PlusAchtergrond

Tv-protest een kentering in de publieke opinie? ‘Te kort om echt indruk te maken op de gewone Rus’

null Beeld CHANNEL ONE via REUTERS
Beeld CHANNEL ONE via REUTERS

Haar opvallende actie tijdens het Russische journaal baarde wereldwijd opzien, maar betekent Marina Ovsjannikova’s protest tegen de oorlog ook een kentering van de Russische publieke opinie?

Sanne Schelfaut

Midden in het nieuwsprogramma van Channel 1 (Pervy Kanal) op de Russische staatstelevisie bestormde redacteur Marina Ovsjannikova (44) maandagavond de studio met een protestposter tegen de oorlog. Ze scandeerde meerdere malen ‘Nee tegen oorlog!’ Op haar plakkaat stond: ‘Geloof de propaganda niet. Hier wordt tegen je gelogen’. En in het Engels: ‘Geen oorlog! Russen tegen oorlog!’ Deze daad van verzet was acht seconden in beeld, Ovsjannikova had als journalistiek medewerker van Channel 1 toegang tot de studio. Ze hoeft niet in de cel voor haar actie, een rechter in Moskou legde haar een geldboete van omgerekend 260 euro op.

De Russische beperkte haar activistische daad niet alleen met het verstoren van het journaal, ze had nog meer voorbereid: in haar vooraf opgenomen video verklaarde ze: “Wat er in Oekraïne gebeurt, is een misdaad en Rusland is de agressor. De verantwoordelijkheid voor deze agressie ligt bij één man: Vladimir Poetin. Mijn vader is Oekraïens, mijn moeder is Russisch en ze waren nooit vijanden.”

Ovsjannikova zegt dat ze spijt heeft dat ze de afgelopen jaren werkte voor Channel 1. “Het was propaganda voor het Kremlin en ik schaam me er erg voor. We hebben niets gezegd in 2014 toen het (annexatie Krim, red.) nog maar net begon. We protesteerden niet toen het Kremlin Navalny vergiftigde. We hebben dit onmenselijke regime in stilte bekeken. Nu heeft de hele wereld ons de rug toegekeerd. Alleen wij, bedachtzame en intelligente Russen, hebben de macht deze waanzin te stoppen.” Ze roept landgenoten op naar protesten te gaan. “Wees niet bang. Ze kunnen ons niet allemaal in de gevangenis zetten.”

Niet bekend

De politie pakte haar maandagavond op. Waar ze werd vastgehouden was urenlang niet bekend. Een van haar advocaten, Pavel Chikov, (tevens hoofd van de Russische mensenrechtenorganisatie Agora) liet dinsdag in een tweet weten langer dat hij meer dan twaalf uur geen contact met haar had gehad. Gistermiddag verscheen Ovsjannikova samen met haar advocaat in een rechtbank in Moskou en is ze aangeklaagd voor het ‘zonder toestemming organiseren van een protest’. Een rechter bepaalde dat ze niet de cel in moet, maar een boete van 30.000 roebel (bijna 260 euro) moet betalen.

Haar advocaat had rekening gehouden met een celstraf tot vijftien jaar op grond van de nieuwe wet die ‘valse informatie’ over het Russische leger strafbaar stelt.

Een vertegenwoordiger van een VN-commissie voor mensenrechten riep de Russische autoriteiten op Ovsjannikova niet te straffen. Volgens de VN maakte ze gebruik van haar recht op vrijheid van meningsuiting. Kremlinwoordvoerder Peskov betitelde haar actie als ‘hooliganisme’ en zei verder dat het ‘geen zaak van de regering’ is.

Ruslandkenner Hubert Smeets vindt het inbreken van Ovsjannikova in de belangrijkste nieuwsuitzending van de Russische tv bijzonder. “Het is dapper wat zij deed, dit zien we zelden. Toch denk ik niet dat deze actie beslissend is om de publieke opinie in het land te laten kantelen. De meeste mensen die naar dit programma kijken, zijn ouder dan 40 jaar en steunen nog steeds het beleid van Poetin. Deze dame was amper tien seconden in beeld, in mijn ogen te kort om echt veel indruk te maken op de gewone Rus die op sociale media niet snel op zoek zal gaan naar het fragment. Zij geloven vaak nog steeds in de boodschap die de staatsomroep dag in dag uit verspreidt en zullen het gedrag van Ovsjannikova eerder als een provocatie zien.’’

Meer kritiek

Toch is het niet de eerste keer dat er op een staatszender kritiek wordt geuit op de al bijna drie weken durende oorlog in Oekraïne. Een presentator van een talkshow snoerde vorige week een legerofficier de mond omdat hij praatte over gesneuvelde Russische militairen in Oekraïne. “Ja, het zijn zeker barstjes in het machtigste propagandamiddel van Poetin; de staatstelevisie. Maar één zwaluw maakt nog geen zomer. Pas als er de komende dagen nog meer kritische geluiden opduiken en de woede het wint van de angst, kan het een ander verhaal worden en worden steeds meer Russen met hun neus op de feiten gedrukt.’’

Het protest is niet alleen zichtbaar op tv, ook op sociale media klinkt steeds vaker kritiek op de Russische oorlogsmachine in Oekraïne. Daarnaast zijn al bijna vijftienduizend vooral jonge Russen gearresteerd tijdens demonstraties.

Op haar Facebookpagina is te lezen dat de activiste in Moskou woont en twee kinderen heeft. Ze studeerde aan de Russische presidentiële academie. Als ze haar land wil verlaten, is Ovsjannikova in elk geval welkom in Frankrijk. President Emmanuel Macron heeft haar asiel aangeboden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden