PlusPunt voor punt

Verandert de rakettenregen op Oekraïne het verloop van de oorlog?

Oekraïne lag maandag uren onder vuur. In diverse steden, waaronder de hoofdstad Kiev, deden zich voor het eerst in maanden grote explosies voor en werden vooral burgerdoelen geraakt. Hoe ver gaat de Russische president Poetin?

Sanne Schelfaut
Bij de Russische raketaanvallen werden voor het eerst civiele doelen in hartje Kiev geraakt, waaronder een speeltuin.  Beeld Oleg Petrasyuk/EPA
Bij de Russische raketaanvallen werden voor het eerst civiele doelen in hartje Kiev geraakt, waaronder een speeltuin.Beeld Oleg Petrasyuk/EPA

Hoe omvangrijk was de aanval van het Russische leger?

Iets na acht uur ’s ochtends lokale tijd begon de rakettenregen op Oekraïne. Twaalf steden waren het doelwit, waaronder ook een aantal steden in het relatief veilige westen van het land, zoals Lviv en Zjytomyr. Er zijn zeker elf doden gevallen en 64 mensen raakten gewond.

Volgens de Oekraïense strijdkrachten zijn er 83 raketten gelanceerd, waarvan er 41 werden neergehaald. Volgens de Oekraïners werden er ook zeventien Iraanse aanvalsdrones ingezet. Voor het eerst werden ook civiele doelen in hartje Kiev geraakt, zoals wegen, bruggen, een universiteit en zelfs een speeltuin. Waarschijnlijk hebben de Russen hun langeafstandsraketten – volgens militaire experts zijn de meeste vanaf de Zwarte Zee gelanceerd – ook gericht op regeringsgebouwen, maar werden die door het luchtafweersysteem onschadelijk gemaakt.

Volgens de Oekraïense president Volodimir Zelenski waren de aanvallen in de eerste plaats gericht op de energie-infrastructuur van het land. Het tweede doelwit was de Oekraïense burger, stelt hij. “Ze willen paniek zaaien, chaos creëren en ons energiesysteem vernietigen,” aldus Zelenski. “Ze zijn hopeloos.”

De Russische president Vladimir Poetin heeft inmiddels bevestigd dat de aanvallen een vergeldingen waren voor de aanslag op de Krimbrug van afgelopen zaterdag. De vraag is nu of er meer wraakacties zullen volgen.

Inwoners van de Oekraïense steden zijn er niet gerust op en vrezen dat de Russen vaker aanvallen op civiele doelen zullen plegen om te laten zien dat niemand in Oekraïne veilig is. Het Russische ministerie van Defensie liet weten dat maandag ‘alle aanvalsdoelen zijn bereikt’. Poetin zelf meldde in een korte tv-toespraak dat het Kremlin altijd hard zal toeslaan als Oekraïne opnieuw een ‘terroristische aanval’ uitvoert.

Mart de Kruif, voormalig commandant der Nederlandse landstrijdkrachten, denkt dat de grootste aanvalsgolf achter de rug is. “Dit was in eerste instantie een vergelding voor de Krimbrug. Het is net een stel kleuters, als je bedenkt dat de Russen in Kiev onder meer de Klitsjkobrug hebben geraakt. Vernoemd naar Vitali Klitsjko, de populaire burgemeester van de hoofdstad. Ander doelwit: het Sjevtsjenkopark, een plek die is vernoemd naar de grondlegger van de moderne Oekraïense taal. Hoe ironisch.”

De Kruif is ervan overtuigd dat de raketten­regen meer was dan alleen een vergelding. “Hier laat ook Sergej Soerovikin, de nieuwe opperbevelhebber van de Russische strijdkrachten, zijn tanden zien. De man staat bekend als een meedogenloze ijzervreter en wilde ongetwijfeld zijn reputatie doen gelden.”

Veranderen deze aanvallen de koers van de oorlog?

De Kruif: “Het is een escalatie, maar de oorlog verandert er niet door. Het gaat slecht met het Russische leger, we zien nog steeds dat de Russen terrein verliezen in het oosten en in het zuiden van Oekraïne. Ze verliezen niet meer zo snel gebied als een paar weken geleden, maar ze worden nog steeds teruggedrongen. Hun voorraden raken op en die situatie wordt steeds penibeler. Ze lijken nu hun heil te zoeken tot het aanvallen van burgerdoelen, kijk bijvoorbeeld ook naar wat er in de stad Zaporizja is gebeurd. Het zijn wanhoopsacties waar onschuldige burgers het slachtoffer van zijn.”

Rusland houdt volgens de oud-commandant ook internationaal minder vrienden over. “Belarus is een van de weinige landen die achter Poetin blijven staan. President Aleksandr Loekasjenko heeft de militaire aanwezigheid langs de grens met Oekraïne vergroot, maar daar moeten we ons niet te veel van voorstellen. De militaire slagkracht van Belarus is beperkt, daarnaast zit de bevolking van dat land absoluut niet op oorlog met Oekraïne te wachten.”

Hoe groot is de kans dat Poetin naar kernwapens zal grijpen?

Volgens de Amerikanen is het waarschijnlijker dat een in het nauw gedreven Poetin zich zal focussen op een sabotagecampagne in West-Europa, op een nieuwe aanval van de Oekraïense energie-infrastructuur of op aanvallen op hoge Oekraïense functionarissen dan dat hij een kernwapen zal inzetten. Sommige experts vragen zich af of de aanvallen op de Nord Streampijpleidingen misschien al een eerste stap waren, al is nu nog niet duidelijk of Rusland werkelijk achter die sabotage zit.

De Kruif denkt niet dat Poetin ‘zo gek is’ om naar kernwapens te grijpen. “Hij is dol op macht, maar als hij massavernietigingswapens inzet, valt de VS aan en is het klaar met hem. Die boodschap van Washington richting Moskou is glashelder. Ik vond de uitspraak van de Amerikaanse president Joe Biden over het gevaar van een kernramp, een armageddon, vorige week heel verstandig.”

Is het Westen voorbereid op een aanval met kernwapens?

Het gaat niet gebeuren, denkt De Kruif. “In westerse media zie ik vaak discussie over hoe er moet worden gereageerd als Rusland een tactisch kernwapen inzet in het oorlogsgebied. Of we dan wel of niet Rusland moeten aanpakken. Net of dat minder erg zou zijn. Hoe je het ook wendt of keert; op zo’n tactisch wapen zit een nucleaire kernkop met een vernietigende werking. De Amerikanen maken – naar mijn mening terecht – geen onderscheid tussen tactische of strategische kernraketten die complete steden kunnen verwoesten. De VS is het enige land dat dit ook daadwerkelijk kan, en het zal hoe dan ook aanvallen als Poetin op de rode knop drukt. Dat aanvallen zal dan overigens in eerste instantie met conventionele wapens gebeuren, niet met kernwapens. Want ook met hun conventionele wapens kunnen ze snel en efficiënt opereren.”

De Amerikaanse oud-generaal David Petraeus zei het vorige week al tijdens een tv-interview: Mocht Poetin nucleaire wapens inzetten in Oekraïne, dan zullen Amerikanen alle Russische militaire doelen die ze kunnen vinden op Oekraïens grondgebied, inclusief de Krim, vernietigen. De Kruif: “Neem van mij aan dat ze woord houden.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden