PlusAchtergrond

Van terrassen tot geheime feestjes: zo gaat het in andere Europese hoofdsteden

In Soho is de angst niet meer zichtbaar op straat. Beeld Getty Images
In Soho is de angst niet meer zichtbaar op straat.Beeld Getty Images

De euforie over een mogelijke heropening van de terrassen in Nederland bleek van korte duur, de derde coronagolf houdt ons voorlopig binnen. Is de vrijheid hier verder weg dan in andere Europese hoofdsteden?

Londen: stappenplan op schema

Eindelijk kon het weer, afgelopen dinsdag: een pint halen op het terras van een Londense pub. Menig terrasganger had vrij genomen, met of zonder toestemming van de baas. Dat het kwik schommelde rond de 10 graden, mocht de pret niet drukken. Veel terrassen zaten vol.

De heropening van de pubs verliep volgens het stappenplan van de Britse regering. Op 29 maart waren verschillende buitensporten, golf bijvoorbeeld, weer toegestaan. Afgelopen dinsdag volgden niet alleen de pubs, maar onder meer ook kledingwinkels, sportscholen en kappers. Er was geen reden tot afstel, oordeelde de regering van Boris Johnson. Want waar de Britten lange tijd de Europese ranglijsten met de meeste besmettingen aanvoerden, gaat het inmiddels een stuk beter.

Neem Londen. Afgelopen dinsdag meldde de stad 1795 nieuwe besmettingen, zo’n 20 gevallen per 100.000 inwoners. In sommige wijken ging het slechts om een enkele besmetting. Amsterdam meldde diezelfde dag 35 besmettingen per 100.000 mensen.

Die goede cijfers zijn voor een groot deel te danken aan het succesvolle Britse vaccinatiebeleid. Ruim 32 miljoen Britten hebben een eerste ‘jab’ ontvangen, bijna de helft van de bevolking. Uiteindelijk moet het Verenigd Koninkrijk, Engelsen, Schotten, Welshmen en Noord-Ieren, op 21 juni zijn verlost van de lockdowns.

Premier Johnson sprak dinsdag van ‘een enorme stap in het pad naar de vrijheid’, al riep hij iedereen op zich goed aan de afstandsregels te houden. Zelf had de premier eerder aangegeven dat hij ‘nodig een knipbeurt kon gebruiken’, maar dat hij liever naar de pub zou gaan. Gezien het recente overlijden van prins Philip werd dat laatste echter onrespectvol geacht voor zijn functie. Dus zat Johnson dinsdagochtend niet aan het bier, maar toch direct bij de kapper.

Horeca op de Plaza Mayor ontvangt gasten. Beeld REUTERS
Horeca op de Plaza Mayor ontvangt gasten.Beeld REUTERS

Madrid: omstreden in politiek gevecht

Madrid is het toneel van een politieke strijd. Aan de ene kant staat de linkse nationale overheid van premier Pedro Sánchez, aan de andere kant het rechtse regiobestuur van Isabel Díaz Ayuso. De regionale verkiezingen, die op 4 mei worden gehouden, staan in het teken van het coronabeleid van de Spaanse regering. Volgens Sánchez is de Madrileense overheid te laks, Díaz Ayuso noemt Sánchez ‘geobsedeerd’ met haar regio. De landelijke regels zouden bovendien te streng zijn en banen kosten.

In het Madrileense straatbeeld vertaalt die politieke strijd zich in volle terrassen. Het rechtse regiobestuur hanteert namelijk, en daar heeft Sánchez gelijk in, een voor Spanje soepel beleid. De horeca mag lang openblijven, tot 23.00 uur, en de avondklok, van 23.00 tot 06.00 uur, gaat later in dan in veel andere Spaanse steden. Dat viel ook op in het buitenland. Groepen jongeren, waaronder veel Fransen, namen de benen vanwege de strenge maatregelen thuis en vonden onderdak in het vrije Madrid.

Die hedonistische aanpak draagt wel bij aan de hoge besmettingscijfers in Madrid, de hoogste van het land. Overigens gaat het ook buiten de hoofdstad niet geweldig en wordt in Spanje gesproken van een ‘vierde golf’. Toch is alles relatief: het absolute aantal dagelijkse besmettingen is er niet veel hoger dan in het veel kleinere Nederland.

De nationale overheid en het Madrileense bestuur vlogen elkaar ook in de haren over het vaccinatiebeleid. Qua snelheid ligt Spanje een fractie voor op bijvoorbeeld Duitsland en Frankrijk. Maar als het aan het Madrileense bestuur ligt, mag het nog wel wat sneller. Eerder deze maand opende het zelfs de onderhandelingen met Rusland over het Spoetnikvaccin. Tegen het Europese protocol in, maar Díaz Ayuso zag het probleem niet. “Dit is de zoveelste keer dat Madrid voorloopt op de nationale overheid.”

De politie stuurt mensen weg van de oever van de Seine. Beeld EPA
De politie stuurt mensen weg van de oever van de Seine.Beeld EPA

Parijs: strikte controle

In Nederland keken we bij het begin van de pandemie met enige verwondering naar Frankrijk. Fransen hadden een document van de overheid nodig om de straat op te gaan, 100.000 agenten zouden de lockdown gaan handhaven. President Emmanuel Macron koos voor strenge handhaving. En ook nu kent Parijs nog – of eigenlijk, weer – een strikte lockdown, een van de strengste van Europa. Tussen 19.00 en 06.00 uur geldt een avondklok, iedereen moet thuiswerken en horeca, musea en een groot deel van de winkels zijn gesloten.

Bovendien geldt: wie in Parijs woont, dient in Parijs te blijven. Alle Fransen, dus ook de Parijzenaars, mogen zich op maximaal 10 kilometer van hun woning begeven. Net even verderop aan de wandel in het Bois de Boulogne? Zonder geldige verklaring zal dat toch echt niet gaan.

Maar niet alle Parijzenaars houden zich even goed aan die regel. Twee weken geleden berichtte de Franse zender M6 over geheime elitefeestjes in Parijs. Prijzen voor een menu varieerden van 160 tot 490 euro. Mondkapjes waren niet nodig. “Iedereen moet zich hier thuis voelen,” vertelde een personeelslid voor een verborgen camera. De Parijse politie besloot het aantal controles op te voeren. Met succes: afgelopen weekend werden 110 gasten van een ondergronds restaurant op heterdaad betrapt.

Een klein lichtpuntje is het vaccineren. Dat kwam traag op gang, maar inmiddels ligt Frankrijk ongeveer gelijk met Duitsland en Spanje. Minder hoopgevend is de diepgewortelde argwaan van Fransen tegenover vaccins. In meerdere onderzoeken kwam Frankrijk naar voren als het meest vaccinsceptische land ter wereld, nu zegt 71 procent van de Fransen geen vertrouwen te hebben in AstraZeneca. Het is nog onduidelijk wat voor invloed dat uiteindelijk zal hebben op de vaccinatiegraad.

Voorzichtig winkelen met beperkte ruimte op terrassen in Luxemburg. Beeld EPA
Voorzichtig winkelen met beperkte ruimte op terrassen in Luxemburg.Beeld EPA

Luxemburg: aanvaardbaar risico

Het raakte wat ondergesneeuwd door alle beelden uit Engeland, maar ook in Luxemburg zijn de terrassen sinds deze week open. Woensdag was het zover, een dag later dan bij de Britten. Verder kwamen de beelden aardig overeen: terrassen zaten vol mensen in dikke winterjassen.

Maar waar het Verenigd Koninkrijk geldt als de vaccinatiekoploper van Europa, doen de Luxemburgers het helemaal niet zo geweldig. Niet dat het land dramatisch presteert, eerder middelmatig. De besmettingscijfers per 100.000 inwoners waren afgelopen week bijvoorbeeld beter dan die van Nederland, maar minder dan die van Duitsland. Het vaccinatietempo is vergelijkbaar met dat van Duitsland en Frankrijk. Europees gezien niet slecht, maar echt trager dan de Britse sneltrein.

Toch zijn de Luxemburgse terrassen open en die in Nederland niet. “Onze besmettingscijfers blijven vrij hoog, maar we kijken vooral naar de bezetting van de intensive care,” zei de Luxemburgse viroloog Claude Muller deze week in het Belgische blad De Tijd. “Het risico van de versoepeling is natuurlijk niet nul, maar ik vind het aanvaardbaar.”

Daar dacht de Luxemburgse overheid net zo over. Bovendien, zo verklaarde premier Xavier Bettel, zouden de mensen elkaar anders binnen wel opzoeken. Door de terrassen om 18.00 uur weer te sluiten en maximaal twee personen per tafel toe te staan, zou het risico op een nieuwe uitbraak nihil zijn. Ook geldt tussen 23.00 en 06.00 uur een avondklok.

Bovendien zette de overheid al vroeg in op massaal testen. Dat gebeurt ook proactief: Luxemburgers ontvangen regelmatig een uitnodiging voor een test in de brievenbus. Op die manier moeten asymptomatische gevallen vroegtijdig worden opgespoord. Met enig succes, lijkt het. Op relatief veel geconstateerde besmettingen zijn er weinig sterfgevallen.

Op de Alexanderplatz blijven mondmaskers het straatbeeld beheersen.  Beeld Getty Images
Op de Alexanderplatz blijven mondmaskers het straatbeeld beheersen.Beeld Getty Images

Berlijn: ook een schandaal

Ons land is een Flickenteppich, moppert een deel van de Duitsers: een lappen­deken aan coronaregels. Of die klacht nou terecht is of niet, Duitsland kent inderdaad grote regionale verschillen. Het bekendst is de Zuid-Duitse stad Tübingen, met massale inzet van sneltesten. Wie een negatieve uitslag kan overleggen, kan zo door het terras op. Tübingen gold aanvankelijk als een test – een soort Duits fieldlab – maar al snel toonden meer steden en zelfs deelstaten interesse voor dit model.

Terwijl Tübingen en aanhang denken aan versoepelingen, gaan de besmettingen in Duitsland de verkeerde kant op. Nog steeds telt het relatief minder besmettingen dan Nederland, maar het aantal positieve tests per 100.000 inwoners steeg deze week tot boven de 150. Ruim boven de alarmwaarde van 100.

Juist over die alarmwaarde wordt flink geruzied. De landelijke overheid had met de deelstaten een afspraak: als die waarde wordt overschreden, zijn strengere maatregelen noodzakelijk. Maar de deelstaten, die het laatste woord hebben over hun coronabeleid, interpreteren dit zoals hun het best uitkomt. En zie daar de lappendeken. Bondskanselier Merkel wil af van die ogenschijnlijke willekeur en kwam deze week met een ‘noodrem’. Zodra de wet is aangenomen, zijn deelstaten verplicht zich aan de alarmwaarde te houden.

Dan is er Berlijn. De hoofdstad doet het naar Duitse maatstaven gemiddeld, met afgelopen week zo’n 150 besmettingen per 100.000 inwoners. Volle terrassen zijn er niet te vinden: de horeca en niet-essentiële winkels zijn gesloten. Toeristische overnachtingen zijn verboden. Net als Parijs kent Berlijn een eigen elitefeestje inclusief schandaal. Modehuis Bottega Veneta zou een aantal beroemdheden hebben uitgenodigd in het exclusieve Soho House. Dat werd iets te druk en iets te gezellig. De politie doet onderzoek.

Jassen aan, dekens om, meer afstand houden in de Zweedse hoofdstad. Beeld Getty Images
Jassen aan, dekens om, meer afstand houden in de Zweedse hoofdstad.Beeld Getty Images

Stockholm: Zweeds model levert in

Een espresso op het terras, met uitzicht over het water. Een heerlijk beeld uit Stockholm, jaloersmakend zelfs, tijdens de gehele coronapandemie. In de rest van Europa ging dat niet onopgemerkt voorbij, integendeel. Het Zweedse beleid, al snel omgedoopt tot het Zweedse model, werd nauwlettend gevolgd. En bediscussieerd. Voor ieder kamp viel er iets te halen. Voorstanders van een soepeler beleid loofden de Zweedse vrijheden, tegenstanders noemden het laks.

Maar wat is het Zweedse model precies? Ook dit beleid is tijdens de pandemie aangepast, zoals zo veel landen hebben bijgestuurd. De laatste maanden wordt Zweden strenger. De horeca mag sinds vorige maand tot uiterlijk 20.30 uur klanten ontvangen, bijeenkomsten met meer dan acht personen zijn al lange tijd verboden.

Het leeuwendeel van het Zweedse beleid is echter gestoeld op aanbevelingen, geen verplichtingen. Omdat veel Zweden die aanbevelingen opvolgden, zaten ook de kroegen in Stockholm bij lange na niet vol. “Zweden hebben hun gedrag echt aangepast,” zei minister van Volksgezondheid Lena Hallengren enkele weken geleden. “Ook onze bewegingsvrijheid is beperkt.”

De laatste tijd worden die aanbevelingen minder goed opgevolgd. Het aantal besmettingen neemt toe, afgelopen week telde Zweden relatief zelfs de meeste van heel Europa. De nu wereldberoemde staatsepidemioloog Anders Tegnell riep op tot meer discipline. Ondertussen wil het vaccineren niet erg vlotten: Zweden prikt onder het Europese gemiddelde.

Nee, dan de Scandinavische buurlanden buiten de spotlights. Noorwegen, Denemarken en vooral Finland doen het de laatste tijd een stuk beter. De drie kennen lage besmettingscijfers, Finland na het Verenigd Koninkrijk en Portugal zelfs het laagste van Europa, en ze vaccineren ook sneller.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden