Turkije met EU op ramkoers om gas

Een slepend conflict tussen Turkije en Griekenland, over de verdeling van territoriale wateren in het Middellandse Zeegebied, neemt dreigende vormen aan. 

Het eiland Kastellorizo, twee kilometer van de Turkse kust.Beeld AFP

Marineschepen van Turkije enerzijds en Griekenland en EU-bondgenoten anderzijds zijn in de weer met militaire oefeningen in het betwiste gebied bij het eiland Kastellorizo ten zuiden van Turkije.

In niet mis te verstane woorden dreigde de Turkse president Recep Tayyip Erdogan bereid te zijn tot het uiterste te gaan in de strijd om de claims op het zeegebied. “We zullen alles doen wat nodig is,” aldus Erdogan. De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis zei tegen de Amerikaanse president Trump, die woensdag met de leiders van beide landen belde, dat Erdogan de stabiliteit in de regio en de samenhang van de Navo in gevaar brengt.

Hoewel niemand gelooft dat de buurlanden – en Navo-bondgenoten – daadwerkelijk uit zijn op oorlog, wordt in Europa gevreesd voor een klein foutje met fatale gevolgen. “Ieder vonkje, hoe klein ook, kan een catastrofe betekenen,” waarschuwde de Duitse minister van Buitenlandse ­Zaken Heiko Maas deze week.

Het kwam vorige week al tot een confrontatie tussen Griekse en Turkse mariniers en bij een botsing met een Grieks fregat liep een Turks oorlogsschip een groot gat op.

Escalatie van het conflict tussen de historische rivalen op de grens van de Europese Unie zou grote internationale gevolgen hebben. Terwijl binnen de EU vooral Duitsland en Spanje aansturen op een verzoenende aanpak, kondigden Frankrijk en Italië woensdag aan mee te doen met militaire exercitie van de Grieken. Die krijgen reeds ruggensteun van de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte en Israël. Frankrijk en Turkije stonden al op gespannen voet met elkaar om een conflict in Libië.

Hoofdingrediënt van deze ontvlambare cocktail is een dispuut over de territoriale wateren tussen het Griekse eiland Kreta en Cyprus, waarop zowel de Grieken als de Turken voor een deel aanspraak maken. Daar zijn gasvelden ontdekt. Egypte, Israël, Cyprus en Griekenland zijn voornemens dat gas met leidingen via Egyptische fabrieken naar Europa te vervoeren.

Piepklein eiland

De Grieken menen dat de wateren ten zuiden van het eilandje Kastellorizo behoren tot hun Exclusieve Economische Zone. Het Griekse eiland, dat op nog geen twee kilometer van Turkije ligt, is piepklein; maar volgens het VN-Zeerechtverdrag bepaalt het nabijste bewoonde grondgebied welk land aansprak mag doen op de wateren. En Kastellorizo wordt bewoond, door welgeteld 500 Grieken.

Die verdeling gaat er niet in bij de Turken. Door al die Griekse eilanden voor de Turkse kust zou Ankara er behoorlijk slecht vanaf komen: alleen door Kastellorizo behoort zo 40.000 vierkante kilometer zeebodem toe aan de Grieken en niet aan de Turken. In een vorig jaar ondertekend akkoord tussen Turkije en Libië is een nieuwe exclusieve zone getrokken die voor de Turken een stuk gunstiger uitpakt. Die claims bestempelden Cyprus en Egypte als ‘illegitiem’, Griekenland als ‘absurd’.

Nieuwe sancties

Bondskanselier Angela Merkel wist vorige maand de Turkse president Erdogan over te halen de onderzoeksmissies naar de zeebodem op te schorten. Maar nadat uit gesprekken snel bleek dat de buurlanden elkaar geen duimbreed willen toegeven, begon Turkije deze maand alsnog met proefboringen in de wateren ten zuiden van Kastellorizo.

De ministers van Buitenlandse Zaken van de EU-lidstaten kondigden vrijdag aan nieuwe sancties voor te bereiden tegen Turkije als het land doorgaat met de onderzoeksmissies. Voor die sancties in werking treden, krijgt Turkije nog wel een kans de dialoog aan te gaan, zei EU-buitenlandchef Josep Borrell.

Een woordvoerder van het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken noemde het schermen met sancties door de EU vrijdagmiddag in een reactie ‘niet behulpzaam’. Met zulke maatregelen dwong de EU Turkije in het verleden een stap terug te doen als de spanningen over het zeegebied opliepen. Een duurzame oplossing in het conflict dat sinds 1970 meermaals op de rand van escalatie stond lijkt eindeloos ver weg, ook als Erdogan nogmaals terugkrabbelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden