Plus

Twee kampen in regering May recht tegenover elkaar

Theresa May is gewaarschuwd: als ze een zachtere brexitroute kiest, zal een deel van haar kabinet opstappen en haar Conservatieve Partij versplinteren.

Theresa MayBeeld REUTERS

In deze cruciale week voor de brexit staat de Britse regering onder hoogspanning: twee kampen staan lijnrecht tegenover elkaar over hoe het nu verder moet.

Terwijl de Conservatieven elkaar intern de tent uitvechten, tikt de klok door. Gisteravond werden opnieuw vier alternatieve opties afgeschoten door het parlement. De voorstellen waren: afzien van de brexit en opnieuw een referendum, een referendum over de uiteindelijke deal met Brussel en twee voorstellen over een ‘softe brexit’. Viermaal nee.

Europese verkiezingen

Waarschijnlijk staat het parlement morgen opnieuw voor de keuze: wil het een zachtere brexit, waarbij de Britten lid blijven van de douane-unie of de interne markt? Stemt het voor een tweede referendum? Of gaat het toch voor premier Mays brexitdeal, mocht ze die nog een keer in stemming brengen? De eerste twee opties gaan hand in hand met een lang uitstel van de brexit en deelname aan de Europese verkiezingen in mei. Voor veel Conservatieven is dat onbespreekbaar.

Als het parlement een voorkeur uitspreekt voor een zachtere brexit, staat May voor een duivels dilemma: luistert ze naar het parlement, of naar haar regering? Meerdere ministers en staatssecretarissen waarschuwden de afgelopen dagen dat ze ontslag overwegen als May buigt voor de wil van het parlement.

Het Britse kabinet is verscheurd. Grofweg de helft van de ministers wil liever een no-dealbrexit, zonder afspraken, dan een zachte brexit. De andere helft dreigt met ontslag als May de ‘no deal’ probeert door te drukken. David Gauke, de minister van Justitie, zei dit weekend dat hij eerder zou aftreden dan dat hij zich achter een no-dealbrexit zou scharen. “Om in deze omstandigheden zonder afspraken met Brussel te vertrekken zou niet verantwoord zijn van de regering,” zei hij. “Dus het is duidelijk dat ik dan geen lid van de regering kan blijven.”

170 Conservatieve parlementariërs – meer dan de helft van de fracties – schreven dit weekend een brief naar May waarin ze zich uitspreken tegen een lang uitstel van de brexit. Ze willen zo snel mogelijk uit de EU, afspraken of geen afspraken.

Slopend proces

De zachtere brexitopties gaan lijnrecht in tegen het Conservatieve partijmanifest waarin staat dat de Britten na de brexit geen deel meer zullen uitmaken van de douane-unie en de interne markt. De douane-unie beperkt de mogelijk­heden van het sluiten van handelsverdragen met andere landen. In de interne markt blijven betekent dat het vrij verkeer van personen ook na de brexit doorgaat. Een onafhankelijk handels- en migratiebeleid zouden voor veel brexitvoorstanders juist de grootste voordelen zijn van een vertrek uit de Europese Unie.

Het kabinet vergaderde vanochtend over de volgende stappen in het slopende proces. De premier hoopt dat het vooruitzicht op een zachte brexit de hardline brexitvleugel binnen haar partij en een groep Labourparlementariërs overhaalt toch voor haar deal te stemmen.

Als dat mislukt en May door het parlement richting een zachtere brexit wordt geduwd, dan lijken nieuwe landelijke verkiezingen onvermijdelijk. De Conservatieven hopen overigens dat het niet zo ver komt, want verkiezingen zijn een groot risico voor de partij. Sinds dit weekend staat Labour voor het eerst in tijden boven de Conservatieve Partij in de opiniepeilingen.

Plan B

Met tien dagen te gaan tot de deadline moet het parlement óf voor de deal van May stemmen, óf snel met een concreet plan B komen. Michel Barnier, de hoofdonderhandelaar van de EU, wil voor de ingelaste EU-top van 10 april duidelijkheid over de intenties van het Verenigd Koninkrijk. Zo niet, dan crashen de Britten eruit op 12 april: de no-dealbrexit die door velen als rampscenario wordt betiteld.

Het rampscenario is voor sommigen inmiddels haast onvermijdelijk. Volgens Guy Verhofstadt, die namens het Europees Parlement het woord voert over brexit, heeft het Lagerhuis morgen de laatste kans om ‘de impasse te verbreken’ of anders ‘de afgrond in te lopen’. De bal ligt morgen opnieuw in het Britse parlement.

Parlementariër Nick Boles trok na de zoveelste mislukte stemming gisteravond zijn conclusies en kondigde aan uit de Conservatieve Partij te stappen. “Ik accepteer dat ik heb gefaald, maar dat komt doordat mijn partij weigert een compromis te sluiten.” Boles was aanhanger van een softe ‘Noorse’ variant van brexit, waarin het Verenigd Koninkrijk lid zou blijven van de Europese interne markt. Hij rekent er niet op dat zijn voorstel er nog doorheen komt, en wijt dat aan de houding van zijn partijgenoten. “Ik heb alles gegeven voor een constructie die dit land veilig de Europese Unie uit helpt, zonder dat onze economie gevaar loopt.” Op Twitter schreef de oud-minister later dat hij zijn zetel in het Lagerhuis wel wil behouden, maar dan als ‘onafhankelijk progressief-conservatief lid’. 

‘Ik heb gefaald’ 

Parlementariër Nick Boles trok na de zoveelste mislukte stemming gisteravond zijn conclusies en kondigde aan uit de Conservatieve Partij te stappen. “Ik accepteer dat ik heb gefaald, maar dat komt doordat mijn partij weigert een compromis te sluiten.” Boles was aanhanger van een softe ‘Noorse’ variant van brexit, waarin het Verenigd Koninkrijk lid zou blijven van de Europese interne markt. Hij rekent er niet op dat zijn voorstel er nog doorheen komt, en wijt dat aan de houding van zijn partijgenoten. “Ik heb alles gegeven voor een constructie die dit land veilig de Europese Unie uit helpt, zonder dat onze economie gevaar loopt.” Op Twitter schreef de oud-minister later dat hij zijn zetel in het Lagerhuis wel wil behouden, maar dan als ‘onafhankelijk progressief-conservatief lid’. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden