Nieuws

Tweede ronde nodig bij Braziliaanse presidentsverkiezingen, Lula aan kop

De Braziliaanse presidentsverkiezingen zijn uitgedraaid op een nek-aan-nekrace tussen het zittende staatshoofd Jair Bolsonaro en zijn belangrijkste uitdager Luiz Inácio Lula da Silva. Omdat geen van de kandidaten een absolute meerderheid heeft gehaald, volgt op 30 oktober een tweede verkiezingsronde.

Tom Kieft
De voormalige president Lula houdt een toespraak voor zijn aanhangers. Beeld Getty Images
De voormalige president Lula houdt een toespraak voor zijn aanhangers.Beeld Getty Images

Ja, Luiz Inácio ‘Lula’ da Silva (77) kreeg zoals de peilingen voorspelden zondag de meeste stemmen bij de verkiezingen, maar de zege op zittend president Jair Bolsonaro was krapper dan verwacht, veel krapper.

De linkse kandidaat Lula kreeg 48,4 procent van de stemmen, tegen 43,2 procent voor de populistisch-rechtse Bolsonaro (67). Een verschil van 5 procentpunten, terwijl de voorsprong van ex-president Lula op de zittende president in de peilingen al maanden op 10 tot 15 procentpunten werd geschat.

Het leek er de dagen voor de verkiezing nog op dat Lula weleens meer dan 50 procent van de stemmen zou kunnen binnenhalen. In dat geval zou hij zijn derde termijn – Lula diende tussen 2003 en 2011 al als president – al hebben verzilverd.

Omdat geen enkele kandidaat een absolute meerheid heeft behaald, volgt er op 30 oktober een tweede verkiezingsronde. Bij die stembusgang staan alleen de namen van Lula en Bolsonaro op het stembiljet. Afgelopen zondag dongen negen andere kandidaten nog mee naar het presidentschap, maar die speelden geen rol van betekenis.

Rechtser parlement

Ook bij de verkiezingen voor gouverneurs van de deelstaten, het lagerhuis en de senaat deden kandidaten van Bolsonaro’s Liberale Partij het onverwachts goed. Zelfs als Lula eind deze maand wél weet te winnen, moet hij het doen met een rechtser parlement dan Bolsonaro de afgelopen jaren had.

Toch toonde Lula zich in zijn eerste reactie niet uit het veld geslagen. “Tijdens de hele campagne lagen we voor in de peilingen, van alle onderzoeksinstituten. Ik heb altijd gedacht dat we deze verkiezingen zouden gaan winnen en ik wil jullie zeggen dat we deze verkiezingen gáán winnen. Dit is slechts een verlenging,” zei hij zondagavond tegen zijn aanhang in een hotel in São Paulo.

De balans lijkt inderdaad nog steeds in het voordeel van de linkse oud-president uit te slaan, maar gerust zal de Arbeiderspartij van Lula er niet op zijn. Ondanks de stemplicht kwamen meer dan 32 van de 156 miljoen stemgerechtigde Brazilianen niet opdagen. Ook brachten bijna 5,5 miljoen mensen een ongeldige of blanco stem uit. En dan zijn er nog de andere kandidaten, die samen 7 procent van de stemmen binnenhaalden. Deze stemmen zullen uiteindelijk de doorslag geven.

Corruptie

Wat de uitslag van zondag in elk geval heeft laten zien, is hoe tot op het bot verdeeld Brazilië is. De linkse Lula wordt gezien als een soort anti-Bolsonaro, de aartsrivaal van de president. Hij was in zijn regeerperiodes begin deze eeuw razend populair als president die de economie liet opbloeien en het tegelijkertijd opnam voor de armen. Maar zijn loopbaan werd ontsierd door een veroordeling voor corruptie in 2017, die vorig jaar door het hooggerechtshof ongedaan werd gemaakt omdat deze politiek gemotiveerd zou zijn.

De rechtspopulistische Bolsonaro wordt om zijn omstreden manier van politiek bedrijven geregeld vergeleken met de Amerikaanse ex-president Donald Trump. Hij wordt door zijn aanhangers geliefd vanwege zijn conservatieve waarden en nationalistische beleid, maar kwam in de afgelopen vier jaar geregeld onder vuur te liggen, onder meer om zijn dramatische corona-aanpak.

Nog een overeenkomst met Trump, met wie Bolsonaro warme banden onderhoudt: voorafgaand aan de verkiezingen suggereerde de zittende president meermaals dat hij de uitslag niet zonder meer zou erkennen als hij als verliezer uit de bus komt. Die verdenkingen over de eerlijkheid van het kiessysteem herhaalde Bolsonaro zondag niet. Wel zei hij ‘de leugenachtige’ opiniepeilingen te hebben verslagen.

Het beloven gespannen weken te worden in Brazilië, in aanloop naar de tweede ronde. Gevreesd wordt voor nog meer polarisatie en geweld tussen de aanhangers van de twee kandidaten. Al in de afgelopen weken kwam het vaker tot gewelddadigheden tussen beide kampen, waarbij drie keer een Lula-aanhanger gedood is door een volger van Bolsonaro.

Bolsonaro tijdens zijn campagne. Beeld Getty Images
Bolsonaro tijdens zijn campagne.Beeld Getty Images

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden