Veel Nobelprijswinnaars zijn onbekenden bij het grote publiek

Op vrijdag is de Nobelprijs voor de Vrede bekendgemaakt: deze gaat naar de kritische journalisten Maria Ressa en Dmitry Muratov. De laatste jaren ging deze prestigieuze prijs vooral naar minder bekende organisaties of personen. Ook de winnaars van Nobelprijzen in andere categorieën kennen we vaak niet.

Abdulrazak Gurnah, winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur van dit jaar. Beeld AP
Abdulrazak Gurnah, winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur van dit jaar.Beeld AP

Het was donderdag tekenend: de Wikipedia-pagina van de Tanzaniaanse romanschrijver Abdulrazak Gurnah, de winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur 2021, besloeg tot het moment van bekendmaking slechts enkele alinea’s. Zelfs literaire fans met naar eigen zeggen duizenden boeken in de kast merkten online op dat ze geen enkel werk van Gurnah in bezit hadden.

De Nobelprijs – ingesteld in 1895 in het testament van Alfred Nobel en in 1901 na zijn overlijden voor het eerst uitgereikt – wordt jaarlijks gegeven aan mensen die een opmerkelijke prestatie hebben geleverd op het gebied van de natuurkunde, scheikunde en fysiologie of geneeskunde. Verder komen auteurs aan bod die volgens het comité sterk hebben bijgedragen aan de literatuur en personen en organisaties die wezenlijk hebben geholpen bij de bevordering van de vrede.

Ook bekende namen

Natuurlijk zaten er afgelopen decennia bij de winnaars, vooral bij de Nobelprijs voor de Vrede, ook bekende namen. Denk aan Kofi Annan (2001), Barack Obama (2009) en de Pakistaanse kinderrechtenactiviste Malala Yousafzai (2014). Maar wie kent de Iraanse juriste en mensenrechtenverdedigster Shirin Ebadi (2003), de Chinese mensenrechtenactivist Liu Xiaobo (2010) of de Colombiaanse politicus Juan Manuel Santos (2016)?

De Nederlander Ben Feringa won in 2016 de Nobelprijs voor Scheikunde. Beeld ANP
De Nederlander Ben Feringa won in 2016 de Nobelprijs voor Scheikunde.Beeld ANP

Bij de wetenschappelijke categorieën is het logischer dat de winnaars vooral in hun eigen academische kringen beroemd zijn. De gemiddelde Nederlander had al nooit van Ben Feringa gehoord tot hij in 2016 de Nobelprijs voor Scheikunde won. Laat staan dat Jan Modaal de talloze buitenlandse wetenschappers kent die met hun onderzoek de wereld een klein beetje begrijpelijker of mooier hebben gemaakt.

Zo wonnen eerder deze week twee Amerikanen de Nobelprijs voor Geneeskunde, omdat ze baanbrekend onderzoek hebben gedaan naar zintuigen in het menselijk lichaam. De wetenschappers ontdekten de receptoren waarmee ons lichaam temperatuur en aanrakingen voelt. De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat dit jaar naar een Amerikaan en een Duitser die belangrijk onderzoek publiceerden over de opwarming van de aarde en naar een Italiaan die onderzoek deed naar orde en wanorde.

Inventief

Een Duitser en een Schotse Amerikaan krijgen de Nobelprijs voor Scheikunde 2021. Zij hebben onderzoek gedaan naar een ‘inventieve manier om moleculen te bouwen’, zo verklaart het Nobelcomité de keuze. Hun technologie is nauwkeurig, goedkoop, snel en milieuvriendelijk en wordt onder meer gebruikt bij onderzoek naar medicijnen. Hun ontdekking heeft de mensheid al veel goeds gebracht, volgens de leden van het comité.

Donderdag werd dus ook bekendgemaakt dat de Nobelprijs voor Literatuur naar de Tanzaniaans-Britse schrijver Gurnah ging. Hij krijgt de prestigieuze prijs vanwege ‘zijn beschrijving van de effecten van kolonialisme en het lot van vluchtelingen’.

1 miljoen euro

Iedere winnaar van een Nobelprijs ontvangt van het comité een gouden medaille, een diploma en een geldprijs van bijna 1 miljoen euro. De belangrijkste bekendmaking, die van de Nobelprijs voor de Vrede, kwam vrijdag: deze gaat naar twee kritische journalisten, ‘voor het beschermen van de vrijheid van meningsuiting’.

Vorig jaar won het Wereldvoedselprogramma. Dit jaar werden in totaal 329 kandidaten – mensen en organisaties – zijn voorgedragen. Bekende namen zijn de Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg, de Black Lives Matter-beweging, de Navo, WHO, de actievoerders in Hongkong, VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR, oppositieleden Svetlana Tichanovskaja (Belarus) en Aleksej Navalny (Rusland) en voormalig Amerikaans president Donald Trump.

Jaarlijks worden op 10 december de Nobelprijzen uitgereikt in de Zweedse hoofdstad Stockholm. Alleen de Nobelprijs voor de Vrede wordt uitgereikt in Oslo, de hoofdstad van Noorwegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden