Plus

Van evacuaties tot financieel uitkleden elite: Rusland voelt gevolgen erkenning opstandige regio’s

Het regent economische sancties en krachtige veroordelingen na het besluit van de Russische president Vladimir Poetin om twee opstandige republieken in Oekraïne te erkennen. De Russen waarschuwen ondertussen voor een verdubbeling van de gasprijs.

Sanne Schelfaut
Activisten houden een bord met daarop de Russische president Vladimir Poetin en de tekst ‘Het rijk moet sterven’ tijdens de gelijknamige bijeenkomst buiten de Russische ambassade in Kiev op dinsdag. Beeld AFP
Activisten houden een bord met daarop de Russische president Vladimir Poetin en de tekst ‘Het rijk moet sterven’ tijdens de gelijknamige bijeenkomst buiten de Russische ambassade in Kiev op dinsdag.Beeld AFP

Regeringsleiders, onder wie ook premier Mark Rutte, veroordelen de stap van Poetin. Ze vinden het erkennen van ‘volksrepublieken’ Donetsk en Loehansk door het Kremlin onacceptabel en noemen het een aanval op de soevereiniteit van Oekraïne. Poetin trekt zich er niks van aan en besloot gisteravond zelfs de onafhankelijkheid van de complete Donbasregio te erkennen. De rebellen controleren ongeveer een derde van het zogenoemde Donbas-bekken, maar claimen in hun grondwet een veel groter gebied. Dat neemt ook Poetin als uitgangspunt.

Het staatshoofd kreeg dinsdag groen licht van het parlement om militaire steun te geven aan de Russisch-sprekende separatisten in het buurland. Dat maakt de weg vrij om direct de strijd aan te gaan met het Oekraïense leger in de gebieden die Kiev controleert. De separatisten hebben nu de controle over ongeveer 30 procent van Donetsk en Loehansk.

Het Witte Huis in Washington beschuldigt de Russen ervan een nieuwe invasie in het buurland te zijn begonnen. “Dit is het begin van een invasie,” aldus een topfunctionaris van de Amerikaanse regering. De Verenigde Staten zijn het eerste westerse land dat de Russische operaties als invasie bestempelt.

‘We geven niets op’

De Oekraïense president Zelenski meldde ‘niets of niemand te vrezen’. “We bevinden ons op onze grond. We zijn niemand iets verschuldigd. En we geven niets op,” aldus de president tijdens een tv-toespraak. Tegelijkertijd riep hij de Russen op toch weer in gesprek te gaan om de crisis niet verder te laten escaleren.

Volgens NAVO-baas Jens Stoltenberg wijst alles erop dat Rusland zich nog steeds opmaakt voor een aanval op Oekraïne. “De veiligheid in Europa is een generatie lang niet in zulk groot gevaar geweest als nu. Rusland is van heimelijke pogingen om Oekraïne te destabiliseren overgegaan op openlijke militaire actie,” zegt de secretaris-generaal van de westerse alliantie.

Dat het Kremlin parlementaire toestemming heeft gevraagd en gekregen om buiten zijn grenzen militair op te treden, maakt het volgens Stoltenberg nog gevaarlijker. Hij blijft Rusland oproepen zich te bedenken en om te keren. “We zien dat meer en meer troepen hun kampen verlaten en in gevechtsformatie en gevechtsklaar zijn.” Volgens westerse inlichtingendiensten zijn er tussen de 150.000 en 190.000 militairen aan de grens gelegerd.

Gaspijpleiding Nord Stream 2

De Russische stappen hebben economische gevolgen voor het land. De Europese Unie, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk kondigden gisteren verschillende sancties af. Daarnaast maakte de Duitse bondskanselier Olaf Scholz bekend dat zijn land de procedure voor de goedkeuring van de gaspijpleiding Nord Stream 2 stopzet. Die omstreden leiding loopt via de Oostzee van Rusland naar Duitsland, waardoor Rusland voor gasexporten naar Europa veel minder afhankelijk wordt van de leiding die loopt via Oekraïne.

In Rusland reageerde voormalig president Dmitri Medvedev laconiek op het nieuws: ‘Welkom in de nieuwe wereld waarin de Europeanen binnenkort 2000 euro zullen betalen voor 1000 kubieke meter aardgas!’, schreef hij op Twitter. Medvedev is regeringslid en leider van de partij Verenigd Rusland, die president Poetin steunt.

Dat zou voor alle duidelijkheid meer dan een verdubbeling zijn ten opzichte van de huidige prijzen. Momenteel zijn de Europese gasprijzen te midden van de opgelopen spanningen rond Oekraïne flink gestegen, tot zo’n 829 euro per 1000 kubieke meter. De prijs van een megawattuur gas op de Nederlandse termijnmarkt, die leidinggevend is voor de Europese gasprijzen, steeg gisterochtend met 10 procent tot zo’n 80 euro om daarna weer iets terug te zakken tot 78 euro, een stijging van 7,5 procent.

Ook benzine wordt duurder

Niet alleen het gas, ook benzine wordt komende dagen waarschijnlijk nog duurder in Nederland door de oplopende spanningen rond Oekraïne tussen het Westen en Rusland. Marktdeskundige Paul van Selms van consumentencollectief UnitedConsumers denkt dat er per dag wel ongeveer een cent bij kan komen, waarmee de adviesprijs voor een liter Euro95 (E10) richting 2,20 euro zou gaan.

Een opvallend sanctiepakket kwam gisteren uit Londen. Het Verenigd Koninkrijk stelt sancties in tegen Russische instanties en individuen. De maatregelen treffen vijf financiële instellingen, waaronder de banken Rossja en Promsvjazbank, en drie miljardairs die nauwe banden hebben met president Vladimir Poetin, onder wie de oligarch Gennadi Timtsjenko. Alle tegoeden die de betreffende instanties en personen in het Verenigd Koninkrijk hebben, worden bevroren. De Britse regering ontzegt de drie miljardairs toegang tot het land.

De Britse premier Boris Johnson zegt dat hij nog meer ‘krachtige sancties’ klaar heeft liggen, mocht het nodig zijn. Als het aan hem ligt moet ook de finale van de Champions League uit Rusland worden weggehaald. Johnson zegt te willen overleggen met de verantwoordelijke autoriteiten over het verplaatsen van de finale, die op 28 mei gepland staat in Sint-Petersburg.

Doden, gewonden en ontheemden

De erkenning van de twee republieken heeft niet alleen economische, maar ook grote maatschappelijke gevolgen. Niet alleen is het geweld tussen het Oekraïense leger en de separatisten opgelaaid (beide partijen meldden gisteren meerdere doden en gewonden), ook raken steeds meer mensen ontheemd.

Rusland heeft naar eigen zeggen nog eens 20.000 mensen opgevangen uit de nu door Moskou erkende volksrepublieken. Daarmee stijgt het totale aantal recent geëvacueerden naar ruim 90.000. Andersom ontvluchten ook inwoners de twee regio’s Donetsk en Loehansk uit vrees voor een Russische invasie.

Aanvankelijk leek het alsof de erkenning alleen de zelfverklaarde volksrepublieken betreft. Het wordt echter steeds waarschijnlijker dat de erkenning een veel groter gebied betreft, namelijk de hele districten Donetsk en Loehansk. Als de erkenning inderdaad de hele Donbas betreft, is dat een nog grovere schending van de territoriale integriteit van Oekraïne. Een openlijke oorlog komt dan dichterbij, mogelijk ook in andere delen van Oekraïne.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden