kwart eeuw geleden andersom was?”

Net als tv-komiek Zelenski komt ook Vakartsjoek aanzetten met een lijst met politieke nieuwkomers: ondernemers, onderwijzers, activisten; allerlei mensen die het op eigen kracht hebben gemaakt in het leven en niet aan de touwtjes zitten van welke oligarch dan ook.

De koers van Golos is nog onduidelijk, beaamt ­Valeria Denisova, een jonge advocate uit Kiev die vrijwillig lid is van het campagneteam. “Maar ik heb Vakartsjoek in zijn ogen gekeken en ik vertrouw hem”.

Nieuwe, zelfbewuste klasse

Hier, in het zuidoosten van Oekraïne, ligt de ­basis van het succes van Zelenski. In het overwegend Russisch sprekende deel van het land was het verzet tegen de vorige president, Petro Porosjenko, het felst. Die koos, in plaats van de corruptie te lijf te gaan, voor een patriottische koers gericht tegen Rusland. Zelenski, die ook uit de regio komt, belooft dan ook dat hij met Rusland in gesprek wil.

Dat laatste baart Oekraïners in het westen van het land dan weer zorgen. Dat Zelenski enkele weken geleden niet kon voorkomen dat Rusland zonder verdere voorwaarden het stemrecht terugkreeg in de Raad van Europa was een veeg teken, zegt Denisova. Ook ergert de advocate zich aan Zelenski’s matige beheersing van het Oekraïens.

Terwijl zanger Vakartsjoek zijn ‘apolitieke kandidaten’ voorstelt aan het publiek, dat wat aarzelend binnendruppelt, zijn even verderop de ‘apolitieke kandidaten’ van Zelenski al aan het werk. In een zaaltje van een hotel annex congrescentrum stellen de toekomstige parlementariërs zich voor, ook allemaal in de eerste zin benadrukkend dat ze ‘geen politicus’ zijn. Dan gaan ze, terwijl camera’s draaien, in gesprek met hun achterban die goed georganiseerd blijkt.

Zo vertelt Marina Nikitina, toevallig ook advocate, over de belabberde situatie in haar dorp, niet ver van Zaporizja, waar het ontbreekt aan een dokter en een goede school. De boeren ­raken hun land kwijt, vertelt ze, doordat het voor een schijntje wordt gepacht door de zittende macht. Pasklare oplossingen heeft ze niet ­gehoord, zegt ze, maar toch is ze optimistisch. “Er is een nieuwe, zelfbewuste klasse ontstaan in Oekraïne, die de problemen herdefinieert en met deskundigen naar uitwegen zoekt.”

Terug bij het concert blijkt het veld nu vol­gestroomd. “Gaat hij nou nog zingen?” vraagt zestiger Vjatsjeslav Chutrun. “Ik hou van zijn muziek, niet van dat politieke gewauwel.” Hij noemt zowel de kiezers van Vakartsjoek als ­Zelenski ‘proteststemmers’. De gepensioneerd ingenieur gaat voor Porosjenko’s partij, die zijns inziens op koers lag richting de EU.

Meebrullen

Dan wordt hij overstemd door Svjatoslav ­Vakartjsoek, die als een kameleon is omgetoverd van aanstormend politicus tot zanger van Okean Elzy. Tot aan de regenboog boven de fontein brullen duizenden fans, jong en oud, zijn songs mee. “Alles komt goed, voor iedereen van ons. Onze tijd breekt aan.”

Zelenski kan na de parlementsverkiezingen van zondag echt aan de slag. Omdat de helft van de zetels in kiesdistricten wordt ­bepaald, zal hij een coalitie moeten sluiten. ­Het pro-Russische ‘Oppositie Platform’ – dat als tweede lijkt te eindigen – of met de partij van Porosjenko lijkt uitgesloten. Resteert een samenwerking met zanger Vakartsjoek of met oudgediende Joelia Timosjenko, die ook goede banden onderhoudt met oligarch Igor Kolomojski, die als belangrijke steunpilaar van Zelenski wordt gezien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden