PlusReportage

Verdriet en boosheid bij inwoners Uvalde na massamoord: ‘Als je te jong bent om te drinken, ben je ook te jong om een wapen te kopen’

Jacinto Cazares toont verslaggevers een foto van zijn 10-jarige dochter Jackie die op 24 mei een van de negentien slachtoffers was. Beeld Getty Images
Jacinto Cazares toont verslaggevers een foto van zijn 10-jarige dochter Jackie die op 24 mei een van de negentien slachtoffers was.Beeld Getty Images

Uvalde, Texas, zit vol emoties en vragen na de massamoord op een basisschool. Hoe is het mogelijk dat een getroebleerde 18-jarige twee geweren en 375 munitiepatronen kon kopen?

Karlijn van Houwelingen

Jackie Cazares had net eerste communie gedaan. Trots stond ze eerder deze maand in een witte kanten jurk met een bloemenkrans op haar hoofd in de lokale kerk. Het was een mooie mijlpaal voor de familie – in huize Cazares gaat God boven alles, zegt haar oom José. Hij draagt een kruisbeeldje om zijn nek en is overtuigd van de opdrachten die bij zijn geloof horen, maar het is moeilijk nu vergevingsgezind te zijn, geeft hij toe. Jackie is er niet meer. Oom José staat voor een wit kruis waar met een dikke zwarte letters haar naam op is gestift. Het staat op het centrale plein van Uvalde, waar Texas de slachtoffers van Amerika’s laatste massamoord herdenkt.

Jackie was de lieveling van de familie, zegt oom José. Ze zat vol vuur en vol leven. Haar laatste bezittingen zou ze nog met anderen delen. Nu ze op school vermoord is, vliegen de emoties van Cazares alle kanten op. Er is pijn en verdriet, maar ook veel boosheid. Zijn broer Jacinto, Jackie’s vader, heeft de politie staan smeken om in te grijpen. Jacinto haastte zich naar de school toen hij hoorde wat er gaande was. Buiten vond hij tientallen agenten, geen van hen ondernam zichtbaar actie. Dan ga ik zelf wel, riep vader Cazares nog. “Maar dat stonden ze niet toe,” vertelt zijn broer.

Meer ouders hebben inmiddels getuigd dat de politie afwachtte, sommigen zeggen dat ze in de boeien zijn geslagen toen ze er bij agenten op aandrongen hun kinderen te redden. Pas na meer dan een uur werd de schutter gedood door elite-agenten van de grenspolitie – Uvalde ligt niet ver van de Mexicaanse grens. Het was te laat voor Jackie, achttien andere kinderen en twee leraressen.

Vragen

Uvalde, een klein stadje in het zuiden van Texas waar veel inwoners Spaans spreken, zit vol vragen over het ogenschijnlijk trage ingrijpen van de politie. Waarom lieten agenten de jongeman met zijn AR-15 aanvalsgeweer zijn gang gaan in het schoolgebouw? Het gaat ook veel over de achterdeur die de schutter gebruikte om binnen te komen. Waarom was die niet op slot? Ouders hadden er al eerder over geklaagd. De gewapende schoolagent die de leerlingen had moeten beschermen was ook niet in het schoolgebouw, bleek inmiddels.

Maar de hoofdvraag blijft: waarom kon een getroebleerde 18-jarige twee geweren en 375 munitiepatronen kopen? Het is bepaald niet de eerste keer dat wapens die in Amerika legaal verkrijgbaar zijn gebruikt worden voor een grootschalige schoolmoord. Deze maand werden Buffalo, New York, nog tien mensen in een supermarkt doodgeschoten, ook door een 18-jarige. Maar Amerika is zulke bloedbaden gaan accepteren alsof ze bij het leven horen, ze zijn de afgelopen jaren nooit reden geweest om wapenbezit in te perken. In Texas het juist makkelijker gemaakt om wapens te dragen. De meeste Texaanse politici, overwegend Republikeinen, willen het daar nu niet over hebben. Vragen over de wapenwet ‘politiseren’ een tragedie, zeggen zij.

Leraren bewapenen

Ze willen wel beveiliging van het niveau vliegveld installeren op scholen, of leraren bewapenen. Het moet ook gaan over de mentale gezondheid van tieners, vond de Texaanse gouverneur Gregg Abbott. Maar mentale problemen en boze tieners bestaan ook in de rest van de wereld, en daar komen massamoorden als deze lang niet zoveel voor. Dat Amerikanen met moordneigingen zo makkelijk aan oorlogswapens kunnen komen is wel degelijk een centrale kwestie, een die slachtoffers van vuurwapengeweld wél willen bespreken.

Op witte kruizen staan de namen van de slachtoffers van de massamoord in  Uvalde, Texas. Beeld TANNEN MAURY/ANP/EPA
Op witte kruizen staan de namen van de slachtoffers van de massamoord in Uvalde, Texas.Beeld TANNEN MAURY/ANP/EPA

José Cazares, bijvoorbeeld, houdt van jagen en geweren, zoals veel inwoners van Uvalde. Maar hij vindt ook dat de dood van zijn nichtje en haar klasgenoten reden is om de regels aan te scherpen. De schutter in Uvalde was te jong om in Amerika een biertje te bestellen, maar hij mocht in Texas wel legaal een geweer kopen. Dat deed hij direct na zijn 18de verjaardag, eerder deze maand. “Als je te jong bent om te drinken, ben je ook te jong om een wapen te kopen,” vindt Cazares. “En om auto te rijden moet je eerst examen doen, waarom is zoiets er niet voor een wapen?”

Restricties

Vuurwapengeweld is zo gewoon geworden in de VS, dat slachtoffers ongewild lid worden van een groeiend genootschap van medeburgers die iets vergelijkbaars hebben meegemaakt. De Texaanse Maria Martinez, bijvoorbeeld, verloor in 2019 haar 26-jarige zoon Martín toen hij in zijn gezicht werd geschoten door zijn vriendin. Het was een ongeluk, volgens haar. Ze werd niet vervolgd, maar het gaat er bij moeder Martinez nog altijd niet in. Vanuit Houston is ze nu naar Uvalde gereden om andere slachtoffers van vuurwapens te steunen en indien nodig advies te geven. “Ik weet hoe het voelt om een kind te verliezen, het was het einde van de wereld.” Haar dochter Jamie (18) wil dat de getroffen families in Uvalde steun voelen, “want dat is wat ik nodig had toen ik mijn broer verloor,” zegt ze.

Moeder Martinez wil ook vooral laten weten dat ze rechtse politici die strengere wapenwetten blokkeren beu is. “Ik ben pissig, wapens zouden niet zomaar voor iedereen verkrijgbaar moeten zijn. De schutter kocht zoveel munitie – is er dan niemand die daar vragen bij stelt? Dit is de fout van de overheid.”

De Amerikaanse wapencultuur is diep verankerd en zal niet snel veranderen, maar de meeste Amerikanen steunen wel specifieke restricties. Zo’n 90 procent geeft in peilingen aan dat ze antecedentenonderzoeken voor iedere koper willen, en zo’n driekwart ziet wel iets in het idee om aanvalsgeweren, zoals de schutter in Uvalde gebruikte, weer te verbieden. Tussen 1994 en 2004 gold ook zo’n verbod.

Twijfel

Maria Martinez heeft in de dagen na de moord getwijfeld of ze haar jongste dochter wel naar school wilde laten gaan. Ze is bang, zegt ze. “Wat als ik autorijd en iemand op me schiet vanuit het niets?” Het is geen ongegronde angst, dat is exact wat Efe Obayagbona (47) drie jaar geleden overkwam in Texas. Hij reed met de vrachtwagen van zijn werkgever over snelweg I-20 door het hart van de Texaanse olie-regio toen hij geraakt werd door drie kogels. Een man vuurde in het wilde weg in het rond met een AR-15. Zeven mensen kwamen om het leven, en het stadje Midland werd een naam op de groeiende lijst van Amerikaanse gemeenschappen getroffen door massamoordenaars. Efe Obayagbona overleefde wonderwel en kan nu bloemen komen leggen voor de slachtoffers van de volgende schietpartij. “Ik ben vader en zelf slachtoffer, dus ik wil hier wat liefde geven.”

Hij laat op het kruispunt voor de school in Uvalde de littekens op zijn armen zien. Zijn schouder lag destijds aan stukken maar is weer redelijk geheeld. Een kogel boorde zich in zijn longen en een derde verwoestte zijn rechterhand. Het gevoel daarin heeft hij nog steeds niet terug. “Dit gebeurt steeds weer opnieuw en opnieuw en opnieuw,” zegt de in Nigeria geboren vrachtwagenchauffeur. “Ik begrijp niet waarom. Is dit iets waar we vrede mee hebben, kinderen die afgemaakt worden?”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden